แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครูในสหวิทยาเขตสตรีประเสริฐศิลป์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาจันทบุรี ตราด

จตุรงค์  วรรธนะเมทนี; สฎายุ  ธีระวณิชตระกูล; ภัคณัฏฐ์  จันทนวรานนท์ สมพงษ์ธรรม

ผู้แต่ง

จตุรงค์ วรรธนะเมทนี คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
สฎายุ ธีระวณิชตระกูล คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
ภัคณัฏฐ์ จันทนวรานนท์ สมพงษ์ธรรม คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา

คำสำคัญ:

แนวทาง, ภาวะผู้นำดิจิทัล, ภาวะผู้นำดิจิทัลของครู

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและตรวจสอบยืนยันแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครูในสหวิทยาเขตสตรีประเสริฐศิลป์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาจันทบุรี ตราด โดยใช้ระเบียบวิจัยแบบผสมวิธี แบ่งการดำเนินการออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครู โดยใช้แบบสอบถามออนไลน์กับครูจำนวน 118 คน จากโรงเรียนในสหวิทยาเขตสตรีประเสริฐศิลป์ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนีความต้องการจำเป็น 2) ออกแบบแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครู โดยศึกษาจากกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ ผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้เกี่ยวข้อง ผ่านการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content analysis) 3) ตรวจสอบยืนยันแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครู ด้วยวิธีการสนทนากลุ่ม (Focus group discussion) โดยผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอนระดับมัธยมศึกษา และคณะกรรมการสถานศึกษาฯ ในสหวิทยาเขตสตรีประเสริฐศิลป์ โดยใช้แนวทางที่พัฒนาขึ้นร่วมกับคำถามสนทนากลุ่ม และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content analysis) ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันของการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครู ในสหวิทยาเขตสตรีประเสริฐศิลป์ โดยรวมอยู่ในระดับมาก ขณะที่ สภาพที่พึงประสงค์ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 2) แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครู มีทั้งหมด 5 ด้าน ได้แก่ การพัฒนาความสามารถดิจิทัล การใช้ดิจิทัลเพื่อการทำงานของครู ความรู้ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล การเป็นพลเมืองดิจิทัล และดิจิทัลมายด์เซ็ต รวมทั้งสิ้น 25 แนวทาง 3) การตรวจสอบยืนยันแนวทาง พบว่า แนวทางดังกล่าวมีความเหมาะสมและสามารถนำไปปฏิบัติได้ อย่างไรก็ตาม มีข้อสังเกตเกี่ยวกับการใช้คำศัพท์และรูปแบบประโยคบางส่วนที่อาจก่อให้เกิดความคลุมเครือ ซึ่งได้มีการปรับปรุงแก้ไขให้แนวทางมีความชัดเจนและสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น

เอกสารอ้างอิง

ชลิญา ไชยสิทธิ์, และ ต้องลักษณ์ บุญธรรม. (2567). แนวทางการส่งเสริมภาวะผู้นำดิจิทัลของครูอาชีวศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน จังหวัดกรุงเทพมหานคร. Journal of Liberal Art of Rajamangala University of Technology Suvarnabhumi, 6(1), 224-238.

ชานนท์ คําปิวทา. (2565). รูปแบบการบริหารเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ในยุคดิจิทัลของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา [การศึกษาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร].

ชิษณพงศ์ ศรจันทร์. (2567). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเลย หนองบัวลำภู. วารสารวิชาการจินตาสิทธิ์, 1(2), 68-82.

ณัฐยาภรณ์ เล็กสิงห์โต. (2564). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำยุคดิจิทัลของครูโรงเรียนประถมศึกษาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร]. https://gsmis.snru.ac.th/e-thesis/thesis_detail?r=60632250112

ดาวรุวรรณ ถวิลการ. (2564). ภาวะผู้นำดิจิทัล Digital Leadership. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

เทวฤทธิ์ ผลจันทร์.(2564). โปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นําทางวิชาการของครู สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 27 [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].

