การพัฒนาหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม เรื่อง การดูแลผู้สูงอายุเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงวัย 4 มิติ และเสริมสร้างความสามารถทางสังคมของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น
คำสำคัญ:
การพัฒนาหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม, การดูแลผู้สูงอายุ, คุณภาพชีวิตผู้สูงวัย 4 มิติ, ความสามารถทางสังคมบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม เรื่อง การดูแลผู้สูงอายุเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงวัย 4 มิติ และเสริมสร้างความสามารถทางสังคมของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และ 2) ศึกษาประสิทธิผลของหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติมดังกล่าว การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา ดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การศึกษาข้อมูลพื้นฐานและความต้องการจำเป็น กลุ่มเป้าหมายคือผู้สูงอายุในเขตอำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ จำนวน 25 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้คือแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ระยะที่ 2 การพัฒนาหลักสูตรและตรวจสอบคุณภาพ กลุ่มเป้าหมาย คือผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 คน เครื่องมือที่ใช้คือ แบบประเมินความเหมาะสมของหลักสูตร และระยะที่ 3 การทดลองใช้และประเมินผลหลักสูตร กลุ่มตัวอย่างคือนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1–3 โรงเรียนบ้านโตก จำนวน 30 คน ได้มาโดยการสุ่ม แบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ คู่มือประกอบการใช้หลักสูตร แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุ แบบประเมินความสามารถทางสังคม และแบบประเมินความพึงพอใจของนักเรียน เครื่องมือวิจัยมีค่าดัชนีความสอดคล้อง อยู่ระหว่าง 0.60–1.00 และแบบทดสอบความรู้ความเข้าใจมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.86 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์เนื้อหา และการทดสอบค่าทีแบบกลุ่มตัวอย่างสัมพันธ์กัน
ผลการวิจัย พบว่า 1. ผลการพัฒนาหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม พบว่า ผู้สูงอายุมีความต้องการจำเป็นในการดูแล 4 ด้าน ได้แก่ ด้านร่างกาย ด้านจิตใจ ด้านสังคม และด้านเศรษฐกิจ และหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติมที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (M = 4.13, S = 0.77)
2. ผลการศึกษาประสิทธิผลของการใช้หลักสูตร พบว่า
2.1 นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุหลังการใช้หลักสูตรสูงกว่าก่อนการใช้หลักสูตรอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยก่อนการใช้หลักสูตรมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 14.79 (S = 2.81) และหลังการใช้หลักสูตร มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 26.61 (S = 1.87) (t = 28.94, p < .05) 2.2 นักเรียนมีความสามารถทางสังคมหลังการใช้หลักสูตรสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนด (M = 32.45, S = 2.10) 2.3 นักเรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามหลักสูตรในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (M = 4.38, S = 0.74)
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566–2580). กระทรวงการพัฒนาสังคมและ ความมั่นคงของมนุษย์.
กรวรานนท์ บุญโตนด และวิรัช วันบรรเจิด. (2568). การพัฒนาทักษะทางสังคมและอารมณ์ของผู้เรียน. วารสารสังคมศึกษา ปริทรรศน์, 1(2), 62–75. https://so11.tci-thaijo.org/index.php/J_SSR/article/view/1257
กมล โพธิเย็น. (2564). Active Learning: การจัดการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์การจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 19(1), 1–13.
จักรกฤช ปิจดี และประไพวรรณ ด่านประดิษฐ์. (2566). การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ นักเรียนมัธยมศึกษาในกรุงเทพมหานคร. วชิรสารการพยาบาล, 25(1), 1–14. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/vnj/article/view/261349
จิราพร เกศพิชญวัฒนา, สุวิณี วิวัฒน์วานิช และศิริพันธุ์ สาสัตย์. (2561). รายงานการสังเคราะห์มโนทัศน์นิยามและความหมายของตัวชี้วัดภายใต้แผนผู้สูงอายุแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2545–2564). มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย.
