วิกฤติประมวลจริยธรรมในสถาบันอุดมศึกษา: ปัญหาสถานะทางกฎหมายและกลไกการบังคับใช้ประมวลจริยธรรม
คำสำคัญ:
ประมวลจริยธรรม, ธรรมาภิบาล, มาตรฐานทางจริยธรรม, สถาบันอุดมศึกษา, การบังคับใช้กฎหมายบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์สถานะทางกฎหมาย มาตรการทางกฎหมายและกลไกการบังคับใช้ประมวลจริยธรรมในสถาบันอุดมศึกษา โดยมุ่งเน้นการวิเคราะห์ปัญหาในการบังคับใช้ในสถาบันอุดมศึกษา ภายใต้กรอบของพระราชบัญญัติการอุดมศึกษา พ.ศ. 2562 และพระราชบัญญัติมาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562 รวมถึงกฎหมายลำดับรองที่เกี่ยวข้อง เพื่อแสดงให้เห็นถึงอุปสรรคทางกฎหมายที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการบังคับใช้ในสถาบันอุดมศึกษา ผลการศึกษาพบว่า ในปัจจุบันการบังคับใช้ประมวลจริยธรรมในสถาบันอุดมศึกษายังเผชิญกับปัญหาสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1) ปัญหาสถานะทางกฎหมาย และสภาพบังคับกรณีฝ่าฝืนจริยธรรม 2) ปัญหาความไม่ชัดเจนของการตีความหมายถ้อยคำและขอบเขตการบังคับใช้ประมวลจริยธรรม และ 3) ปัญหาด้านกระบวนการที่ซ้ำซ้อนระหว่างจริยธรรมกับวินัย กลไก และองค์กรการบังคับใช้ประมวลจริยธรรมในสถาบันอุดมศึกษาที่ขาดความเป็นอิสระและขาดมาตรฐานกลาง ส่งผลให้ประมวลจริยธรรมมีสภาวะเป็นเพียงมาตรการเชิงสัญลักษณ์ที่ขาดสภาพบังคับอย่างเป็นรูปธรรม ดังนั้น เมื่อศึกษาหลักกฎหมายเกี่ยวกับการบังคับใช้ประมวลจริยธรรมในสถาบันอุดมศึกษาจึงเห็นควรเสนอให้มีการปรับปรุงกฎหมายเพื่อกำหนดสถานะและสภาพบังคับของประมวลจริยธรรมให้ชัดเจน รวมถึงกำหนดมาตรฐานกลางด้านกลไกการบังคับใช้และเสริมสร้างความเป็นอิสระขององค์กรตรวจสอบ เพื่อให้การบังคับใช้ประมวลจริยธรรมในสถาบันอุดมศึกษามีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาล
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม. (29 กรกฎาคม 2563). ขอให้เร่งรัดให้มีประมวลจริยธรรม. (อว 0233.1(1.22) / ว 897), สำนักปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม.
คณะกรรมการมาตรฐานทางจริยธรรม. (2566). แนวทางการจัดทำและการกำหนดมาตรการที่ใช้บังคับแก่เจ้าหน้าที่ของรัฐในหน่วยงานของรัฐซึ่งมีพฤติกรรมที่เป็นการฝ่าฝืนมาตรฐานทางจริยธรรมหรือไม่ปฏิบัติตามประมวลจริยธรรม และข้อกำหนดจริยธรรมของหน่วยงานของรัฐ. สำนักงาน ก.พ.. https://www.ocsc.go.th/wp-content/uploads/2024/01/กมจ_ว-72566-เรื่อง-แนวทางการจัดทำและการกำหนดมาตรการที่ใช้บังคับแก่เจ้าหน้าที่ขอ.pdf
ประกาศกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม เรื่อง แนวปฏิบัติเพื่อให้การจัดการอุดมศึกษาเป็นไปตามหลักธรรมาภิบาล. (13 มีนาคม 2569). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 143 ตอนพิเศษ 66 ง, หน้า 2.
ประมวลจริยธรรมข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา บุคลากรและผู้ปฏิบัติงานอื่นในสถาบันอุดมศึกษา. (15 พฤศจิกายน 2565). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 139 ตอนพิเศษ 239 ง, หน้า 65-67.
ปรีดี เกษมทรัพย์. (2553). นิติปรัชญา (พิมพ์ครั้งที่ 11). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พงศ์ปณต วรรณคีรี. (ม.ป.ป.) การเปรียบเทียบมาตรฐานจริยธรรม และกลไกการขับเคลื่อนจริยธรรมของไทยและญี่ปุ่น.รัฐสภาไทย. https://web.parliament.go.th/assets/portals/79/fileups/577/files/เปรียบเทียบจริยธรรมไทยญี่ปุ่น.pdf
พระราชบัญญัติการอุดมศึกษา พ.ศ. 2562. (1 พฤษภาคม 2562). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 136 ตอนที่ 57 ก, หน้า 54-78.
พระราชบัญญัติมาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562. (16 เมษายน 2562). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 136ตอนที่ 50 ก, หน้า 1-10.
มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (15 กรกฎาคม 2564). ประมวลจริยธรรมของนายกสภามหาวิทยาลัย กรรมการสภามหาวิทยาลัย ผู้บริหาร บุคลากร และผู้เรียนของมหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร.
มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี. (14 พฤศจิกายน 2565). ระเบียบมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี ว่าด้วยประมวลจริยธรรมของผู้บริหารและบุคลากรในมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี.
ระเบียบคณะกรรมการมาตรฐานทางจริยธรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์การจัดทำประมวลจริยธรรม ข้อกำหนดจริยธรรม และกระบวนการรักษาจริยธรรมของหน่วยงานและเจ้าหน้าที่ของรัฐ พ.ศ. 2563. (8 ตุลาคม 2563). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 137 ตอนพิเศษ 236 ง, หน้า 1-6.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (6 เมษายน 2560). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 134 ตอนที่ 40 ก, หน้า 19-20.
รัตพงษ์ สอนสุภาพ. (2566). Good Governance and Corruption Control ธรรมาภิบาลและการควบคุมคอร์รัปชัน. มหาวิทยาลัยรังสิต.
ศูนย์ส่งเสริมจริยธรรม สำนักงาน ก.พ.. (2563). คู่มือคำอธิบายและตัวอย่างพฤติกรรมตามมาตรฐานจริยธรรมสำหรับเจ้าหน้าที่ของรัฐ. กลุ่มโรงพิมพ์สำนักงาน ก.พ..
AAUP Staff Counsel, Euben, D., & Lee, B. (2005). Faculty Misconduct and Discipline (2005). AAUP. https://www.aaup.org/faculty-misconduct-and-discipline-2005
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
- บทความในวารสารวิชาการมนุษย์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี เป็นความคิดเห็นของผู้นิพนธ์ ไม่ใช่ความคิดเห็นของกองบรรณาธิการ และไม่ใช่ความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการและ/หรือของคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
- กองบรรณาธิการไม่สงวนสิทธิ์ในการคัดลอก แต่ให้อ้างอิงแสดงที่มา
- บทความที่ได้รับตีพิมพ์จะมีการตรวจความถูกต้องเหมาะสมจากกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาที่เกี่ยวข้อง (peer review) จำนวน 3 คน โดยผู้ทรงคุณวุฒิจะไม่ทราบผู้นิพนธ์ และผู้นิพนธ์ไม่ทราบชื่อผู้ทรงคุณวุฒิ (double-blind peer review)
