การตีความภาษาทางพระพุทธศาสนาในชาดก เรื่องพระสุธน-มโนห์รา

บทคัดย่อ

               การวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาศาสตร์แห่งการตีความภาษาทางพระพุทธศาสนา2) เพื่อศึกษาภาษาสามัญในชาดกเรื่องพระสุธน-มโนห์รา และ 3) เพื่อตีความภาษาทางพระพุทธศาสนาในชาดกเรื่องพระสุธน-มโนห์ราการวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยมีการศึกษาเอกสารวิชาการทางพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระไตรปิฎก, อรรถกถา, ชาดก, หนังสือกาพย์กลอนสวดเรื่องพระสุธน งานวิจัยที่เกี่ยวข้องและทฤษฎีการตีความ แล้วนำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีวิเคราะห์เชิงพรรณนาและสังเคราะห์ความรู้ตามนัยแห่งอุปนัย

ผลการวิจัยพบว่า

1)    ศาสตร์แห่งการตีความภาษาทางพระพุทธศาสนา ได้แก่ หลักภาษา2ระดับ หลักเนตติปกรณ์และหลักมหาปเทศ การตีความประกอบด้วย 4 ขั้นตอนคือตีความตามตัวอักษร ตีความเชิงบุคลาธิษฐาน ตีความเชิงอุปมาอุปไมย/การตีความแบบอุปมานิทัศน์และตีความเชิงธรรมาธิษฐาน

2)    การตีความนี้เป็นการตีความตามกระบวนทัศน์หลังนวยุคในชาดกเรื่องพระสุธน-มโนห์ราซึ่งเป็นเป็นนิทานเก่าแก่อายุมากกว่า 1500 ปี โดยปรากฏหลักฐานในคัมภีร์มหาวัสตุ (Mahãvastu) ของพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายานอันมีแนวคิดการแสดงชาดกที่แฝงไว้ด้วยอุบายในรูปของภาษาสามัญซึ่งจะต้องตีความกลับไปสู่ภาษาทางพระพุทธศาสนาอันเป็นเจตนารมณ์ที่แท้จริงของผู้แต่ง

3)    โครงสร้างระดับลึกของชาดกเรื่องนี้ประกอบด้วยแนวทางสู่นิพพานตามลำดับขั้นของพระโพธิสัตว์ที่เกี่ยวข้องอยู่ในโพธิญาณคือญาณเครื่องรู้อริยสัจและหลักไตรลักษณ์ โดยมีสารัตถะของเรื่องคือหลักอินทรีย์บารมี 5 ประการ ได้แก่ (1)หลักอินทรีย์ 6คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย อุปมาดังพระสุธนและใจอุปมาดังนางมโนห์รา (2)หลักอินทรีย์สังวรอุปมาดังปักษีหัสดีลิงค์,(3) หลักอินทรีย์ 5 อุปมาดังพญานกอินทรีย์,(4)หลักอัญญินทรีย์อุปมาดังพระอินทร์และ (5)หลักอัญญาตาวินทรีย์คืออินทรีย์ของท่านผู้รู้ทั่วถึงแล้วอุปมาดังพระสุธนและนางมโนห์ราเหาะบินได้ดังนกอินทรีย์กลับเมืองอุดรปัญจาล์