บทบาทของเทคโนโลยีสารสนเทศในกระบวนการพิจารณาคดี: บทวิเคราะห์เปรียบเทียบศาลยุติธรรมในประเทศไทย สิงคโปร์ และจีน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาบทบาทของเทคโนโลยีสารสนเทศที่ได้นำมาใช้ในกระบวนการพิจารณาคดีของศาลยุติธรรมภายใต้บริบทของสังคมที่มีการเปลี่ยนแปลงแบบฉับพลันด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล (digital disruption) และพลวัตทางสังคมในปัจจุบัน โดยศึกษาเปรียบเทียบศาลยุติธรรมของประเทศไทย สิงคโปร์ และจีน ผลการศึกษาพบว่าศาลยุติธรรมไทยได้ส่งเสริมการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในทุกขั้นตอนของกระบวนพิจารณาในคดีแพ่ง ได้แก่ e-filing, e-notice, การประชุมทางจอภาพ และการลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ เพื่ออำนวยความสะดวกให้ประชาชนในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้ง่ายและรวดเร็วขึ้น สอดคล้องกับศาลสิงคโปร์และศาลจีน ซึ่งมีการนำระบบเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในระบบงานศาลได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยสามารถนำมาเป็นต้นแบบในการพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของศาลยุติธรรมไทยเพื่อให้สามารถยกระดับมาตรฐานการให้บริการและเพิ่มประสิทธิภาพในการเข้าถึงความยุติธรรมให้แก่ประชาชนได้ต่อไป อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศจะส่งผลดีในด้านการประหยัดเวลา ลดค่าใช้จ่าย และส่งเสริมการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้อย่างเท่าเทียม แต่ยังคงพบข้อจำกัดที่ท้าทายเช่นเดียวกันทั้งสามประเทศ กล่าวคือ ข้อจำกัดด้านความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัลทั้งการขาดแคลนอุปกรณ์ สัญญาณอินเทอร์เน็ต และทักษะการใช้งาน รวมไปถึงความเสี่ยงด้านความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์