การศึกษากลวิธีการปฏิเสธของมัคคุเทศก์ภาษาญี่ปุ่นชาวไทยและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง
คำสำคัญ:
มัคคุเทศก์, วัจนกรรมการปฏิเสธ, นักท่องเที่ยวชาวญี่ปุ่น, กลวิธีการปฏิเสธบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาดังต่อไปนี้ 1) เพื่อศึกษากลวิธีการปฏิเสธต่อการขอร้อง การเชื้อเชิญ และการขออนุญาตในกลุ่มของมัคคุเทศก์ภาษาญี่ปุ่นชาวไทยในประเทศ 2) ศึกษาปัจจัยต่าง ๆ ได้แก่ ความสนิทสนมและความอาวุโสที่ส่งผลต่อการเลือกใช้กลวิธีการปฏิเสธ ผู้วิจัยได้เก็บข้อมูลจากกลุ่มมัคคุเทศก์รวม 15 คน เก็บข้อมูลด้วยรูปแบบของแบบสอบถาม Discourse Completion Test (DCT) และมีการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบสอบถาม DCT ประกอบไปด้วยสถานการณ์ 4 สถานการณ์ แบ่งเป็นการปฏิเสธวัจนกรรมขอร้อง 1 สถานการณ์ การปฏิเสธวัจนกรรมการเชื้อเชิญ 1 สถานการณ์และการปฏิเสธวัจนกรรมการขออนุญาต 2 สถานการณ์ โดยทั้ง 4 สถานการณ์มีปัจจัยที่กำหนดคือ ความสนิทสนม ความอาวุโส
ผลการศึกษาสรุปได้ดังนี้ 1) มัคคุเทศก์มีการใช้กลวิธีหลากหลายในการปฏิเสธลูกค้านักท่องเที่ยวชาวญี่ปุ่น โดยเรียงได้ 5 ลำดับแรกดังนี้ 1) การกล่าวขอโทษ 2) การกล่าวเหตุผล 3) การปัดความรับผิดชอบ 4) การปฏิเสธทางตรง และ 5) การขู่ ปัจจัยในเรื่องความสนิทสนมและความอาวุโส เป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อการเลือกกลวิธีการปฏิเสธลูกค้าและใช้ระดับความสุภาพในวัจนกรรม จากการสัมภาษณ์พบว่า มัคคุเทศก์ส่วนใหญ่บอกว่าตระหนักถึงระดับความสนิทสนมในการใช้ภาษามาก แต่เมื่อดูจากวัจนกรรมจริงกลับพบว่าตระหนักรู้ถึงความสนิทสนมน้อย อย่างไรก็ตาม ความตระหนักรู้ในเรื่องความสนิทสนมยังมากกว่าความอาวุโสในระดับที่กล่าวอ้าง ส่วนในทางปฏิบัติจริง มัคคุเทศก์กลับใช้สำนวนสุภาพที่สะท้อนการให้ความสำคัญกับความอาวุโสมากกว่าความสนิทสนม
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2567). สถิตินักท่องเที่ยวภายในประเทศปี 2567. https://www.dot.go.th/stat
ตรรกวิทย์ มิ่งขวัญ. (2552). ความเข้าใจและทัศนคติเกี่ยวกับภาษาสุภาพรูปยกย่องและรูปถ่อมตนของผู้เรียนภาษาญี่ปุ่นชาวไทยหลังการเรียนรู้ระดับต้น [วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ทรงธรรม อินทจักร. (2550). แนวคิดด้านวัจนปฏิบัติศาสตร์. สํานักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ธนพรรษ สายหรุ่น. (2542). กลวิธีการปฏิเสธในภาษาอังกฤษของนักศึกษาไทยที่เรียนภาษาอังกฤษเป็นภาษาต่างประเทศ: การศึกษาการถ่ายโอนทางวัจนปฏิบัติศาสตร์ [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พรนัชชา ประทีปจินดา. (2558). เหตุผลที่ใช้ในการปฏิเสธการขอร้องเปรียบเทียบระหว่างภาษาไทยกับภาษาญี่ปุ่น [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิศรา เสริมรัตนวิศิษฏ์. (2560). แผนธุรกิจนำเที่ยวไทยแบบ Private Tour สำหรับนักท่องเที่ยวญี่ปุ่น “IKITAI” [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วิมลพักตร์ พรหมศรีมาศ. (2543). กลวิธีการปฏิเสธในการตอบวัจนกรรมที่แสดงความปรารถนาดี ในภาษาไทย [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
หทัยรัตน์ ทรรพวสุ. (2543). สำนวนการให้คำแนะนำ: เปรียบเทียบภาษาญี่ปุ่น-ภาษาไทย. [วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อมรา ประสิทธิ์รัฐสินธุ์. (2548). ภาษาในสังคมไทย: ความหลากหลาย การเปลี่ยนแปลง และการพัฒนา. โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Beebe, L., Takahashi, T., & Uliss-Weltz, R. (1990). Pragmatic transfer in ESL refusals. In R. Scarcella, E. Andersen, & S. Krashen (Eds.), Developing communicative competence in a second language (pp. 55-73). Newbury House.
