ปัจจัยและกระบวนการพัฒนาชุมชนเพื่อความยั้งยืนของประชาชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยเกื้อหนุนต่อการพัฒนาชุมชนเพื่อความยั่งยืนของประชาชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดร้อยเอ็ด 2) ศึกษาบทบาทของพระสงฆ์ต่อการพัฒนาชุมชนเพื่อความยั่งยืนของประชาชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดร้อยเอ็ด 3) ศึกษากระบวนการพัฒนาชุมชนเพื่อความยั่งยืนของประชาชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดร้อยเอ็ด ดำเนินการด้วยระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน พระสงฆ์ และผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 35 รูป/คน

          ผลการวิจัย พบว่า

1. ปัจจัยเกื้อหนุนต่อการพัฒนาชุมชนเพื่อความยั่งยืนของประชาชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดร้อยเอ็ด ได้แก่ 1) ผู้นำชุมชนที่มีความรู้ ความสามารถ 2) การมีส่วนร่วมในกิจกรรมของประชาชน 3) การบริหารจัดการ 4) การเรียนรู้ร่วมกันของชุมชน 5) ภูมิปัญญาท้องถิ่นและวัฒนธรรมชุมชน และ 6) การสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและองค์กรเอกชน


2. บทบาทของพระสงฆ์ต่อการพัฒนาชุมชนเพื่อความยั่งยืนของประชาชนและองค์กรปกครองส่วน ท้องถิ่นในจังหวัดร้อยเอ็ด พบว่า พระสงฆ์เป็นผู้มีบทบาทสำคัญในชุมชนอย่างมาก เนื่องจากประชาชนในเขตพื้นที่นี้ทั้งหมดนับถือศาสนาพุทธ วัฒนธรรมชุมชน ขนบธรรมเนียม ประเพณีต่างๆ จึงยึดถือปฏิบัติตามแนวพระพุทธศาสนา พระสงฆ์จึงเข้าไปเกี่ยวข้องและมีบทบาทในวิถีชีวิตของชุมชน ดังนั้นบทบาทของพระสงฆ์จึงกลายเป็นผู้นำชุมชนโดยธรรมชาติ นอกจากด้านพิธีการทางสงฆ์ตามวิถีชีวิตของชุมชนแล้ว พระสงฆ์ยังมีบทบาทเข้าไปเกี่ยวข้องในกิจกรรมด้านอื่นๆ ของชุมชน เช่น การพัฒนาสาธารณะประโยชน์ที่ชุมชนใช้ร่วมกัน บทบาทของพระสงฆ์ต่อการพัฒนาชุมชนโดดเด่น ได้แก่ การเผยแผ่ และการสาธารณะสงเคราะห์


3. กระบวนการพัฒนาชุมชนเพื่อความยั่งยืนของประชาชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดร้อยเอ็ด พบว่า การสร้างกระบวนการเรียนรู้เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการพัฒนาชุมชน พร้อมทั้งทำความเข้าใจให้รู้จักพึงตนเอง สร้างจิตสำนึกให้รู้จักคุณค่าของการมีชีวิตที่พอดี รู้จักคุณค่าของสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ เน้นการมีส่วนร่วมของสมาชิกในชุมชน โดยการหาวิธีการแก้ปัญหาและการกำหนดทิศทางข้างหน้าของชุมชน เพื่อสามารถนำมาปรับใช้และเป็นพื้นฐานให้เกิดการเรียนรู้เพิ่มขึ้นต่อไป และสร้างความเข้มแข็งของชุมชน โดยมีเป้าหมาย คือ ชุมชนต้องสร้างกิจกรรมการพัฒนาต่าง ๆ ขึ้นมาจากการมีส่วนร่วมของสมาชิกในชุมชน โดยมีขั้นตอนดังนี้ 1) การประชุม เพื่อปรึกษาหารือมีข้อตกลงร่วมกัน 2) การกำหนดนโยบายการพัฒนาหรือการวางแผนงานพัฒนาแบบมีส่วนของชุมชน 3) นำนโยบายไปสร้างกระบวนการพัฒนาและดำเนินการ และ 4) ประเมินผลหรือการตรวจสอบโดยคนในชุมชนมีส่วนร่วมเป็นคณะกรรมการกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง