แนวทางการปฏิบัติตามมัชฌิมาปฏิปทาเพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม ในปัจจุบัน

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ (๑) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาสิ่งแวดล้อมในปัจจุบันของประเทศไทย (๒) เพื่อศึกษาคำสอนมัชฌิมาปฏิปทาในพระพุทธศาสนา และ (๓) เพื่อเสนอแนวทางการปฏิบัติตามมัชฌิมาปฏิปทาเพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากเอกสาร มีการสัมภาษณ์ วิเคราะห์เนื้อหาและนำเสนอในลักษณะการพรรณนา

ผลการศึกษาวิจัยพบว่า ๑) สภาพปัญหาสิ่งแวดล้อมในปัจจุบันของประเทศไทย มี ๓ ปัญหา คือ (๑) สภาพปัญหาการลักลอบเผาป่า (๒) สภาพปัญหาการตัดต้นไม้ทำลายป่า และ (๓) สภาพปัญหามลพิษทางอากาศ ซึ่งปัญหาดังกล่าวเกิดจากพฤติกรรมของมนุษย์ที่ขาดความระมัดระวังและขาดความรับผิดชอบ ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศของสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของมนุษย์ ๒) หลักธรรมและคำสอนมัชฌิมาปฏิปทาในพระพุทธศาสนา คือ ทางสายกลาง เรียกว่าอริยมรรคมีองค์ ๘ ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ และ ๓) แนวทางการปฏิบัติตามมัชฌิมาปฏิปทาเพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน มี ๓ แนวทาง ดังนี้ ๑) แนวทางการแก้ไขปัญหาด้วยสัมมาทิฏฐิ และสัมมาสังกัปปะ ได้แก่ (๑) การสร้างความเข้าใจต่อตนเองและสิ่งแวดล้อมอย่างถูกต้อง (๒) การส่งเสริมความคิดค้นหาสาเหตุของปัญหา คิดหาแนวทางการปฏิบัติและการแก้ไขปัญหาอย่างถูกวิธี ๒) แนวทางการแก้ไขปัญหาด้วยสัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ และสัมมาอาชีวะ ได้แก่ (๑) การสื่อสารและการกำหนดนโยบายที่ถูกต้องเพื่อสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับปัญหาสิ่งแวดล้อมหวังผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของบุคคลในทางที่ดีขึ้น (๒) การปฏิบัติงานเพื่อส่งเสริมการป้องกันและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม (๓) การประกอบอาชีพที่สุจริตไม่เบียดเบียดสิ่งแวดล้อมและไม่ทำลายธรรมชาติ และ ๓) แนวทางการแก้ไขปัญหาด้วยสัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ ได้แก่ (๑) การสร้างความพยายามที่เน้นการควบคุมพฤติกรรมที่ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบต่อสิ่งแวดล้อม การสนับสนุนส่งเสริมการอนุรักษ์และพัฒนาสิ่งแวดล้อม (๒) การสร้างความตระหนักถึงความสำคัญและคุณค่าของสิ่งแวดล้อม และ (๓) การสร้างพื้นฐานของจิตใจที่มั่นคงมุ่งมั่นและตั้งใจที่จะแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมได้สำเร็จอย่างยั่งยืน