Brown, P., & Levinson, S. (1987). Politeness: Some universals in language usage. Cambridge University Press.
Center for Advanced Research on Language Acquisition (CARLA). (2021, March 4). Japanese refusal. https://carla.umn.edu/speechacts/refusals/japanese.html
Gungormezler, T. (2016). An investigation of the refusal speech act of turkish learners of English [Unpublished Master’s thesis]. Kansas State University.
Ide, S. (1982). Japanese sociolinguistics: Politeness and women’s language. Lingua, 57, 357-385.
Leech, G. N. (1983). Principle of pragmatics. Longman Inc.
Panpothong, N. (2001). Thai ways of saying “No” to a request. Manusya, Journal of Humanities 4.2, 4(1), 63-76. www.manusya.journals.chula.ac.th
Nurjaleka, L. (2020). Refusal expression in L2 and its comparison with native speaker: A study case in the Japanese language. Journal Arbitrer, 7(1), 36-44. https://www.academia.edu/45618713
Shimura, A. (1995). Frequency, function, and structure of omissions as politeness expressions in the speech act of refusal. Keio University at Hiyoshi. Language, Culture, Communication, 15, 41-62.
Wongsittikan, N. (2022). Patterns in declining an invitation: Cross-cultural differences in Korean and Thai refusals. Journal of Humanities, 44(1), 129-158.
Yamagashira, H. (2001). Pragmatic transfer in Japanese ESL refusals. Kagoshima Immaculate Heart College Bulletin, 31, 259-275. https://iss.ndl.go.jp/books/R000000004-I5983460-00
蒲谷宏著. (2013). 『待遇コミュニケーション論』. 大修館書店.
グエン イェン ティ ハイ. (2012). 「依頼に対する断り談話 ―日本語母語話者とベトナム語母語話 者との比較―」.『言語﮲地域文化研究 』, (18), 181-192.
邱利華. (2000). 「日本語母語話者と中国人日本語学習者の「断り」の 対照研究」.『比較社会文化研究』, 8(2000), 57-76.
岡本 真一郎. (1988).「依頼表現の使い分けの規定要因」.『愛知学院大学文学部紀要』, (18), 7-14.
成田昌子﮲成田高宏. (2010). 「申し出の断り」 表現における日本語・タイ語母語話者、およびタイ人 日本語学習者の意味公式使用の相違. 小出記念日本語教育研究会論文集, (18), 23-39.
柳村裕. (2017). 話者の職業による敬語使用の差異と変化: 岡崎敬語調査資料の分析. 国立国語研究所論集, (12), 205-225.
四谷 晴子. (2019). 「ビジネス・コミュニケーションにおける「断り」のストラテジー : 日英語比較研究」. 『法政大学大学院大学院紀要』, (83), 51-74.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารญี่ปุ่นศึกษาธรรมศาสตร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
