โครงสร้างการแต่งพระธรรมเทศนาพระมงคลวิเสสกถา ในรัชกาลที่ 5 : การศึกษาความเป็นมาและศิลปะการประพันธ์ของการแต่งพระธรรมเทศนาในพระราชพิธี

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเป็นมาของโครงสร้าง และโครงสร้างการแต่งพระธรรมเทศนาพระมงคลวิเสสกถาในรัชกาลที่ 5 พระนิพนธ์สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ผลจากการศึกษาพบว่าโครงสร้างการแต่งพระธรรมเทศนาพระมงคลวิเสสกถาประกอบด้วยโครงสร้างใหญ่ 5 ส่วน ได้แก่ อุทเทส อารัมภกถา นิทเทส ปฏินิทเทส และนิคมนกถา โดยพบว่าโครงสร้างดังกล่าวเป็นโครงสร้างที่ปรากฏร่วมกับคัมภีร์ในชั้นอรรถกถา โครงสร้างการประพันธ์เช่นนี้แสดงให้เห็นถึงการสืบขนบการตีความพุทธพจน์ที่นำโครงสร้างในการตีความและขยายความสารธรรมที่มีอยู่เดิมในลักษณะคัมภีร์ มาประยุกต์ใช้กับการตีความและขยายความเพื่อถ่ายทอดด้วยการเทศน์ ซึ่งองค์ผู้นิพนธ์ทรงพระนิพนธ์ได้อย่างเหมาะสมกับการเทศน์ในพระราชพิธี