Work-Life Harmony : ไตรสิกขากับการสร้างสมดุลชีวิตการทำงาน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายแนวคิด Work-Life Harmony ในบริบทสังคมปัจจุบัน และวิเคราะห์การประยุกต์ใช้ หลักไตรสิกขาในพระพุทธศาสนา เพื่อสร้างสมดุลชีวิตการทำงานและแก้ไขปัญหา Burnout โดยศึกษาแนวคิด Work-Life Harmony ปัจจัยและสาเหตุของ Burnout และหลักไตรสิกขา ได้แก่ ศีล สมาธิ และปัญญา ผลการวิเคราะห์พบว่า Burnout เกิดจากภาระงานที่มากเกินไป ความกดดันจากองค์กร ความคาดหวังส่วนบุคคล และสภาพแวดล้อมการทำงานที่ขาดการสนับสนุน การประยุกต์
หลักไตรสิกขาช่วยเสริมสร้างวินัยชีวิตและจริยธรรมในการทำงาน (ศีล) การพัฒนาสติและสมาธิในการปฏิบัติงานประจำวัน (สมาธิ) และการใช้ปัญญาในการปรับมุมมองและตัดสินใจอย่างเหมาะสม (ปัญญา) ในเชิงคุณค่าทางวิชาการ บทความนี้เสนอกรอบแนวคิดเชิงบูรณาการที่เชื่อมโยงแนวคิดการจัดการสมัยใหม่กับพุทธปรัชญา อันช่วยขยายองค์ความรู้ด้านคุณภาพชีวิตการทำงานในมิติทางจิตใจและจริยธรรม ขณะเดียวกัน ในเชิงการประยุกต์ใช้ ผลการศึกษาสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการพัฒนานโยบายองค์กรการบริหารทรัพยากรมนุษย์ และการจัดการตนเองของบุคคล เพื่อส่งเสริม Work-Life Harmony
อย่างยั่งยืน สรุปได้ว่า การบูรณาการหลักไตรสิกขากับแนวคิด Work-Life Harmony เป็นแนวทางสำคัญในการลด Burnout และสร้างชีวิตการทำงานที่สมดุล มีคุณค่า และเอื้อต่อความยั่งยืนในระดับบุคคล องค์กร และสังคม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา หาญศรีวรพงศ์. ((2561). การสร้างดุลยภาพชีวิตตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนา. (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
กิตติคุณ แสงนิล. (2019). การสร้างความหมายทางสังคมและบริหารความสมดุลในชีวิตและการทำงานจากประสบการณ์ของนักศึกษาปริญญาเอก คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยศิลปากร: การศึกษาเพื่อสร้างทฤษฎีฐานราก. Kasem Bundit Journal, 20(1), 114–130.
จุฑาภรณ์ หนูบุตร. (2554). ความสมดุลระหว่างชีวิตกับการทำงาน กรณีศึกษา: โรงพยาบาลวิภาวดี. (วิทยานิพนธ์บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ชรินทร์ทิพย์ ฑีรากาญจน์ และ รัชนีวรรณ วนิชย์ถนอม. (2562). การศึกษาความสัมพันธ์ของความสอดคล้องระหว่างบุคคลกับองค์การและความผูกพันต่อองค์การที่มีต่อความตั้งใจคงอยู่ในงาน โดยมีความผสมผสานระหว่างการทำงานและชีวิตส่วนตัวเป็นตัวแปรกำกับของพนักงาน
ในกลุ่มธุรกิจการค้าและเทคโนโลยี. ใน การประชุมวิชาการบัณฑิตศึกษาระดับชาติ สรรพศาสตร์สรรพศิลป์ ประจำปี 2562 (117-132).
ณัฐวุฒิ พงศ์สิริ. (2561). การทำงานและการใช้ชีวิตที่ไร้เส้นแบ่ง. ธันเศษกิจ. สืบค้นเมื่อ 14 สิงหาคม 2568, จาก https://www.thansettakij.com/general-news/290844
นวลใย, มาริสา. ((2566). พุทธบูรณาการเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของพนักงานบริษัทสยาม ที.เอ็ม.ซี แมนูแฟคเจอริ่ง จํากัด. วารสารพุทธนวัตกรรมปริทรรศน์ มจร, 4(2), 98-110.
พรชัย สิทธิศรัณย์กุล. (2562). BURNOUT หมดไฟในการทำงาน ภาวะคุกคามคุณภาพชีวิตแห่งโลกยุคใหม่. โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย. สืบค้นเมื่อ 14 สิงหาคม 2568, จาก https://chulalongkornhospital.go.th/kcmh/burnout
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2559). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 34). กรุงเทพฯ: มูลนิธิการศึกษาเพื่อสันติภาพพระธรรมปิฎก.
พระราชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตโต). (2527). พจนานุกรมพุทธศาสน์ประมวลคำศัพท์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ศันสนีย์ สมิตะเกษตริน. (2545). การศึกษาความเหนื่อยหน่ายของผู้ดูแลผู้ป่วยเอดส์จากการทำงานบ้านพักผู้ป่วยในประเทศไทย พ.ศ. 2554. กรุงเทพฯ: กองควบคุมโรคเอดส์ กรมควบคุมโรคติดต่อกระทรวงสาธารณสุข.
สิระยา สัมมาวาจ. (2532). ความเหนื่อยหน่ายของพยาบาลประจำการในโรงพยาบาลรามาธิบดี. (วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหิดล.
สุวภา สังข์ทอง. (2554). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการเผชิญความเครียด การสนับสนุนทางสังคม และความเหนื่อยหน่ายในการทำงาน กรณีศึกษาหน่วยงานราชการแห่งหนึ่งในสังกัดกรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
Duane, S., & Sydney, E. S. (2002). Psychology and work today. Prentice Hall.
Fan, W., & Schor, J. B. (2025, July 23). Thousands of workers tried four-day workweeks. Many reported less burnout and better sleep. Business Insider. https://www.businessinsider.com/workers-try-four-day-workweek-burnout-mental-health-research-productivity-2025-7
Ling, T. (2018, August 6). 6 ways to achieve work-life harmony, rather than balance. Kashoo Blog. https://kashoo.com/blog/6-ways-to-achievework-life-harmony/
Maslach, C., Leiter, M. P., & Jackson, S. E. (2016). Understanding the burnout experience:
Recent research and its implications for psychiatry. World Psychiatry, 15(2), 103-111. https://doi.org/10.1002/wps.20311
Stum, D. L. (2001). Maslow revisited: Building the employee commitment pyramid. Strategy & Leadership, 29(4), 4-9.
Surawattanasakul, V., Kiratipaisarl, W., & Siviroj, P. (2024). Burnout and quality of work life among physicians during internships in public hospitals in Thailand. Behavioral Sciences, 14(5), Article 361. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38785852/
