แนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐานร่วมกับบอร์ดเกมเรื่อง มนุษย์และการเปลี่ยนแปลงลมฟ้าอากาศเพื่อพัฒนาการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ  สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

ขนิษฐา บุญยัง; สุรีย์พร สว่างเมฆ

ผู้แต่ง

ขนิษฐา บุญยัง หลักสูตรการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
สุรีย์พร สว่างเมฆ หลักสูตรการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

คำสำคัญ:

การปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ, การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ, การจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐาน, บอร์ดเกม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาแนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐานร่วมกับบอร์ดเกมเพื่อพัฒนาการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และ 2) เพื่อศึกษาผลการพัฒนาการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐานร่วมกับบอร์ดเกม เรื่องมนุษย์และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐานร่วมกับบอร์ดเกม ประเภทเกมการศึกษาที่รับรู้บริบท 2) แบบสะท้อนการจัดการเรียนรู้ 3) ใบกิจกรรม และ 4) แบบวัดการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ดำเนินการโดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ร้อยละและการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า แนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐานร่วมกับบอร์ดเกมมี 4 ขั้นตอน คือ 1) ขั้นกำหนดสถานการณ์ นักเรียนอภิปรายบริบทร่วมกันเพื่อทำความเข้าใจสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 2) ขั้นศึกษาค้นคว้าและลงมือปฏิบัติ นักเรียนค้นคว้าข้อมูลด้วยตนเองจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือเพื่อเตรียมการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 3) ขั้นเรียนรู้แนวคิดสำคัญ นักเรียนสรุปแนวคิดวิทยาศาสตร์ที่สำคัญของบริบท และ 4) ขั้นนำความรู้ไปใช้ในสถานการณ์ใหม่ผ่านการเล่นบอร์ดเกมแล้วอภิปรายร่วมกันถึงการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสมกับบริบท และหลังการจัดการเรียนรู้พบว่า นักเรียนมีการพัฒนาระดับการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสูงขึ้น จากระดับพอใช้เป็นระดับดี ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า แนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ได้รับความสนใจจากสังคมสามารถกระตุ้นความสนใจได้ดี ทำให้นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติการค้นคว้าหาข้อมูลจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือเพื่อนำมาสรุปแนวคิดวิทยาศาสตร์ที่สำคัญ และบอร์ดเกมที่รับรู้บริบทที่เกิดขึ้นจริงเป็นสถานการณ์ที่ส่งเสริมให้นักเรียนตัดสินใจเลือกใช้แนวทางการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงที่เหมาะสมกับบริบทได้ องค์ความรู้จากการวิจัย คือ แนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐานร่วมกับบอร์ดเกม เรื่องมนุษย์และการเปลี่ยนแปลง ลมฟ้าอากาศ สามารถพัฒนาการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของนักเรียนได้

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กิตติภัค ชูวงษ์ และคณะ. (2564). การพัฒนาทักษะการจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล เรื่องดวงดาวบนท้องฟ้าของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยใช้การเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้น ร่วมกับชุดฝึกทักษะการจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล. วารสารสวนสุนันทาวิชาการวิจัย. 15 (2), 80-105.

แก้วกรานต์ พิมพขันธ์ และวัชรี เพ็ชรวงษ์. (2565). การสร้างบอร์ดเกมที่ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง ปัจจัยที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตของพืช สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์). 7 (1), 109-119.

ดุษฎีพร สังข์สะอาด และสุรีย์พร สว่างเมฆ. (2566). แนวทางการจัดการเรียนรู้ด้วยประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์เพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เรื่องมนุษย์กับความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. Journal of Information and Learning. 34 (1), 59-72.

ทัศตริน เครือทอง. (2553) การเรียนรู้วิทยาศาสตร์อย่างมีบริบท Learning Science in Context. นิตยสารสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 38 (166), 56-59.

ภูริต สงวนศักดิ์. (2562). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐานที่มีต่อการรู้เคมีของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศุภธินี ศรีสวัสดิ์ และวิทัศน์ ฝักเจริญผล. (2565). การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง การดำรงชีวิตของพืชของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐาน. วารสารศาสตร์การศึกษาและการพัฒนามนุษย์. 6 (1), 13-24.

สิทธิณี กลางนภา และสกนธ์ชัย ชะนูนันท์. (2566). การจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐานร่วมกับการใช้อินโฟกราฟิกเพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ด้านเคมี เรื่องพอลิเมอร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 6 (5), 2487-2503.

Brumann, S., et al. (2022). Inquiry-based Learning on Climate Change in Upper Secondary Education: A Design-based Approach. Sustainability. 14 (6), 3544. DOI:10.3390/su14063544

Cordero, E. C., et al. (2020). The Role of Climate Change Education on Individual Lifetime Carbon Emissions. PLoS One. 15 (2), e0206266. DOI: 10.1371/journal.pone.0206266

De Jong, O. (2008). Context-based Chemical Education: How to Improve It? Chemical Education International. 8 (1), 1-7.

Fjællingsdal, K. S. and Klöckner, C. A. (2020). Green across the Board: Board Games as Tools for Dialogue and Simplified Environmental Communication. Simulation & Gaming. 51 (5), 632-652.

Gilbert, J. K. (2006). On the Nature of Context in Chemical Education. International Journal of Science Education. 28 (9), 957-976. DOI:10.1080/09500690600702470

Grippa, P., et al. (2019). Climate Change and Financial Risk: Central Banks and Financial Regulators are Starting to Factor in Climate Change. Finance & Development. 56 (004), 26-29.

Kemmis, S and McTaggart, R. (1988). The Action Research Planner, 3rd ed. Geelong: Deakin University Press.

Kwauk, C. and Winthrop, R. (26 March 2021). Unleashing the Creativity of Teachers and Students to Combat Climate Change: An Opportunity for Global Leadership. Retrieved June 4, 2025, from https://www.brookings.edu/articles/unleashing-the-creativity-of-teachers-and-students-to-combat-climate-change-an-opportunity-for-global-leadership/

Mochizuki, Y. and Bryan, A. (2015). Climate Change Education in the Context of Education for Sustainable Development: Rationale and Principles. Journal of Education for Sustainable Development. 9 (1), 4-26. DOI:10.1177/0973408215569109

Shum, L. C., et al. (2023). Personalised Learning through Context-based Adaptation in the Serious Games with Gating Mechanism. Education and Information Technologies. 28 (10), 13077-13108.

Yang, W., et al. (2024). An Explorative Analysis of Gameplay Data Based on a Serious Game of Climate Adaptation in Aotearoa New Zealand. Social Science Research Network Electronic Journal. DOI: 10.2139/ssrn.4818597