การพัฒนาสังคมของไทยในศตวรรษที่ 21: ช่องว่างและทางออกเชิงนโยบาย
คำสำคัญ:
การพัฒนาสังคม, เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน, เป้าหมายการพัฒนาแห่งสหัสวรรษ, ประเทศไทย, ทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21, นโยบายสังคมบทคัดย่อ
บทความทางวิชาการฉบับนี้เป็นบทความแนวคิดโดยพยายามอธิบายความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาสังคมในประเทศไทย โดยได้รับอิทธิพลจากปฏิญญาโคเปนเฮเกนว่าด้วยการพัฒนาสังคม พ.ศ. 2538 เป้าหมายการพัฒนาแห่งสหัสวรรษ พ.ศ. 2543 และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน พ.ศ. 2558 ผู้เขียนยังนำเสนอปัญหาและผลกระทบที่เกิดจากการพัฒนาเหล่านั้น รวมถึงทางออกเชิงนโยบายที่เหมาะสม ผลลัพธ์จากการค้นคว้าจะช่วยรื้อฟื้นความเข้าใจต่อการพัฒนาสังคมในทิศทางเดียวกันและส่งเสริมให้เกิดการนำไปปฏิบัติให้สอดคล้องกับบริบทสังคมไทย ผู้เขียนอาศัยเอกสารเชิงทุติยภูมิในลักษณะของรายงานวิจัยและบทความทางวิชาการจำนวน 37 เรื่องที่เป็นภาษาไทยและอังกฤษจากฐานข้อมูลออนไลน์เป็นหลัก และถูกสังเคราะห์ร่วมกับการตีความตามบริบทพบว่า การพัฒนาสังคมของประเทศไทยมีพัฒนาการสอดคล้องตามทิศทางของสังคมโลกและถูกทำให้เกิดการปฏิบัติได้ผ่านแผน 3 ระดับ ได้แก่ แผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (ระดับ 1) แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (ระดับ 2) และแผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี (ระดับ 3) ต่อเนื่องกันไป อนึ่งบริบททางเศรษฐกิจ สังคม การเมือง สิ่งแวดล้อมที่ผันผวนอย่างไม่หยุดนิ่ง ร่วมกับการประชุมสุดยอดระดับโลกว่าด้วยการพัฒนาสังคมครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2568 ที่ผ่านมานี้ได้มีการทบทวนความก้าวหน้าและแลกเปลี่ยนแนวทางการพัฒนาสังคมที่เหมาะสม ดังนั้น แนวทางการพัฒนาสังคมของไทยมีทั้งหมด 9 ประเด็น ได้แก่ พัฒนาเศรษฐกิจภาคธุรกิจ SMEs สร้างหลักประกันความมั่นคงด้วยการกระจายผลประโยชน์ เพิ่มคุณภาพของทุนมนุษย์ทุกช่วงอายุ ยกระดับการทดแทนทรัพยากร สร้างระบบการบริหารจัดการภัยพิบัติบนฐานข้อมูล ปรับปรุงการบริหารงานภาครัฐให้มีศักยภาพสูง สนับสนุนบทบาทของคณะกรรมการระดับพื้นที่ ส่งเสริมวัฒนธรรมประชาธิปไตยแบบโปร่งใสและสำนึกรับผิดชอบร่วม และลดช่องว่างการบริการทางเทคโนโลยีดิจิทัล
เอกสารอ้างอิง
กรมประชาสัมพันธ์. (2568). ปภ.รายงานสรุปสถานการณ์อุทกภัยภาคใต้ 9 จังหวัด หลายจังหวัดสถานการณ์เริ่มคลี่คลาย เร่งช่วยเหลือเยียวยาบรรเทาความเดือดร้อน. https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/449183
กฤติยา อนุวงศ์ และสุรสิทธิ์ วชิรขจร. (2560). การพัฒนาสังคมไทยให้เป็นสังคมคุณภาพเพื่อรองรับไทยแลนด์ 4.0. วารสารพัฒนาสังคม, 19(1), 197-217.
