การพัฒนารูปแบบการจัดการงานศพเชิงสร้างสรรค์ในอำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่

ผู้แต่ง

  • พระกฤตชญา ธีรปญฺโญ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่
  • สหัทยา วิเศษ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา
  • ทิพาภรณ์ เยสุวรรณ์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่
  • พิพัฒน์พงศ์ มาศิริ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่

คำสำคัญ:

การพัฒนารูปแบบการจัดงานศพ, การจัดการงานศพ, การจัดการงานศพเชิงสร้างสรรค์

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการจัดการงานศพ พัฒนารูปแบบการจัดการงานศพเชิงสร้างสรรค์ และหาแนวทางส่งเสริมรูปแบบการจัดงานศพเชิงสร้างสรรค์ ในอำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้คัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 30 คน ได้แก่ ผู้มีความเกี่ยวข้องกับการประกอบพิธีศพ 18 คน ครอบครัวผู้ตาย /ผู้มาร่วมงาน 9 คน และนักวิชาการ 3 คน ใช้แบบสัมภาษณ์และแนวคำถาม เก็บรวบรวมข้อมูลโดยสัมภาษณ์และสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) การจัดการงานศพในอำเภอเมืองเชียงใหม่ ด้านความเชื่อได้มีการทำบุญอุทิศเพื่อแสดงความกตัญญูกตเวที ปัจจุบันต่างเพียงเล็กน้อย ด้านการดำเนินงานได้จัดงานที่บ้านด้วยความร่วมแรงร่วมใจกันเป็นหลัก แต่ปัจจุบันเลือกจัดในสถานที่ที่เป็นสัปปายะ ด้านผู้ที่เกี่ยวข้องยังคงมีการช่วยเหลือกัน ปัจจุบันเน้นการจัดจ้าง ด้านสถานที่วัสดุอุปกรณ์ได้มีการจัดงานที่บ้านของตนเอง จึงยืมอุปกรณ์จากวัดและหมู่บ้าน ปัจจุบันเน้นจัดงานในวัดซึ่งมีอุปกรณ์พร้อมกว่า และด้านงบประมาณมีการจ้างเหมาแทนการช่วยกัน 2) การพัฒนารูปแบบการจัดการงานศพเชิงสร้างสรรค์ จังหวัดเชียงใหม่ ขั้นตอนที่ 1 วิเคราะห์สภาพปัญหาการจัดงานศพ ขั้นตอนที่ 2 การออกแบบการจัดการงานศพเชิงสร้างสรรค์โดยใช้หลักความคิดสร้างสรรค์ หลักบริหารจัดการ และหลักการมีส่วนร่วม ขั้นตอนที่ 3 การปฏิบัติการจัดการงานศพเชิงสร้างสรรค์ ขั้นตอนที่ 4 การประเมินผลการจัดการงานศพเชิงสร้างสรรค์ 3) การส่งเสริมรูปแบบการจัดงานศพเชิงสร้างสรรค์ ในอำเภอเมืองเชียงใหม่ ได้แก่ ทำคู่มือการจัดงานศพเชิงสร้างสรรค์ ทำคลิปวิดีโอการจัดงานศพเชิงสร้างสรรค์ และจัดทำชุดนิทรรศการจัดงานศพเชิงสร้างสรรค์ เพื่อเผยแพร่การจัดการงานศพเชิงสร้างสรรค์ องค์ความรู้จากการวิจัยพบว่า การจัดการงานศพเชิงสร้างสรรค์เป็นการปรับแนวคิดและรูปแบบการจัดการงานศพให้มีความเรียบง่าย ลดขั้นตอน ประหยัดค่าใช้จ่าย

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กรภพ สีสัน. (2565). คู่มือพิธีกรงานศพ. กรุงเทพมหานคร: ดิจิตอล Copy1.

คงอมร เหมรัตน์รักษ์. (2566). พิธีกรรมและแนวทางการสร้างสรรค์พิธีกรรมในชุมชนเขตพื้นที่เมืองเก่า อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยพะเยา.

จำนงค์ ปัญจนะ. (2567). มัคนายกวัดป่าแพ่ง. สัมภาษณ์. 14 กรกฎาคม.