นวพัฒน์ เก็มกาแมน. (2563). แนวทางการพัฒนาการรู้ดิจิทัลสำหรับครู สังกัดสำนักงานเขต พื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 7 [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี]. http://www.repository.rmutt.ac.th/dspace/handle/123456789/4057

ปัญญาวุฒิ ศรีสม. (2567). แนวทางการพัฒนาคุณลักษณะผู้นำดิจิทัลของครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1 [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรังสิต]. https://rsuir-library.rsu.ac.th/handle/123456789/2195

พิชญ์พิมล สุนทะวงศ์. (2565). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นําเชิงดิจิทัลของครู สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].

มนตรี จิตจักร. (2566). ภาวะผู้นำทางวิชาการของครูในยุคดิจิทัลที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 2 [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด].

มนธิรา จันทร์เชื้อ. (2566). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 1 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/handle/123456789/6070

มัตติกา ผาลี. (2566). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำครูยุคดิจทัลในการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียน ประถมศึกษาในเขตพื้นที่รับผิดชอบสำนักงานศึกษาธิการ ภาค 11 [วิทยานิพนธ์ดุษดีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร]. https://gsmis.snru.ac.th/e-thesis/thesis_detail?r=63632250106

รัฐนันท์ รถทอง. (2565). ภาวะผู้นำดิจิทัลของครูโรงเรียนเทศบาลบ้านสามกอง อ.เมืองฯ จ.ภูเก็ต. วารสารรอยแก่นสาน, 6(11), 76-87.

วัชราภรณ์ แสงทิตย์. (2565). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำดิจิทัลของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครราชสีมา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม]. http://202.28.34.124/dspace/handle/123456789/1661

สนั่น ใจโชติ, จิรวัฒน์ กิติพิเชฐสรรค์, ทวีศักดิ์ ขันยศ, และ อภิสรรค์ ภาชนะวรรณ. (2567). การวิเคราะห์องค์ประกอบภาวะผู้นำยุคดิจิทัลของครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ เขต 3. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.), 6(3), 173-187.

สรวุฒิ นุชถาวร, และ อภิชาติ เลนนันท์. (2566). ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำของครูยุคดิจิทัลในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบุรี. Journal of MCU Phetchaburi Review, 7(1), 504-522.

สุวิมล ว่องวานิช. (2562). การวิจัยการประเมินความต้องการจำเป็น. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566—2570). ราชกิจจานุเบกษา.

สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2557). รายงานการวิจัยแนวทางการพัฒนาการศึกษาไทยกับการเตรียมความพร้อมศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 – 2579. กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.

อมรรัตน์ ดอนพิลา. (2566). ความต้องการจำเป็นและแนวทางพัฒนาทักษะดิจิทัลของครูในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา มุกดาหาร [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร]. https://gsmis.snru.ac.th/e-thesis/file_att1/2023050860421229140_fulltext.pdf

AlAjmi, M. K. (2022). The impact of digital leadership on teachers’ technology integration during the COVID-19 pandemic in Kuwait. International Journal of Educational Research, 112.

Chiwpreecha, K., Snongtaweeporn, T., Wongwisutthirat, K., Phutthinatwan, P., & Intra, P. (2025). Guidelines for teacher's digital skills development in Commercial Technology College, in Bangkok. Journal of Dhamma for Life, 31(1), 162-168.

Karakose, T., Polat, H., & Papadakis, S. (2021). Examining teachers’ perspectives on school principals’ digital leadership roles and technology capabilities during the COVID-19 pandemic. Sustainability, 13(23), 13448.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Education and Psychological Measurement, 30(3), 608-610.

Lane, K. R., Crofton, C., & Hall, G. J. (1983). Assessing Needs for School District Allocation of Federal Funds. In B. R. Witkin (Ed.). Assessing Needs in Education and Social Program. San Francisco: Jossey-Bass Publishers.

Tanucan, J., Garcia, M., & Bojos, M. (2022). Housework-based exercise versus conventional exercise on healthrelated fitness of adolescent learners. Pedagogy of Physical Culture and Sports, 26(6), 364–373. https://doi.org/10.15561/26649837.2022.0602

Trihantoyo, S., Hazin, M., Windasari, Andari, S., Fitria, R. N., & Ghani, M. F.A. (2021). Transforming digital teaching practices: The role of empowering leadership and self-efficacy in emancipated schools. Al-Ishlah: Journal of Education, 17(2), 3293-3307.

Zhong, L. (2017). Indicators of digital leadership in the context of K-12 education. Journal of Educational Technology Development and Exchange, 10(1), 27-40.