จากภูมิปัญญาสู่สื่อการเรียนรู้: การพัฒนาบอร์ดเกมและโมเดลกือโป๊ะ เพื่อการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) รวบรวมองค์ความรู้ภูมิปัญญากือโป๊ะ และ 2) ออกแบบและพัฒนาสื่อการเรียนรู้ภูมิปัญญากือโป๊ะ การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีกลุ่มเป้าหมายคือ ปราชญ์ชุมชน จำนวน 10 คน โดยเลือกแบบเจาะจง โดยศึกษากระบวนการผลิตกือโป๊ะจากชุมชนชายฝั่งจังหวัดปัตตานีผ่านการสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการจดบันทึกภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา และผลการวิจัยพบว่า
1) องค์ความรู้ภูมิปัญญากระบวนการผลิตกือโป๊ะ ครอบคลุมตั้งแต่การคัดเลือกปลาทะเลจนถึงกรรมวิธีการแปรรูปจนกลายเป็นผลิคภัณฑ์ 2) สื่อการเรียนรู้กือโป๊ะโมเดล ภูมิปัญญาเกลียวคลื่น (Kuepo Model: The Wave of Wisdom) ประกอบด้วย ฉาก Ingredients แสดงการหาวัตถุดิบ ฉาก Process แสดงขั้นตอนการผลิต และฉาก Marketing แสดงการจำหน่ายและสร้างรายได้จากภูมิปัญญาท้องถิ่น และใช้ควบคู่กับบอร์ดเกม The Secret Recipe เนื้อหาและกลไกของเกมมีการออกแบบรูปลักษณ์ และการจัดวางองค์ประกอบแบบสมดุลและเรียบง่าย เมื่อทดสอบสื่อการเรียนรู้และบอร์ดเกม พบว่า ผู้เล่นร้อยละ 95 สามารถรับรู้ข้อมูลได้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของสื่อการเรียนรู้และบอร์ดเกมได้อย่างถูกต้องและนำไปสู่การอนุรักษ์อัตลักษณ์ท้องถิ่นอย่างยั่งยืน
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
จิรพัฒน์ พวงจำปา. (2562). การประยุกต์ใช้ ACTIVE LEARNING ในการเรียนการสอน NSRU BLOG. สืบค้นเมื่อ 16 กันยายน 2568, จาก https://blog.nsru.ac.th/60111806048/5616.
จำนงค์ แรกพินิจ. (2563). ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาชุมชน. สมุทรสงคราม: คณะศิลปศาสตร์ สถาบันการเรียนรู้เพื่อปวงชน.
จินตนา เจริญเนตรกุล, พงษ์เทพ เกิดเนตร, และไพพรรณ มุ่งศิริ. (2554). การพัฒนาอาหารพื้นบ้านโบราณในเทศบาลนคร สงขลาเพื่อการผลิตเชิงพาณิชย์. สงขลา: คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย.
ทัศนีย์ โรจนไพบูลย์. (2543). อาหารไทย. น. 306-308 ใน สุปัญญา ใจดี, และสมพิศ นิชลานนท์ (บ.ก.), เอกสารการสอนชุดวิชาเทคโนโลยีอาหารและเครื่องดื่ม หน่วยที่ 8-15. นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมธิราช.
นิคม ชมพูหลง. (2548). ภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่การเรียนรู้. (พิมพ์ครั้งที่ 2). มหาสารคาม: อภิชาตการพิมพ์.
นินูรร์ มุกาวี. (2560). ผลของรังสีแกมมาต่อคุณภาพการเก็บรักษาข้าวเกรียบปลาแบบสด. สงขลา: สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. สืบค้นเมื่อ 16 กันยายน 2568, จาก https://soreda.oas.psu.ac.th/ read_file.php?n=2&r=1113
ปลายฝน วิศวเวช. (2567). การพัฒนาการจัดการเรียนรู้โดยใช้บอร์ดเกมเพื่อส่งเสริมทักษะการวิเคราะห์คุณค่าด้านวรรณศิลป์และวัฒนธรรมของวรรณคดีไทยสำหรับผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ประเวศ วะสี. (2534). การศึกษาของชาติกับภูมิปัญญาท้องถิ่น. ใน คณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ (บ.ก.), การสัมมนาทางวิชาการภูมิปัญญาชาวบ้านกับการดำเนินงานด้านวัฒนธรรมกับการพัฒนาชนบท. กรุงเทพฯ: อมรินทร์ พริ้นติ้ง กรุ๊ป.
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542. (2542). ราชกิจจานุเบกษา (ออนไลน์). สืบค้นเมื่อ 12 ตุลาคม 2568, จาก https://bic.moe.go.th/images/stories/5Porobor._2542pdf.pdf
ภัทริยา สังข์น้อย, และอุธรณ์ แก้วซัง. (2561). การดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนผลิตน้ำบูดูข้าวยำบ้านดินลาน. สงขลา: คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา.
มงคล ศุภอําพันวงษ์. (2562). การออกแบบบอร์ดเกมส่งเสริมปลูกฝังการอนุรักษ์สัตว์ป่าสงวน. กรุงเทพฯ: คณะเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสยาม.
วรวัฒน์ จินตกานนท์. (2554). กลยุทธ์การสร้างสาร: การสร้างสารในงานนิเทศศาสตร์. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
วิศิษฎ์ เกตุรัตนกุล, ณัฐฐ์วัฒน์ สุทธิโยธิน, และกานต์ บุญศิริ. (2563). การใช้นวัตกรรมการสื่อสารเพื่อสร้างความร่วมมือในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน. วารสารสื่อศิลป์. 3(5): 1–10.
ศิริพร ศรีจันทะ. (2562). การสร้างและใช้เกมเพื่อการเรียนรู้แบบ Active Learning สู่ชั้นเรียน: สร้างห้องเรียนยุคใหม่ให้เปี่ยมไปด้วยความสุข (ออนไลน์). สืบค้นเมื่อ 12 ตุลาคม 2568, จาก https://dev.educathai.com/events/2019/44.
เสถียรพงษ์ ดวงรัตนเอกชัย. (2562). Game-based learning ทางเลือกสำหรับการศึกษาวิทยาศาสตร์ยุคใหม่. นิตยสาร สสวท. 47(216): 25–30.
เสน่ห์ จามริก. (2531). อ้างใน ทรงจิต พูลลาภ, และคณะ. (2544). โครงการศึกษาสำรวจศักยภาพและสภาพของภูมิปัญญาไทยเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาชุมชนให้เข้มแข็งและยั่งยืน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
หมอชาวบ้าน. (2559). อาหารไทย 4 ภาค. สืบค้นเมื่อ 5 กันยายน 2568, จาก https://www.doctor.or.th/article/ detail/4151.
Mayer, R. E. (2021). Multimedia learning. (3rd ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
Mayer, R. E., & Moreno, R. (2020). Nine ways to reduce cognitive load in multimedia learning. Educational Psychologist. 38(1), 43–52.
Moll, & Gonzales. (2020). Learning from cultural practices: Lessons for cognitive development. Harvard Educational Review. 90(3), 389–412.
Rogoff, B. (2014). Learning by observing and pitching in to family and community endeavors: An orientation. Human Development. 57(2–3): 69–81.
Wattanuruk, D., Phasuk, S., Nilsang, P., & Takolpuckdee, P. (2020). Cytotoxicity activity of crude extracts of Leum Phua Khaow-Mak (Oryza sativa L. variety Leum Phua) against fibroblast cell. Journal of Food Health and Bioenvironmental Science. 13(2): 28–35.