ธนกฤต คูณชัยรัตน์. (2567). ร้านอ้อยดอกไม้สด. สัมภาษณ์. 5 สิงหาคม.

ปุญชรัศมิ์ พันธุวัฒน์. (2560). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนด้านการคัดกรองนักเรียนของโรงเรียนพร้าววิทยาคม จังหวัดเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.

แปลก สนธิรักษ์. (2534). พิธีกรรม. กรุงเทพมหานคร: มงคลการพิมพ์.

พระครูบัณฑิตปริยัตยาทร (ประเวศ ปญฺาวโร). (2560). ศึกษาวิเคราะห์คติธรรมเกี่ยวกับประเพณีงานศพในล้านนา. วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูอดุลสีลกิตติ์ (ประพัฒน์ ฐานวุฑฺโฒ). (2565). อาสภเถรานุสรณ์ (อนุสรณ์พระราชทานเพลิงศพพระครูโอภาสวิหารกิจ (พระครูบุญเลิศ อาสโภ (คำฟู)). เชียงใหม่: นพกฤตงานพิมพ์.

พระณัฐพน ศุทธภาพิสุทธิคุณ. (2567). วัฒนธรรมการทำบุญออนไลน์: การเปลี่ยนแปลงของพิธีกรรมทางพุทธศาสนาในยุคดิจิทัล. วารสารภาษาและวัฒนธรรมศึกษา. 3 (2), 40-48.

พระปลัดธนา อคฺคธมฺโม. (2565). รูปแบบการจัดพิธีศพตามมิติของผู้ที่เกี่ยวข้องภายในวัด อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี. รายงานการวิจัย. คณะศาสนาและปรัชญา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

พระมหานฤดล มหาปุญฺโญ. (จวนตัว). (2561). สัปเหร่อ: การสืบสานคติ ความเชื่อและพิธีกรรมงานศพในเขตเทศบาล ตำบลบ่อแฮ้ว อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง. วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระศรีธีรพงศ์ และคณะ. (2564). ประเพณีงานศพ: การศึกษารูปแบบที่เหมาะสมทางสังคมวัฒนธรรมและเศรษฐกิจในการจัดพิธีกรรมของชาวพุทธ เขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร. วารสารบัณฑิตศาส์น มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย. 19 (2), 79-93.

มงคล ยงศิริวัฒน์. (2567). ผู้มาร่วมงาน. สัมภาษณ์. 5 ตุลาคม.

มณี พยอมยงค์. (2543). ประเพณีสิบสองเดือนล้านนาไทย, พิมพ์ครั้งที่ 4. เชียงใหม่: ส.ทรัพย์การพิมพ์.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม 25. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

รัตนะ ปัญญาภา และคณะ. (2562). รูปแบบการจัดงานศพเชิงสร้างสรรค์ของชาวพุทธในชุมชนชนบทตามทัศนะของผู้นำชุมชนในจังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร. 7 (2), 287-301.

วราพงศ์ จันทนพันธ์. (2567). มาตรการทางกฎหมายในการส่งเสริมให้มีการจัดการศพทางเลือกที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม. วารสารบัณฑิตศึกษานิติศาสตร์. 17 (4), 736-763.

ศิวพร พัฒนกิจจารักษ์. (2567). ครอบครัวผู้เสียชีวิต. สัมภาษณ์. 5 ตุลาคม.

อาทิตยา บุญมาดำ และคณะ. (2566). การพัฒนาพื้นที่เชิงสร้างสรรค์ของชุมชนลุ่มน้ำปาย ตำบลเวียงเหนือ อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ. 8 (3), 620-639.

อำนวย ปารมีแจ้. (2567). ผู้อำนวยการกลุ่มอำนวยการพิธีการศพที่ได้รับพระราชทานที่ 7 เชียงใหม่. สัมภาษณ์. 5 ธันวาคม.

วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ #JSBS

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-08-29

รูปแบบการอ้างอิง

พระกฤตชญา ธีรปญฺโญ, วิเศษ ส., เยสุวรรณ์ ท., & มาศิริ พ. (2025). การพัฒนารูปแบบการจัดการงานศพเชิงสร้างสรรค์ในอำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ . วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 10(2), 208–225. สืบค้น จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jsbs/article/view/278230