แขก บุญมาทัน. (2567). การพัฒนาหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม การยกระดับแรงยึดเหนี่ยวทางสังคม ในสังคมสูงวัยเพื่อคุณภาพ
ผู้สูงอายุ 4 มิติ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. วารสารราชภัฏเพชรบูรณ์สาร, 26(2), 29–43.
https://so05.tci-thaijo.org/index.php/jpcru/article/view/265473
ปรมะ แก้วพวง. (2567). การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมระยะสั้นสำหรับเกษตรกร เพื่อเพิ่มขีดความสามารถด้านมาตรฐานการ เพาะปลูกและการจัดการตลาดมะขามหวาน. วารสารครุพิบูล, 11(2), 54–65. https://so02.tci-thaijo.org/index. php/edupsru/article/view/264980/183575
รัตนะ บัวสนธ์. (2562). วิจัยและพัฒนาหลักสูตรและการเรียนการสอน. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 11(2), 1–11.
https://so05.tci-thaijo.org/index.php/suedureasearchjournal/article/view/236088
สมชาย แปงอุด, หยกแก้ว กมลวรเดช และวจี ปัญญาใส. (2568). แนวทางการบริหารการจัดกิจกรรมพัฒนาทักษะชีวิต
ผู้สูงอายุใน 4 มิติ ของศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ ในสังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสาร
สังคมศาสตร์วิชาการ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 18(2), 134–154.
https://so04.tci-thaijo.org/index.php/social_crru/article/view/274306
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). รายงานการวิจัยเปรียบเทียบเพื่อพัฒนานโยบาย เรื่อง การส่งเสริมการเรียนรู้ของ ผู้สูงอายุในประเทศไทย. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). รายงานการสังเคราะห์งานวิจัยผู้สูงอายุในประเทศไทย ระหว่างปี
พ.ศ. 2558–2563. พริกหวานกราฟฟิค. https://backoffice.onec.go.th/uploads/Book/1878-file.pdf
สำนักงานสถิติจังหวัดเพชรบูรณ์. (2568). บทวิเคราะห์ประเด็นผู้สูงอายุ 2568. กลุ่มวิชาการสถิติและวางแผน
https://phchabun.nso.go.th/images/ebook/Elder_2568.pdf
สุชาติ คุ้มสุทธิ์. (2566). หลักสูตรฐานสมรรถนะสู่การพัฒนาทักษะในศตวรรษที่ 21. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 17(2), 236–256. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/journaldru/article/view/262305
สุภารัตน์ พัฒนแหวว. (2564). การเสริมสร้างการเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคมของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นโดยการ
ให้คำปรึกษากลุ่ม. วารสาร “ศึกษาศาสตร์ มมร” คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 9(2),
-53. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/edj/article/view/253002
อุษณีย์ เทพวรชัย, สมร ยอดพินิจ, ณัฐธภา เดชเกษม และอุดม คมพยัคฆ์. (2564). ความรู้ด้านการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุในบ้าน ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย ในจังหวัดปทุมธานี. วารสารวิชาการ สถาบันวิทยาการจัดการแห่งแปซิฟิค (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 7(2), 671–679. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/pacific/ article/download/255913/173676
Atkins, J. L., Vega-Uriostegui, T., Norwood, D. and Adamuti-Trache, M. (2023). Social and emotional
learning and ninth-grade students’ academic achievement. Journal of Intelligence, 11(9), 185.
https://doi.org/10.3390/jintelligence11090185
Bonwell, C. C. and Eison, J. A. (1991). Active learning: Creating excitement in the classroom. The George Washington University.
Durlak, J. A., Weissberg, R. P., Dymnicki, A. B., Taylor, R. D. and Schellinger, K. (2011). The impact of
enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis of school-based universal
interventions. Child Development, 82(1), 405–432.
https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01564.x
Fox, M. T., Butler, J. I. and Persaud, M. (2022). Integrated holistic care for older adults: A framework for pedagogical advancement. Journal of Aging Studies, 60, 100994.
https://doi.org/10.1016/j.jaging.2021.100994
Freeman, S., Eddy, S. L., McDonough, M., Smith, M. K., Okoroafor, N., Jordt, H. and Wenderoth, M. P. (2014). Active learning increases student performance in science, engineering, and mathematics. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(23), 8410–8415.
https://doi.org/10.1073/pnas.1319030111
Miller, M. and Teaster, P. B. (2020). Beyond the basics: A systematic review of social and emotional
learning in gerontology education. Gerontology & Geriatrics Education, 41(2), 145–158. https://doi.org/10.1080/02701960.2019.1661852
Roeser, R. W., Eccles, J. S. and Sameroff, A. J. (2000). School as a context of early adolescents’ academic
and social-emotional development: A summary of research findings. The Elementary School
Journal, 100(5), 443–471. https://doi.org/10.1086/499650
Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. Harcourt, Brace & World.
United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. (2020). World population ageing 2020 highlights: Living arrangements of older persons. https://digitallibrary.un.org/record/ 3898412/ files/undesa_pd-2020_world_population_ageing_highlights.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์เป็นของคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม