การจัดสรรที่ดินกับอัตลักษณ์ของชนชาติพันธุ์ขมุ อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี
คำสำคัญ:
การจัดสรรที่ดิน, นโยบายรัฐ, ชนชาติพันธุ์ขมุ, การมีส่วนร่วมของชุมชน, ความเหลื่อมล้ำบทคัดย่อ
การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์นโยบายการจัดสรรที่ดินทำกินโดยรัฐกับความเหมาะสมในบริบทของชนชาติพันธุ์ขมุ บ้านหินตุ้ม อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี และ 2) ศึกษาผลกระทบของนโยบายที่มีต่ออัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์และการเมืองของชนชาติพันธุ์ขมุ เป็นวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูล 27 คนเป็นชนชาติพันธุ์ขมุ 24 คน คิดเป็นร้อยละ 1.71 ของชนชาติพันธุ์ขมุในหมู่ 3 บ้านหินตุ้ม หมู่ 7 บ้านห้วยป่าปก อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี เลือกสัมภาษณ์จากชนชาติพันธุ์ขมุที่มีที่ดินในเขตหน่วยงานรัฐที่ทำการศึกษา และเจ้าหน้าที่รัฐ 3 คน เครื่องมือใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนาและตรวจสอบความเที่ยงตรงด้วยวิธีสามเส้า ทฤษฎีฐานราก โดยสัมภาษณ์ชนชาติพันธุ์ขมุซึ่งเป็นผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญ (key informants) ผลการวิจัยพบว่า 1) ระบบการจัดสรรที่ดินทำกินโดยรัฐยังไม่เหมาะสมกับชนชาติพันธุ์ขมุ ที่ดินไม่เพียงพอ ขาดการสนับสนุนและการสื่อสารที่ชัดเจนจากรัฐ ชาวขมุต้องการเอกสารสิทธิ์และความมั่นคงทางการเกษตร แต่รัฐไม่ได้เปิดโอกาสให้ชุมชนมีส่วนร่วม และ 2) นโยบายดังกล่าวทำให้ชนชาติพันธุ์ขมุสูญเสียอำนาจในการกำหนดอัตลักษณ์และสิทธิทางการเมือง เกิดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงที่ดินและทรัพยากร ส่งผลให้ประสบปัญหาความยากจนและอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์เสื่อมสลาย ข้อเสนอแนะ รัฐควรจัดตั้งคณะกรรมการร่วมระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐและตัวแทนชนชาติพันธุ์ขมุเพื่อกำหนดแนวทางการจัดสรรที่ดิน การขาดเอกสารสิทธิ์เป็นปัญหาสำคัญ ใช้ข้อมูลจากการสำรวจร่วมระหว่างรัฐและชุมชนเพื่อออกเอกสารสิทธิ์ พร้อมให้ความรู้ด้านการเกษตรที่เหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ. (2559). หนังสือทำเนียบชุมชนพื้นที่สูง ครอบคลุมพื้นที่ 20 จังหวัดของประเทศไทย ประจำปี พ.ศ.2559. https://hhdc.anamai.moph.go.th/web-upload/40x2bbc9a2164f1c536be9c0394dc58f0e6/m_document/35117/22762/file_download/3fbd863c22070368f4f3cbeebbb29cfd.pdf
ชัยอนันต์ สมุทวณิช. (2554). รัฐกับสังคม: ไตรลักษณ์รัฐไทยในพหุสังคมสยาม (พิมพ์ครั้งที่ 2). พี เพรส.
นภาพร อัศวะรังสีกุล. (2562). ปัญหาของกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย: อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่เปลี่ยนแปลง ใน การประชุมวิชาการระดับชาติ มหาวิทยาลัยรังสิต ประจำปี 2562. (หน้า 947-957). มหาวิทยาลัยรังสิต.
นุชจรินทร์ ทับทิม. (2553). การสื่อสารอัตลักษณ์ของชุมชนบ้านวัวลาย จังหวัดเชียงใหม่ ผ่านกิจกรรมถนนคนเดิน [การค้นคว้าอิสระศิลปศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่]. CMUDC. https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/item/dc:112729
มนตรี ศิลป์มหาบัณฑิต. (2560). การจัดการความขัดแย้ง (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักส่งเสริมงานตุลาการ.
สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี. (2566). ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อการแก้ไขปัญหาเร่งด่วนกรณีการทับซ้อนการใช้ประโยชน์ที่ดิน โดยเฉพาะพื้นที่อยู่อาศัย พื้นที่ทำกิน พื้นที่ทางวัฒนธรรมและพื้นที่ทางจิตวิญญาณ. https://www.nsc.go.th/wp-content/uploads/2023/03/nsc_51_01.pdf
อภิญญา เฟื่องฟูสกุล. (2546). อัตลักษณ์ Identity: การทบทวนทฤษฎีและกรอบแนวคิด. คณะกรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขาสังคมวิทยา สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
อานันท์ กาญจนพันธุ์. (2544). มิติชุมชน วิธีคิดท้องถิ่น ว่าด้วย สิทธิ อำนาจ และการจัดสรรทรัพยากร. สำนักงานกองทุนการสนับสนุนวิจัย.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
- บทความในวารสารวิชาการมนุษย์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี เป็นความคิดเห็นของผู้นิพนธ์ ไม่ใช่ความคิดเห็นของกองบรรณาธิการ และไม่ใช่ความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการและ/หรือของคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
- กองบรรณาธิการไม่สงวนสิทธิ์ในการคัดลอก แต่ให้อ้างอิงแสดงที่มา
- บทความที่ได้รับตีพิมพ์จะมีการตรวจความถูกต้องเหมาะสมจากกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาที่เกี่ยวข้อง (peer review) จำนวน 3 คน โดยผู้ทรงคุณวุฒิจะไม่ทราบผู้นิพนธ์ และผู้นิพนธ์ไม่ทราบชื่อผู้ทรงคุณวุฒิ (double-blind peer review)
