สถานภาพงานวิจัยภาษาถิ่นภาคตะวันออกของไทย ในรอบกึ่งศตวรรษ (พ.ศ. 2512 – 2565)

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์สถานภาพการวิจัยภาษาถิ่นภาคตะวันออกของประเทศไทยในรอบกึ่งศตวรรษ รวมระยะเวลา 54 ปี (พ.ศ. 2512 - 2565) โดยรวบรวมวิทยานิพนธ์ระดับบัณฑิตศึกษาที่ใช้ข้อมูลภาษาถิ่นภาคตะวันออกในการทำวิจัย และมีการตีพิมพ์ในรูปแบบวิทยานิพนธ์ฉบับสมบูรณ์ในช่วงปี พ.ศ. 2512 - 2565 ผลการศึกษาพบว่า มีงานวิจัยที่นำภาษาถิ่นในภาคตะวันออกของไทยมาใช้เป็นข้อมูลในการศึกษา 26 เรื่อง เป็นวิทยานิพนธ์จากมหาวิทยาลัย 7 แห่ง ได้แก่ มหาวิทยาลัยศิลปากร มหาวิทยาลัยมหิดล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และมหาวิทยาลัยทักษิณ สาขาวิชาที่นำภาษาถิ่นภาคตะวันออกมาใช้เป็นข้อมูลในการทำวิทยานิพนธ์ ได้แก่ สาขาวิชาภาษาศาสตร์ สาขาวิชาจารึกภาษาไทย สาขาวิชาภาษาไทย สาขาวิชาภาษาและวรรณคดีไทย สาขาวิชาภาษาศาสตร์การศึกษา และสาขาวิชาเขมรศึกษา ภาษาถิ่นที่ใช้เป็นข้อมูลในการศึกษามี 7 จังหวัด ได้แก่ ภาษาถิ่นในจังหวัดจันทบุรี ตราด ระยอง ปราจีนบุรี สระแก้ว ชลบุรี และฉะเชิงเทรา การรวบรวมงานวิจัยที่ผ่านมาทำให้เห็นสถานภาพการวิจัยภาษาถิ่นภาคตะวันออกที่มีการศึกษาภาษาในระบบใดระบบหนึ่ง เช่น การศึกษาด้านระบบเสียง ระบบคำ และการศึกษาภาษาในหลายระบบ เช่น การศึกษาโครงสร้างภาษาทั้งระบบเสียง คำ วลี ประโยค ความหมาย การใช้ภาษาถิ่นที่สัมพันธ์กับบริบทสังคมวัฒนธรรม ภาษาถิ่นเปรียบเทียบ และการศึกษาภูมิศาสตร์ภาษาถิ่นเพื่อจัดทำแผนที่ภาษา อย่างไรก็ดี การวิจัยภาษาถิ่นภาคตะวันออกยังมีปริมาณน้อยเมื่อเทียบกับภาษาถิ่นในภูมิภาคอื่น อีกทั้งงานวิจัยภาษาถิ่นภาคตะวันออกที่ใช้เป็นข้อมูลในการวิจัยส่วนใหญ่เป็นข้อมูลเก่าที่มีการเก็บข้อมูลและศึกษามาเป็นเวลานาน การวิจัยนี้น่าจะทำให้เห็นประเด็นและมุมมองการศึกษาภาษาถิ่นภาคตะวันออกที่ยังรอการศึกษาในปัจจุบัน