การศึกษาเปรียบเทียบความหมายทางวัฒนธรรมของสิบสองนักษัตรในสำนวนภาษาจีนและภาษาไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบความหมายทางวัฒนธรรมของสัตว์ในสิบสองนักษัตรที่ปรากฏในสำนวนจีนและสำนวนไทย โดยใช้แนวคิดอุปลักษณ์มโนทัศน์มาใช้วิเคราะห์ความหมายแฝง และจำแนกนัยความหมายทางอารมณ์ของสำนวน ข้อมูลได้จากรวบรวมและคัดเลือกสำนวนแบบเจาะจงจากหนังสือ พจนานุกรม และเว็บไซต์ที่เชื่อถือได้ รวมทั้งสิ้น 231 สำนวน ผลการศึกษาพบว่า สัตว์มีความหมายทางวัฒนธรรมทั้งเหมือนและแตกต่างกัน จำนวน 10 ชนิด และแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง 2 ชนิด โดยสำนวนจีนมีความหมายทางวัฒนธรรมหลากหลายกว่าสำนวนไทย เมื่อจำแนกตามนัยความหมายทางอารมณ์สามารถแบ่งได้เป็น 5 กลุ่ม ตั้งแต่กลุ่มที่มีความหมายครอบคลุมทั้งเชิงบวก เป็นกลาง และเชิงลบ ได้แก่ ไก่ หนู ม้า และวัว ไปจนถึงกลุ่มที่มีความหมายเชิงลบเหมือนกัน ได้แก่ งู และหมู นอกจากนี้ยังพบว่าแนวโน้มนัยความหมายเชิงลบมากที่สุด รองลงมาคือเชิงบวกและเชิงเป็นกลาง โดยในภาษาจีนคิดเป็นร้อยละ 50.36, 41.73 และ 7.91 และภาษาไทยคิดเป็นร้อยละ 79.35, 13.04 และ 7.61 ตามลำดับ แสดงให้เห็นว่าสำนวนไทยมีสัดส่วนความหมายเชิงลบสูงกว่าสำนวนจีน ขณะที่สำนวนจีนมีนัยความหมายเชิงบวกมากกว่าสำนวนไทย ความแตกต่างดังกล่าวสะท้อนถึงภูมิหลังทางวัฒนธรรม ความเชื่อ ค่านิยม และระบบความคิดของแต่ละสังคม โดยสำนวนจีนมักใช้สัตว์และคำพ้องเสียงเป็นสัญลักษณ์ในการสื่อความหมายเชิงมงคล ขณะที่สำนวนไทยมักใช้เพื่อสื่อความหมายเชิงดูหมิ่นหรือพฤติกรรมไม่ดีของมนุษย์ ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าภาษากับวัฒนธรรมมีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด สามารถช่วยส่งเสริมการสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรกช ซุ่นสั้น. (2561). การเปรียบเทียบสุภาษิตจีนกับสุภาษิตไทยที่มีคำเกี่ยวกับสัตว์ในสิบสองนักษัตรและการเรียนการสอนภาษาจีนสำหรับชาวต่างชาติ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). สมุทรปราการ : มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ.
ฐิติพร จันทวีระ, รุ้งรดา ทองอนันต์ และนิธิตยา สุนทรธรรมนิติ. (2566). การศึกษาเปรียบเทียบสำนวนจีนที่มีคำว่า“鸡”และสำนวนไทยที่มีคำว่า “ไก่”, วารสารจีนวิทยา. 17(2), 69-87.
เธียรชัย เอี่ยมวรเมธ. (2559). พจนานุกรมจีน-ไทย ฉบับใหม่ (พิมพ์ครั้งที่ 33). กรุงเทพฯ : รวมสาส์น (1977).
ประเทือง คล้ายสุบรรณ์. (2534). สำนวนไทย (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ : สุทธิสารการพิมพ์.
ปิยภรณ์ แดงตันกี. (2566). Comparative Analysis of the Symbolism of Animals in the Chinese and Thai Idioms – About Tigers, Dogs, Chickens and Cattles, วารสารวิชาการภาษาและวัฒนธรรมจีน. 10(2), 163-174.
พิชชาภา พลานุมาศ, อมรรัตน์ คำด้วง และจตุวิทย์ แก้วสุวรรณ์. (2564). การศึกษาเปรียบเทียบสำนวนจีนที่มีคำว่า " 虎" กับสำนวนไทยที่มีคำว่า "เสือ", วารสารสุทธิปริทัศน์. 35(4), 74-103.
รัชนี ซอโสตถิกุล. (2549). สำนวน ภาษิต และคำพังเพยของไทยที่นำสัตว์มาเปรียบไทย (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2561). ภาษิต คำพังเพย สำนวนไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน.
เรณุกา สิทธิตถะวงศ์. (2559). การใช้ถ้อยคำเปรียบเทียบ "สุนัข" กับ "คน" ในภาษาไทยและภาษาจีน, วารสารเทคโนโลยีภาคใต้. 9(2), 159-167.
วราภรณ์ ตริเทพ. (2560). คติความเชื่อและพิธีกรรมในการทำนาของชาวอีสาน: กรณีศึกษา ตำบลย่อ อำเภอคำเขื่อนแก้ว จังหวัดยโสธร (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สุภัชญา สวัสดิ์โยธิน. (2562). สำนวนไทยและสำนวนจีนที่มีคำว่าว่า "งู", วารสารภาษา ศาสนา และวัฒนธรรม. 8(2), 100-125.
Chang Jingning. (2009). 汉语词汇文化. Beijing : Peking University Press.
Chengyudacidian Editorial Committee. (2020). 成语大词典（第二版. Beijing : Shangwuyinshuguan Guojiyouxiangongsi.
Hanyudacidian Editorial Committee. (2024). 汉语大辞典. Retrieved August 30, 2025, from http://www.hydcd.com.
Huang Borong & Liao Xudong. (2024). 现代汉语（增订七版）. Beijing : Higher Education Press.
Lakoff, G., & Johnson, M. (2003). Metaphors We Live By (2nd ed.). Chicago : University of Chicago Press.
Li Zhiwen. (2014). Comparative Analysis of Chinese and Thai Animal Idioms and Their Cultural Differences (Master thesis). Guangxi : Guangxi University.
Sapir, E. (1949). Selected Writings of Edward Sapir in Language, Culture and Personality. Edited by D.G. Mandelbaum. Berkeley : University of California Press.
Tylor, E. B. (1871). Primitive culture: Researches into the development of mythology, philosophy, religion, language, art and custom (Vol.1). London : John Murray.
Ying Cheng. (2023). A comparative study of Thai and Chinese idioms with The same Meaning, Academic Journal for the Humanities and Social Sciences. 6(3), A56-A70.
