การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้วัฏจักรการเรียนรู้ 7E ร่วมกับชุมชนเป็นฐาน หน่วยการเรียนรู้ เรื่อง “ภูมิปัญญาท้องถิ่น กาละแมขนมโบราณ” เพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบูรณาการสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
คำสำคัญ:
วัฏจักรการเรียนรู้ 7E , ชุมชนเป็นฐาน , ภูมิปัญญาท้องถิ่น , กาละแมขนมโบราณ , ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบูรณาการบทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการจำเป็นในการพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้วัฏจักรการเรียนรู้ 7E ร่วมกับชุมชนเป็นฐาน 2) พัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 75/75 3) ศึกษาผลการใช้กิจกรรมต่อทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบูรณาการ และ 4) ประเมินความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การวิจัยดำเนินตามกระบวนการวิจัยและพัฒนา (R&D) 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการจำเป็น ระยะที่ 2 พัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ จัดทำแผนการจัดการเรียนรู้ ระยะที่ 3 ทดลองใช้กับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6/4 โรงเรียนธาตุพนม ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 28 คน และระยะที่ 4 ประเมินความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ผลการวิจัยพบว่า
1) ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบูรณาการมีค่าความต้องการจำเป็นสูงสุด (PNI = .74)
2) กิจกรรมการเรียนรู้มีประสิทธิภาพ 79.61/82.87 สูงกว่าเกณฑ์ 75/75
3) คะแนนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยคะแนนเฉลี่ยเพิ่มจาก 13.21 (S.D. = 3.53) เป็น 24.87 (S.D. = 1.48) จากเต็ม 30 คะแนน (t = 24.81, p < .001)
4) ระดับความพึงพอใจโดยนักเรียน ( = 4.32, S.D. = .44) ครู (
= 4.61, S.D. = .32) ผู้บริหาร (
= 4.68, S.D. = .47) ผู้ปกครอง (
= 4.59, S.D. = .32) และปราชญ์ท้องถิ่น (
= 4.71, S.D. = .46)
เอกสารอ้างอิง
จีระวรรณ ศรวิเศษ และ ดุจเดือน ไชยพิชิต. (2566). การพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้น ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2. วารสารพุทธศาสตร์ มจร อุบลราชธานี, 5(1), 294-304. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/4476
ชัยยงค์ พรหมวงศ์. (2556). การทดสอบประสิทธิภาพสื่อหรือชุดการสอน. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 5(1), 7–20. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/suedureasearchjournal/article/view/28419/24439
ธนพล โคตรวิชา, อนันต์ ปานศุภวัชร, และ กุลวดี สุวรรณไตรย์. (2565). การพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เรื่อง ร่างกายของเรา โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้น ร่วมกับผังมโนทัศน์. วารสารวิชาการหลักสูตรและการสอน มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 14(40), 67–78. https://jci.snru.ac.th/ArticleViewFile?ArticleID=1000&FileArticle=1000-ArticleTextFile-20230524210436.pdf
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
มารินทร์ดา เมืองสนธ์, สายันต์ บุญใบ และวรกัญญาพิไล แกระหัน. (2565). การบริหารโดยใช้สถานศึกษาและชุมชนเป็นฐานที่ส่งผลต่อประสิทธิผลโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 2. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.), 5(1), 13–26. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JAPDEAT/article/view/262214
วนิดา ศรีสุข. (2560). การพัฒนารูปแบบการสอนโดยใช้ชุมชนเป็นฐานเพื่อส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนส้มป่อยพิทยาคม. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา.] https://digital_collect.lib.buu.ac.th/dcms/files/56810083.pdf
ศตวรรษ มะละแซม. (2563). การพัฒนาหลักสูตรเสริมเพื่อเสริมสร้างจิตสาธารณะ ตามแนวคิดการเรียนรู้รับใช้สังคม และการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน สำหรับนักศึกษาปริญญาตรี. [ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.] https://gsmis.snru.ac.th/e-thesis/file_att1/2022050359632227102_fulltext.pdf
ศรีวรรณ ฉัตรสุริยวงศ์, และ มาเรียม นิลพันธุ์. (2559). กระบวนทัศน์การจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานเพื่อส่งเสริมความสามารถด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณและการแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, 8(1), 183-197. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/suedureasearchjournal/article/view/34694
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ. (2564). รายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ปีการศึกษา 2563. สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน).
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2546). คู่มือการใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์.พิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
Balta, N., & Sarac, H. (2016). The effect of 7E learning cycle on learning in science teaching: A meta-analysis study. European Journal of Educational Research, 5(2), 61–72. https://doi.org/10.12973/eu-jer.5.2.61
Beakley, B. A., Yoder, S. L., & West, L. L. (2003). Community-based instruction: A guidebook for teachers. Council for Exceptional Children. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED481853.pdf
Blank, W., & Berg, A. (2006). All together now: Sharing responsibility for the whole child. Association for Supervision and Curriculum Development. https://www.csun.edu/~sb4310/601%20files/sharingresponsibility.pdf
Eisenkraft, A. (2003). Expanding the 5E model: A proposed 7E model emphasizes “transfer of learning” and the importance of eliciting prior understanding. [Teacher Practitioner]. The Science Teacher, 70(6), 56-59.
Kahn, P., & O'Rourke, K. (2005). Understanding enquiry-based learning. In T. Barrett, I. Mac Labhrainn, & H. Fallon (Eds.), Handbook of enquiry and problem-based (pp. 1–12). National University of Ireland Galway.
Maslow, A. H. (1970). Motivation and personality (2nd ed.). Harper & Row.
Morton, K., & Troppe, M. (1996). From the margin to the mainstream: Campus compact's project on integrating service with academic study. Journal of Business Ethics, 15(1), 21–32. https://link.springer.com/article/10.1007/BF00380259
Owens, T. R., & Wang, C. (1996). Community-based learning: A foundation for meaningful educational reform. Service Learning, General. https://digitalcommons.unomaha.edu/slceslgen/37
Piaget, J. (1972). Psychology and epistemology: Towards a theory of knowledge. Penguin Books.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารพิชญทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกเรื่องได้รับการตรวจความถูกต้องทางวิชาการโดยผู้ทรงคุณวุฒิภายนอกอย่างน้อย 3 คน ความคิดเห็นในวารสารพิชญทรรศน์เป็นความคิดเห็นของผู้นิพนธ์มิใช่ความคิดเห็นของผู้จัดทำ จึงมิใช่ความรับผิดชอบของวารสารพิชญทรรศน์ และบทความในวารสารพิชญทรรศน์สงวนสิทธิ์ตามกฎหมายไทย การจะนำไปเผยแพร่ต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากกองบรรณาธิการ
