เพลงปลุกใจร่วมสมัย : วิเคราะห์การใช้ภาษาสร้างอุดมการณ์ชาติ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการใช้ภาษาในบทเพลงปลุกใจร่วมสมัยและวิเคราะห์บทบาทของภาษาในการสร้างอุดมการณ์ชาติผ่านสื่อสังคมออนไลน์ โดยอาศัยการวิเคราะห์เอกสาร แนวคิดด้านภาษา วาทกรรม อุดมการณ์ และชาตินิยม ร่วมกับการศึกษาบทเพลงปลุกใจที่ได้รับความนิยมและถูกนำกลับมาเผยแพร่ซ้ำในสื่อดิจิทัล ได้แก่ เพลงชาติไทย เพลงสุดแผ่นดิน เพลงบ้านเกิดเมืองนอน เพลงตื่นเถิดไทย และเพลงมาร์ชสามัคคีสี่เหล่า 
ผลการศึกษาพบว่า บทเพลงปลุกใจร่วมสมัยใช้กลวิธีทางภาษาในการสร้างและตอกย้ำอุดมการณ์ชาติอย่างเป็นระบบ ทั้งการเลือกใช้คำ การซ้ำคำ การใช้ภาพพจน์ และการใช้วัจนกรรมเชิงโน้มน้าวใจ ส่งผลให้ผู้ฟังเกิดความรู้สึกร่วม ความภาคภูมิใจในความเป็นชาติ และความพร้อมในการปกป้องอธิปไตยของประเทศ นอกจากนี้ การเผยแพร่เพลงปลุกใจผ่านสื่อสังคมออนไลน์ยังช่วยขยายอิทธิพลของวาทกรรมชาตินิยมจากพื้นที่ของรัฐสู่พื้นที่สาธารณะในโลกดิจิทัล ทำให้ประชาชนสามารถมีส่วนร่วมในการผลิตซ้ำความหมายและอุดมการณ์ของชาติได้อย่างต่อเนื่อง บทเพลงปลุกใจจึงมิได้เป็นเพียงงานศิลปะทางภาษา หากแต่เป็นกลไกทางวัฒนธรรมที่มีบทบาทสำคัญในการธำรงอัตลักษณ์และความเป็นชาติของสังคมไทยร่วมสมัย