ภูมิทัศน์ทางภาษาศาสตร์ในประเทศไทย: กรณีศึกษาภาษาที่ใช้บนป้าย ณ ท่าอากาศยานนานาชาติสุวรรณภูมิ

บทคัดย่อ

บทความนี้ศึกษาภาษาที่ใช้บนป้ายในท่าอากาศยานนานาชาติสุวรรณภูมิ ซึ่งเป็นสนามบินหลักของประเทศไทยและเป็นหนึ่งในสนามบินที่สำคัญของเอเชีย การรู้แนวโน้มภาษาที่ใช้บนป้ายในท่าอากาศยานนี้ สามารถเป็นประโยชน์กับท่าอากาศยานอื่นๆ ได้ เนื่องจากเจ้าหน้าที่ท่าอากาศยานสามารถใช้ข้อมูลจากงานวิจัยนี้ในการพิจารณาว่าควรเพิ่มภาษาใดบ้างลงบนป้าย ในปี พ.ศ. 2552 ป้ายที่พบในท่าอากาศยานส่วนใหญ่ คือ ป้ายสองภาษา ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ (57%) ส่วนป้าย 3 ภาษา (ภาษาไทย, ภาษาอังกฤษ, ภาษาจีน, ภาษาอารบิค หรือภาษาญี่ปุ่น) มีเพียง 2.4% เท่านั้น กว่า 1 ทศวรรษที่ผ่านมา ในปี 2564 จำนวนนักท่องเที่ยวจีนในประเทศไทยได้เพิ่มขึ้นได้ต่อเนื่อง จึงเป็นที่มาของคำถามวิจัยว่า ปริมาณนักท่องเที่ยวจีนที่เพิ่มขึ้นนี้จะส่งผลต่อการเลือกใช้ภาษาบนป้ายในท่าอากาศยานแห่งนี้หรือไม่ งานวิจัยชิ้นนี้พบว่าปริมาณป้ายในท่าอากาศยานเพิ่มขึ้น 2.3 เท่าจาก 401 ป้ายในปี 2552 เป็น 914 ป้ายในปี 2564 ปริมาณป้ายที่มีภาษาจีนเพิ่มจาก 5.7% ในปี 2552 เป็น 22.1% ในปี 2564 ยิ่งไปกว่านั้นปริมาณป้ายสามภาษา ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และภาษาจีน เพิ่มขึ้นจาก 2.4% ในปี 2552 เป็น 11.7% ในปี 2564 ซึ่งแสดงให้เห็นว่าปริมาณนักท่องเที่ยวชาวจีน มีผลต่อการเพิ่มภาษาจีนลงบนป้าย อย่างไรก็ตาม บทบาทของภาษาจีนในฐานะภาษาต่างประเทศบนป้าย ยังคงไม่สามารถเทียบเท่าบทบาทของภาษาอังกฤษ ซึ่งเป็นภาษากลางที่สำคัญที่สุดของโลกได้ ภาษาอังกฤษได้ถูกใช้อย่างแพร่หลายในท่าอากาศยานนานาชาติสุวรรณภูมิ และยังคงเป็นภาษาต่างประเทศหลักที่สำคัญในประเทศไทยอีกด้วย