คติชนวิทยากับภาษาศาสตร์ในประเพณีบุญบั้งไฟ

Main Article Content

วิภาษณ์ เทศน์ธรรม

บทคัดย่อ

บทความนี้ต้องการสะท้อนให้เห็นมุมมองการศึกษาของคติชนวิทยาในประเพณีบุญบั้งไฟ ซึ่งผู้คนในภาคอีสานจะรู้จักประเพณีบุญบั้งไฟผ่านวรรณกรรมเรื่อง “ผาแดง-นางไอ่คำ” โดยการถ่ายทอดความรู้และการสืบสานภูมิปัญญาแห่งวัฒนธรรมผ่านการแสดงธรรมเทศนาทำนองสารภัญญะ ศิลปะการแสดงหมอลำพื้นบ้าน การแสดงวงโปงลาง ผญาคำกลอนและประเพณีงานบุญ การสะท้อนมุมมองเชิงวัฒนธรรมและวิถีชีวิตชุมชนได้เชื่อมโยงเกี่ยวกับคติความเชื่อการปกครองบ้านเมือง ความรักสามเส้า ความขัดแย้ง สงคราม การต่อรอง และพันธสัญญาการขอฟ้าขอฝนเพื่อการกสิกรรม ผ่านวรรณกรรมเรื่องผาแดง-นางไอ่คำต้นตำนานรักสามเส้าและประเพณีบุญบั้งไฟได้มีการนำมาปรับปรุงและสร้างสรรค์ใหม่ให้เป็นวรรณกรรมที่เป็นวรรณกรรมเยาวชนเพื่อเผยแพร่และส่งเสริมการท่องเที่ยว ส่งเสริงการอ่านให้เยาวชนรุ่นใหม่ได้ตระหนักในคุณค่าและหวงแหนมรดกทางภูมิปัญญาของท้องถิ่นตนมากขึ้น

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
เทศน์ธรรม ว. . (2023). คติชนวิทยากับภาษาศาสตร์ในประเพณีบุญบั้งไฟ. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 10(1), 22–32. สืบค้น จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/261570
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

ทองพูล พรสวัสดิ์ และพงษ์ไทย เพชรดี. (2545). ชุมนุมกาพย์เซิ้งบั้งไฟ. ขอนแก่น: คลังนานาวิทยา.

ปฐม หงส์สุวรรณ. (25650). เอกสารประกอบการสอนวิชาคติชนวิทยา. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

ปฐม หงส์สุวรรณ. (25650). กาลครั้งหนึ่ง : ว่าด้วยตำนานกับวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ประเวศ วะสี. (2545). วิถีมนุษย์ในศตวรรษที่ 21 สู่ภพภูมิใหม่แห่งการพัฒนา. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสดศรีสฤษดิ์วงศ์.

ปิยพร กัญชนะ. (2537). จากตำนานนาคถึงผาแดงนางไอ่. กรุงเทพฯ: ศรีบุญอุตสาหกรรมการพิมพ์.

พิพัฒน์ ประเสริฐสังข์. (2555). ผาแดงนางไอ่. มหาสารคาม: หจก.อภิชาตการพิมพ์.

สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2564). กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย: งานวิจัยและความท้าทาย. กรุงเทพฯ: จัดพิมพ์โดยกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม.

อิศเรศ ดลเพ็ญ. (2562). “โลก - ธรรม” - “ทุกข์ - สุข” และภูมิปัญญาด้านภาษาในกาพย์เซิ้งบั้งไฟผาแดง-นางไอ่. วารสารภาษา ศาสนา และวัฒนธรรม, 8(1), 176-211.

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (2562). นโยบายและยุทธศาสตร์การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2565, จาก https://www.mhesi.go.th/index.php/stg-policy/930-2563-2570.html

คติชนวิทยา (Folklore). (ม.ป.ป.) ประเภทของข้อมูลทางคติชนวิทยา. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2565, จาก: http://www.udru.ac.th › attachments › elearning pdf.

พระไตรปิฎก. อรรถกถา ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท ปิยวรรคที่ 16. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2565, จาก http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=23&A=2756

พุทธวิชชาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร. (2565). คติชนวิทยา. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2565, จาก http://www.edutoday.in.th/

วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. (2565). คติชนวิทยา. สืบค้นเมื่อ 16 เมษายน 2565, จาก https://th.wikipedia.org/wiki/

สำนักงานคณบดี บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย. (2562). อัตลักษณ์เยาวชนไทยในศตวรรษที่ 21. สืบค้นเมื่อ 16 เมษายน 2565, จาก https://phd.mbu.ac.th › index.php ›176-wichicchic

สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สอวช.). (2563). BCG in Action : The New Sustainable Growth Engine (Bio-Circular-Green Economy) โมเดลเศรษฐกิจสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2565, จาก https://www.nxpo.or.th/th/bcg-economy/

Little Travel : Pandaro Aholic, (2565). หนองหาร ตำนวนรักสามเส้า : ผาแดง นางไอ่คำ พังคี. สืบค้นเมื่อ 16 เมษายน 2565, จาก https://sites.google.com/site/travelsakon/hnxnghan-tanan-rak-sam-sera-pha-daeng-nang-xi-phangkhi