แนวทางการบริหารองค์กรสงฆ์สมัยใหม่เพื่อเสริมสร้างภาพลักษณ์พระพุทธศาสนาในจังหวัดชายแดนภาคใต้

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัญหาและข้อจำกัดของการบริหารกิจการคณะสงฆ์ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย และ 2) สังเคราะห์รูปแบบการปฏิรูปวงการสงฆ์แบบ 4 มิติที่เหมาะสมกับบริบทของสังคมพหุวัฒนธรรม ผลการศึกษาพบว่า ความท้าทายสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อการบริหารกิจการคณะสงฆ์ ได้แก่ (1) การลดลงของความเชื่อมั่นของประชาชนต่อพระพุทธศาสนาและการเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้างประชากร ซึ่งส่งผลให้เกิดภาวะขาดแคลนศาสนทายาทรุ่นใหม่ (2) ปัญหาเชิงโครงสร้างและการขาดเอกภาพในการบริหารจัดการ และ (3) ข้อจำกัดด้านการมีบทบาทเชิงรุกต่อสาธารณะและการยึดมั่นในพระธรรมวินัย ซึ่งส่งผลกระทบต่อบทบาทของพระสงฆ์ในฐานะผู้นำทางจิตวิญญาณ

แนวทางการบริหารกิจการคณะสงฆ์สมัยใหม่ที่นำเสนอประกอบด้วย 4 มิติสำคัญ ได้แก่ (1) การประยุกต์ใช้หลักธรรมาภิบาลเชิงพุทธในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ (2) การสร้างกลไกความร่วมมือแบบบูรณาการระหว่างภาครัฐ คณะสงฆ์ และชุมชน (3) การพัฒนาระบบการสื่อสารองค์กรเชิงรุกเพื่อเสริมสร้างภาพลักษณ์ของพระพุทธศาสนา และ (4) การเสริมสร้างสมรรถนะภาวะผู้นำเชิงพุทธของพระสังฆาธิการ เพื่อให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพภายในบริบทของสังคมพหุวัฒนธรรม

กรอบการบริหารที่นำเสนอนี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริงโดยหน่วยงานภาครัฐและสถาบันสงฆ์ เพื่อส่งเสริมการพัฒนาพระพุทธศาสนาเชิงรุก เช่น การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมสำหรับพระสังฆาธิการ ทั้งนี้ แนวทางดังกล่าวสามารถทำหน้าที่เป็นพื้นที่กลางในการลดความหวาดระแวงระหว่างกลุ่มต่าง ๆ และส่งเสริมกิจกรรมสาธารณประโยชน์ร่วมกันระหว่างกลุ่มศาสนิกชนที่มีความหลากหลาย อันจะนำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืนท่ามกลางความหลากหลายทางวัฒนธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย