กำเนิดและพัฒนาการของตลาดสดและผู้ค้ารายย่อยในท้องถิ่นอีสาน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษากำเนิดและพัฒนาการของตลาดสดและผู้ค้ารายย่อยในท้องถิ่นอีสาน (2) ศึกษาความเชื่อมโยงระหว่างรูปแบบการค้าขายกับวัฒนธรรมเศรษฐกิจสังคม (3) ค้นหาข้อเสนอแนะในการพัฒนาตลาดสดและผู้ค้ารายย่อย วิธีวิจัย ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพโดย สัมภาษณ์ผู้ค้ารายย่อยเชิงลึก 123 ราย ผู้เกี่ยวข้อง 30 ราย ใช้วิธีวิจัยเชิงปริมาณโดยสัมภาษณ์ผู้ค้ารายย่อย  577 ราย ผู้ซื้อ 480 ราย จาก 12 ตลาดสดที่มิได้อยู่ในอำเภอเมืองใน จ.ขอนแก่น นครพนม สุรินทร์ และอุบลราชธานี

          ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ ปัจจัยสำคัญที่สุดที่ทำให้เกิดตลาดสดและยังทำให้ตลาดสดขยายตัว (1) การตั้งหน่วยราชการ (2) การตัดถนนและทางรถไฟ (3) การเพิ่มขึ้นของประชากร ส่วนปัจจัยสำคัญที่สุดที่ส่งผลลบต่อตลาดสดคือ (1) ราคาผลผลิตตกต่ำ (2) การขยายตัวของตลาดนัด (3) การขยายตัวของห้าง Modern Trade ตลาดสดมี 3 รูปแบบคือ (1) ตลาดเดียวเป็นทั้งตลาดเช้าและเย็น (2) เป็นตลาดเช้าและตลาดเย็นในตลาดเดียว และยังมีตลาดอื่นเป็นตลาดเย็น (3) เป็นตลาดเช้าและมีตลาดอื่นเป็นตลาดเย็น ผู้ค้า 80 – 90% เป็นผู้หญิง ส่วนใหญ่เคยเป็นเกษตรกรและปัจจุบันก็ยังเป็นเกษตรกรอยู่ ที่มาทำการค้าเพราะเป็นงานเบาและรายได้ดีกว่าอาชีพเดิม มีกำไรเฉลี่ย 1,294 บาท/วัน หรือ 31% ของยอดขาย ผู้ค้าส่วนใหญ่พักในบ้านของตน ซึ่งห่างไม่เกิน 5 ก.ม. จากตลาด เกิน 90% ต้องการค้าต่อไปเรื่อยๆ แต่ราว 50% ต้องการให้ลูกค้าขายต่อไป มีข้อเสนอให้รัฐบาลตั้งกองทุนตลาดดีเด่นและกองทุนอาหารปลอดภัย