การศึกษาวิเคราะห์พุทธศิลป์พระบ้านกร่างเชิงประวัติศาสตร์ท้องถิ่น จังหวัดสุพรรณบุรี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ประวัติความเป็นมาและแบบพิมพ์ของการสร้างพุทธศิลป์พระบ้านกร่างเชิงประวัติศาสตร์ท้องถิ่น 2) วิเคราะห์ความเชื่อมโยงของการสร้างพระบ้านกร่างกับคำสอนในคัมภีร์พระพุทธศาสนา 3) ถ่ายทอดคุณค่าพุทธศิลป์พระบ้านกร่างที่ปรากฏในประวัติศาสตร์ท้องถิ่น จังหวัดสุพรรณบุรี เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบมีโครงสร้าง เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการศึกษาเอกสารโบราณ หลักฐานทางโบราณคดี ตำนานท้องถิ่น รวมถึงการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 19 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1. พระบ้านกร่างมีต้นกำเนิดในสมัยกรุงศรีอยุธยา (พุทธศตวรรษที่ 20-22) และเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์สงครามในยุคนั้น ถูกค้นพบในกรุวัดบ้านกร่าง จังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งเป็นศูนย์กลางของพระพุทธศาสนาในภูมิภาคมี 4 พิมพ์หลัก ได้แก่ พิมพ์ใหญ่ พิมพ์ขุนแผน พิมพ์นางพญา และพิมพ์ลีลา ซึ่งสะท้อนแนวคิดทางพุทธศิลป์ที่ได้รับอิทธิพลจากศิลปะอู่ทองและศิลปะอยุธยา ในแง่ของความเชื่อทางศาสนา พระบ้านกร่างได้รับการเคารพบูชาในฐานะวัตถุมงคลที่มีพุทธคุณด้านแคล้วคลาด ป้องกันภัยและเมตตามหานิยม 2. การบูชาพระบ้านกร่างมีความเชื่อมโยงกับหลักธรรมสำคัญ เช่น ไตรลักษณ์ พรหมวิหาร บุญกิริยาวัตถุ หิริโอตตัปปะ ซึ่งแสดงถึงคุณค่าทางศาสนาและจิตวิญญาณของชาวพุทธ 3. การถ่ายทอดคุณค่าของพระบ้านกร่างผ่านการจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์และศูนย์การเรียนรู้ การใช้เทคโนโลยีความเป็นจริงเสมือนและความเป็นจริงเสริม และโครงการอนุรักษ์สำหรับเยาวชนเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับพุทธศิลป์และโบราณคดีสามารถเข้าถึงคนรุ่นใหม่และส่งต่อไปยังคนรุ่นหลังอย่างยั่งยืน องค์ความรู้จากการวิจัยพบว่า พระบ้านกร่างเป็นพระเครื่องสำคัญที่เชื่อมโยงประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม พระพุทธศาสนาและการอนุรักษ์ ถ่ายทอดคุณค่าอย่างเป็นระบบ โดยแต่ละมิติสัมพันธ์กันอย่างเป็นองค์รวม ทั้งในเชิงวัตถุ (พระเครื่อง) และนามธรรม (ความเชื่อ ศรัทธา คุณธรรม)