ศึกษาวิเคราะห์สังฆวิธีในการสอนกรรมฐานของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเรื่องศึกษาวิเคราะห์สังฆวิธีในการสอนกรรมฐานของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต มีวัตถุประสงค์ ๓ ข้อ ดังนี้ ๑) เพื่อศึกษาประวัติและปฏิปทาของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ๒) เพื่อศึกษากรรมฐานและหลักธรรมคำสอนของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต และ ๓) เพื่อวิเคราะห์สังฆวิธีในการสอนกรรมฐานของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต งานวิจัยเป็นวิจัยเชิงคุณภาพ (Quality Research) โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ร่วมกับ พระภิกษุและฆราวาส จำนวน ๑๕ รูป/คน ซึ่งแบ่งเป็น พระสงฆ์ ๕ รูป และผู้ปฏิบัติธรรมแนวทางพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ๑๐ คน โดยใช้เครื่องมือในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ ซึ่งจะนำข้อมูลมาวิเคราะห์เป็นเชิงพรรณา

ผลการศึกษา พบว่า พระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต พระเถระสายวิปัสสนากรรมฐานของฝ่ายธรรมยุติกายและเป็นที่รู้จักในระดับสากล คือ บูรพาจารย์พระกรรมฐานสายวัดพระป่า พระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต เป็นพระวิปัสสนาผู้มีปฏิปทาที่เคร่งครัดในวัตรปฏิบัติตามพระธรรมวินัยโดยเฉพาะธุดงควัตร ๑๓ รูปแบบและหลักธรรมที่ใช้ในการสอนกรรมฐานของพระอาจารย์มั่น ใช้หลักธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้า ใช้หลักสติปัฏฐาน เป็นชัยภูมิแห่งฝึกจิต เพื่อการฝึกฝนกรรมฐาน ๒ อย่างคือ สมถกัมมัฏฐาน และ วิปัสสนากัมมัฏฐาน โดยมีสติปัฏฐานเป็นชัยภูมิ คือเป็น สนามฝึกฝน ของบรรพชิตและคฤหัสถ์ผู้ยึดถือในการฝึกฝน

สังฆวิธีในการสอนกรรมฐานของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต คืออุบายแห่งวิปัสสนาเครื่องถ่ายถอนกิเลสมูลการของสังสารวัฎ ผู้วิจัยวิเคราะห์ไว้ ๗ วิธี (๑) ยึดมั่นพระธรรมวินัยและข้อวัตรปฏิบัติธุดงควัตร ๑๓ (๒) หลักธรรมคำสอน เจริญมรรคมีองค์ ๘ แสดงธรรมเพื่อการดับทุกข์ (๓) การเจริญกรรมฐานมุ่นเน้นหลักมัชฌิมาปฏิปทา (๔) พระเถระต้นแบบพระธรรมวินัยเคร่งครัด (๕) สังฆวิธีสร้างสิ่งแวดล้อมที่สงบ (๖) หลักการถ่ายทอดใช้แบบศิษย์มีครูสะสมประสบการณ์ตรง (๗) อุบายแห่งวิปัสสนาอันเป็นเครื่องถ่ายถอนกิเลส สังฆวิธีในการสอนกรรมฐานของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต เกื้อกูลส่งเสริมบทบาทสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาครบ ๖ ด้าน และสร้างคุณูปการคณะลูกศิษย์ทั้งหลาย อย่างเป็นระบบและรูปธรรมถึงปัจจุบัน