ฐานิดา บุญวรรโณ. (2566). รอคอยข้ามรุ่น: มานุษยวิทยาว่าด้วยเวลาที่รอคอยของคนยากจนกับนโยบายสังคมของไทย. วารสารสังคมศาสตร์, 53(2), 367-394.
ธนพล ศิริธนชัย. (2563). บทบาทและแนวทางการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนในการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อการอยู่อาศัยสำหรับสังคมสูงวัยในยุคดิจิทัล. วารสารรัฏฐาภิรักษ์, 62(1), 45-58.
ธีระพงษ์ ทศวัฒน์. (2567). การพัฒนาสังคมตามทิศทางการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติราชการภาครัฐของไทย. วารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ , 11(1), 150-164.
พรสุดา ฤทธิธาดา และสมพันธ์ เตชะอธิก. (2565). แนวทางพัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมแบบบูรณาการให้แก่ผู้สูงอายุอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษาศูนย์โฮมสุข เทศบาลตำบลนาจารย์ จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 4(4), 313-326.
พสุวดี จันทร์โกมุท. (2567). ความเหลื่อมล้ำของสังคมไทย: สถานการณ์และทางออกเชิงนโยบาย. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(6), 1028-1041.
วรรณภา ทองแดง. (2561). นโยบายเกี่ยวกับการพัฒนาที่ยั่งยืน: การปฏิบัติจริงหรือแค่วาทกรรม. วารสารพัฒนาสังคม, 21(1), 1-20.
สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. (2564). โครงการติดตามประเมินผลช่วงครึ่งแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 12 ภายใต้ยุทธศาสตร์สร้างความเป็นธรรมและลดความเหลื่อมล้ำของสังคม. สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี. (5 พฤศจิกายน 2568). ปลัด พม. นำคณะผู้แทนไทย ร่วมประชุมสุดยอดระดับโลกว่าด้วยการพัฒนาสังคม ครั้งที่ 2 พร้อม เชิญชวนทุกประเทศยึด “ประชาชน” เป็นหัวใจการพัฒนาสำหรับทุกคน - หนุนความเสมอภาคระหว่างเพศตามปฏิญญาปักกิ่ง ครบรอบ 30 ปี. https://www.thaigov.go.th/th/news/101919
สุรศักดิ์ วงค์ษา และสุวิชา เป้าอารีย์. (2567). การนำนโยบายควบคุมการขอทานไปปฏิบัติ พ.ศ. 2563. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 15(2), 29-66.
Algan, Y., Blanc, C., & Senik, C. (2025). Trusting others: How unhappiness and social distrust explain populism. In J. F. Helliwell, R. Layard, J. D. Sachs, J.-E. De Neve, L. B. Aknin, & S. Wang (Eds.), World happiness report 2025 (pp. 193–226). Wellbeing Research Centre, University of Oxford.
Boonkob, P. (2023). The conflict between Thailand and Cambodia over Preah Vihear Temple and the border disputes: Roles of the Joint Commission on Demarcation for Land Boundary (JBC) and ways to improve the relations. Mahidol Integrated Social Science Journal, 10(2), 243–247.
Data Pandas. (2025). Countries currently at war. https://www.datapandas.org/ranking/countries-currently-at-war
Department of Economic and Social Affairs. (2009). The social dimension of sustainable development (Report No. ST/ESA/2009/DWP/91). United Nations.
Gore, M. (1973). Some aspects of social development. Department of Social Work, University of Hong Kong.
Midgley, J. (1995). Social development: The developmental perspective in social welfare. Sage Publications.
Paiva, J. F. X. (1977). A concept of social development. Social Service Review, 51(2), 327–336.
Pawar, M. (2024). Social and community development practice. Atlantic.
Todaro, M. P. (1997). Economic development. Longman.
