การจัดการทุนชุมชนเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนท้องถิ่น เทศบาลตำบลแพรกศรีราชา อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาฐานคิดในการจัดการทุนชุมชน วิเคราะห์ทุนและศักยภาพของชุมชน รวมถึงเสนอแนวทางการขับเคลื่อนนโยบายเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนท้องถิ่น เทศบาลตำบลแพรกศรีราชา จังหวัดชัยนาท การวิจัยนี้ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยประยุกต์ใช้เครื่องมือวิศวกรสังคมทั้ง 5 เครื่องมือ เก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์ การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการสนทนากลุ่มจากผู้ให้ข้อมูลจำนวน 40 คน จาก 4 กลุ่มหลัก ได้แก่ ผู้กำกับนโยบาย ผู้ปฏิบัติการ ปราชญ์/ผู้นำชุมชน และนักวิชาการ จากนั้นจึงนำข้อมูลมาวิเคราะห์เชิงเนื้อหา โดยการเปรียบเทียบและตรวจสอบความสอดคล้องของข้อมูลเพื่อหาความน่าเชื่อถือ

ผลการวิจัยพบว่า ฐานคิดในการบริหารจัดการท้องถิ่นของเทศบาลตำบลแพรกศรีราชาประกอบด้วย 3 ฐานคิดสำคัญ ได้แก่ การทำงานเชิงรุกและเน้นผลสัมฤทธิ์ การบริหารแบบผสมผสานทั้งความถูกต้องและเป็นเหตุเป็นผล และการมีส่วนร่วมของชุมชน นอกจากนี้ ยังพบทุนและศักยภาพของชุมชนรวม 5 ด้าน ได้แก่ ทุนสังคม ทุนมนุษย์ ทุนการเงิน ทุนทรัพยากรธรรมชาติและทุนกายภาพ จากผลการศึกษางานวิจัยได้เสนอแนวทางขับเคลื่อนนโยบายที่เน้นการกำหนดนโยบายตามฐานทุนชุมชน การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ และการพัฒนาเศรษฐกิจสร้างสรรค์โดยใช้เทคโนโลยีและภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยย้ำว่า ชุมชนควรมีบทบาทหลักในการพัฒนาและการทำงานควรบูรณาการในทุกมิติทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม ข้อเสนอแนะจากงานวิจัย คือ ควรมีการจัดทำฐานข้อมูลชุมชนอย่างเป็นระบบ ฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่น และจัดกิจกรรมสำหรับกลุ่มเปราะบางเพื่อเสริมสร้างคุณค่าในตนเอง องค์ความรู้หลักจากงานวิจัย คือ การพัฒนาชุมชนต้องยึดทุนชุมชนเป็นฐาน คนในพื้นที่ต้องเป็นเจ้าของกระบวนการ และภาครัฐควรทำหน้าที่เป็นผู้สนับสนุนที่คล่องตัว นอกจากนี้ การวิจัยยังชี้ให้เห็นว่า การบ่มเพาะนักศึกษาด้วยการลงพื้นที่จริงช่วยสร้างการเรียนรู้จากสถานการณ์จริงได้ดีกว่าการเรียนรู้เชิงทฤษฎีในห้องเรียน