- แนวคิด “โชคชะตาร่วมกันสำหรับจีน-อาเซียน” ในสถานการณ์แพร่ระบาดโควิด-19: การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ว่าด้วยการรายงานข่าวภาษาจีน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์มุ่งศึกษาตัวบท วิถีปฏิบัติทางวาทกรรม และวิถีปฏิบัติทางสังคมวัฒนธรรม เพื่อทราบถึงความสัมพันธ์ระหว่างประเทศจีนกับประเทศอาเซียนที่สื่อปรากฏในวาทกรรมหนังสือพิมพ์จีน โดยอาศัยกรอบโครงสร้างสามมิติตามแนวคิดการวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ของแฟร์เคลาฟ์ (Fairclough, 1989) ซึ่งใช้การวิจัยเชิงคุณภาพวิเคราะห์วาทกรรมข่าวเกี่ยวกับ “โชคชะตาร่วมกันสำหรับจีน-อาเซียน” ในช่วงที่เกิดสถานการณ์แพร่ระบาดของโรคไวรัสสายพันธุ์ใหม่ระหว่างวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2563 ถึงวันที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563 ข้อมูลที่นำมาใช้ในงานวิจัยนี้มีจำนวน 20 รายการ โดยเก็บรวบรวมจากหนังสือพิมพ์จีน 2 ฉบับ ได้แก่ หนังสือพิมพ์ประชาชนรายวัน และหนังสือพิมพ์กวางหมิงรายวัน ผลการวิจัยสรุปได้ 3 ประการ คือ (1) ด้านตัวบท ประกอบด้วยการใช้กลวิธีทางภาษา 2 กลวิธี ได้แก่ การเลือกใช้คำหรือกลุ่มคำ และการใช้คำแสดงทัศนภาวะ (2) ด้านวิถีปฏิบัติทางวาทกรรม ประกอบด้วย “แหล่งข่าว” กับ “วิธีการเล่าถ่ายทอด” ในการดำเนินการตีความและเข้าใจวาทกรรมข่าว (3) ด้านวิถีปฏิบัติทางสังคมวัฒนธรรม ประกอบด้วยปัจจัยด้านสภาพการณ์ทางวัฒนธรรมขนบธรรมเนียม ทางการเมืองการปกครอง และทางสังคมและเศรษฐกิจ ทั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์แบบโชคชะตาร่วมกันที่ไม่อาจแยกจากกันได้ของประเทศจีนกับประเทศอาเซียน ทั้งสองฝ่ายต่างเฝ้าสังเกตการณ์คอยช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ถึงแม้ประเทศจีนและกลุ่มประเทศอาเซียนต้องเผชิญกับสถานการณ์แพร่ระบาดโควิด-19 แต่แนวโน้มการเสริมสร้างความแน่นแฟ้นในการร่วมมือกันด้านการปกครอง เศรษฐกิจ วัฒนธรรม และด้านอื่น ๆ ระหว่างประเทศจีนและประเทศอาเซียนไม่มีการเปลี่ยนแปลงมาโดยตลอด