การศึกษาวิเคราะห์แนวคิดเรื่องความงามในมัชฌิมาปฏิปทา ของพุทธปรัชญาเถรวาท

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่อง “การศึกษาวิเคราะห์แนวคิดเรื่องความงามในมัชฌิมาปฏิปทาของพุทธปรัชญาเถรวาท” มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาแนวคิดความงาม  ศึกษาแนวคิดมัชฌิมาปฏิปทาในพุทธปรัชญาเถรวาท  และวิเคราะห์แนวคิดความงามในมัชฌิมาปฏิปทาของพุทธปรัชญาเถรวาท ซึ่งเป็นการวิจัยคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า การจะเข้าถึงความงามนั้น ต้องเป็นผู้ประกอบด้วยความจริง และความดี ความจริง หมายถึงกฎธรรมดาซึ่งเป็นไปด้วยตัวมันเองส่วนเกณฑ์ การตัดสินความงามนั้น ฝ่ายมิติทางโลกหรือแบบความงามภายนอก (รูปธรรม) ก็ตัดสินคุณค่าของความงามในระดับสมมติสัจจะ หรือคุณค่าเทียม ส่วนในฝ่ายมิติทางธรรมหรือแบบความงามภายใน (นามธรรม) ก็ตัดสินคุณค่าของความงามในระดับปรมัตถสัจจะหรือคุณค่าแท้ โดยมีเกณฑ์ตัดสินความงามคือ ทฤษฎีอัตภาวะนิยม ทฤษฎีอัตนัยนิยม ทฤษฎีปรนัยนิยม ทฤษฎีสัมพันธวิสัยหลักไตรสิกขามีบทบาทในการกำหนดวิถีชีวิตและสังคมของมนุษย์เป็นอย่างมาก เมื่อกล่าวในภาพปฏิบัติก็คือ ศีล สมาธิ ปัญญา โดยย่อ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ จัดเป็นปัญญา สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ จัดเป็นศีล สัมมาสติ สัมมาสมาธิ จัดเป็นปัญญา และในการปฏิบัตินั้น ตามหลักพุทธปรัชญาเถรวาทจะยกปัญญาขึ้นก่อน เพราะปัญญาเป็นคุณธรรมนำการปฏิบัติให้ถูกต้องตามระบบพรหมจรรย์ ดังนั้นความงามในมัชฌิมาปฏิปทาของพุทธปรัชญาเถรวาทจึงเป็นความงามในมิติของธรรม หรือความงามที่เป็นนามธรรมอันเกิดจากการปฏิบัติซึ่งต้องมีประสบการณ์เท่านั้นจึงจะรับรู้ถึงความงามนั้นได้ และประสบการณ์นั้นจะรับรู้ได้โดย จิต หรือจัดอยู่ในหมวดสมาธิของหลักไตรสิกขาหรือที่นิยมเรียกว่าจิตตสิกขาในพุทธปรัชญาเถรวาท