United Nations. (2024). The sustainable development goals report 2024. https://unstats.un.org/sdgs/report/2024/The-Sustainable-Development-Goals-Report-2024.pdf
World Bank. (2024). Thailand monthly economic monitor, September 2024. http://hdl.handle.net/10986/42285
World Health Organization. (2025). Social determinants of health. https://www.who.int/health-topics/social-determinants-of-health
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สหศาสตร์: วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
สหศาสตร์: วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ให้ความสำคัญกับการคุ้มครองลิขสิทธิ์และสิทธิของผู้นิพนธ์ในการเผยแพร่ผลงานวิชาการ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมความโปร่งใส ความถูกต้องตามหลักวิชาการ และสอดคล้องกับแนวปฏิบัติสากล ทั้งนี้ วารสารกำหนดนโยบายดังต่อไปนี้
|
1. การยอมรับเงื่อนไขการเผยแพร่ - ผู้นิพนธ์ที่ส่งบทความเพื่อตีพิมพ์ ต้องปฏิบัติตามนโยบายและเงื่อนไขการเผยแพร่ของวารสารโดยเคร่งครัด - การส่งบทความถือเป็นการยอมรับให้นำบทความเข้าสู่กระบวนการพิจารณาและการเผยแพร่ตามมาตรฐานของวารสาร |
|
2. การโอนลิขสิทธิ์ - เมื่อบทความได้รับการตอบรับเพื่อตีพิมพ์ ผู้เขียนโอนลิขสิทธิ์ของบทความให้แก่วารสาร - วารสารมีสิทธิ์เผยแพร่ ทำซ้ำ และเผยแพร่บทความในทุกรูปแบบ ทั้งสิ่งพิมพ์ เว็บไซต์ และสื่อออนไลน์อื่น ๆ |
|
3. สิทธิ์ของผู้นิพนธ์หลังการโอนลิขสิทธิ์ - ผู้นิพนธ์ยังคงมีสิทธิ์ใช้บทความเพื่อวัตถุประสงค์ทางวิชาการ เช่น การสอน การวิจัยส่วนบุคคล การใช้ประกอบวิทยานิพนธ์ หรือการเผยแพร่ในแพลตฟอร์มที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ - การนำบทความไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์เชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากวารสารก่อนเป็นลายลักษณ์อักษร |
|
4. การเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตสาธารณะ (Creative Commons License) - บทความทั้งหมดในวารสารจะเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) - บุคคลอื่นสามารถเผยแพร่หรือแบ่งปันบทความได้โดยต้องให้เครดิตแก่ผู้นิพนธ์ต้นฉบับ แต่ห้ามแก้ไข ดัดแปลง หรือใช้ในเชิงพาณิชย์ |
|
5. ความถูกต้องของเนื้อหาและการใช้สื่อจากบุคคลที่สาม - ผู้เขียนต้องรับรองว่าบทความที่ส่งเพื่อตีพิมพ์เป็นผลงานต้นฉบับของตนเอง ไม่ได้ส่งซ้ำซ้อน (duplicate submission) และไม่ละเมิดลิขสิทธิ์หรือคัดลอกผลงานของผู้อื่น รวมถึงไม่มีการปลอมแปลงข้อมูล การตีพิมพ์ซ้ำ หรือการกระทำใด ๆ ที่ขัดต่อหลักจริยธรรมทางวิชาการ - ผู้เขียนต้องรับผิดชอบในการขออนุญาตใช้สื่อจากบุคคลที่สาม เช่น ภาพ ตาราง หรือกราฟิก และต้องอ้างอิงหรือให้เครดิตอย่างถูกต้องน |
|
6. ข้อจำกัดความรับผิดชอบ (Disclaimer) - บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารสหศาสตร์: วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร - ข้อความ ข้อมูล และข้อคิดเห็นที่ปรากฏในบทความเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่ละท่านโดยตรง มิได้สะท้อนถึงทัศนะหรือจุดยืนของกองบรรณาธิการหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง - หากบทความมีข้อผิดพลาดหรือการละเมิดสิทธิ์ใด ๆ ความรับผิดชอบทั้งหมดเป็นของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว - การนำบทความไปใช้ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากบรรณาธิการวารสารก่อน ทั้งนี้ ผู้ขออนุญาตต้องจัดทำคำชี้แจงเกี่ยวกับวัตถุประสงค์และลักษณะการใช้งานอย่างชัดเจน การใช้บทความในเชิงพาณิชย์โดยไม่ได้รับอนุญาตถือเป็นความรับผิดชอบของผู้ใช้แต่เพียงผู้เดียว |
