แนวทางการส่งเสริมวินัยเชิงบวกสู่การเรียนรู้บนฐานวิถีชีวิตใหม่เพื่อป้องกันภาวะซึมเศร้า ในเด็กปฐมวัย

ผู้แต่ง

  • บุญเลี้ยง ทุมทอง คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

คำสำคัญ:

วินัยเชิงบวก, เด็กปฐมวัย, ฐานวิถีชีวิตใหม่, ภาวะซึมเศร้า

บทคัดย่อ

          เด็กปฐมวัยมีความเสี่ยงต่อการขาดประสบการณ์การเรียนรู้ที่มาจากการสัมผัสกับธรรมชาติ ทำให้เกิดปัญหาด้านพัฒนาการทางร่างกาย อารมณ์-จิตใจ สังคม และสติปัญญา การเลี้ยงดูที่พึ่งพาเทคโนโลยีมากเกินไปทำให้เด็กเสียโอกาสในการพัฒนาทักษะที่เกี่ยวข้องกับการเล่นและการเรียนรู้จากสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ ดังนั้น แนวทางการฟื้นฟูและป้องกันไม่ให้เด็กปฐมวัยต้องเผชิญกับวิถีชีวิตใหม่ท่ามกลางวิกฤตการเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ มากมายที่เด็กปฐมวัยต้องปรับตัวในระบบการศึกษา ผู้ปกครองและครูควรส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยมีโอกาสได้เรียนรู้และสัมผัสธรรมชาติมากขึ้น และการเรียนรู้เชิงธรรมชาติสิ่งแวดล้อมที่บูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างเหมาะสมกับธรรมชาติ อย่างเหมาะสม

          การเรียนรู้ของเด็กปฐมวัยผ่านวิธีการเชิงบวกที่ไม่เพียงแค่มุ่งเน้นการใช้เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวแต่ควรส่งเสริมการพัฒนาด้านพฤติกรรมควบคู่ไปด้วย พร้อมทั้งสนับสนุนให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเด็กได้รับความรู้ความเข้าใจในการพัฒนาเด็กปฐมวัยอย่างถูกต้อง การสร้างจิตสำนึก การตระหนักรู้ถือเป็นเรื่องที่ควรปลูกฝังให้เกิดขึ้นกับเด็กไทย การมีปฏิสัมพันธ์กับเด็ก สื่อสาร พูดคุย โดยบุคคลในครอบครัวควรเป็นกลุ่มแรกที่จะช่วยส่งเสริมพฤติกรรมที่ดีให้กับเด็ก ครูควรเป็นแบบอย่าง และชี้แนะแนวทางที่เหมาะสม การใช้วินัยเชิงบวกจะทำให้เด็กปฐมวัยมีนิสัย หรือพฤติกรรมที่ดี ซึ่งจะเป็นการเสริมสร้างความฉลาดทางอารมณ์คือ ความรู้จักอารมณ์ตนเอง รู้จักจัดการอารมณ์ของตนได้ ควบคุมอารมณ์ ความต้องการ และแสดงออกมาอย่างเหมาะสม อีกทั้งการปลูกฝังวินัยเชิงบวกตั้งแต่ระดับปฐมวัยนั้นถือเป็นช่วงวัยที่สมองกำลังพัฒนาได้ดี การเสริมสร้างวินัยในระดับเด็กปฐมวัยด้วยวิธีการทางบวกนั้นจะทำให้เด็กสามารถพัฒนาได้อย่างยั่งยืนทั้งทักษะทางอารมณ์ ทักษะสังคม ซึ่งสิ่งเหล่านี้มุ่งเน้นการสร้างเกราะป้องกันการเกิดภาวะซึมเศร้าซึ่งเป็นอาการป่วยทางจิตที่สามารถเกิดขึ้นในเด็กระดับปฐมวัยเพื่อคุณภาพของเด็กที่จะเป็นอนาคตของชาติต่อไป

เอกสารอ้างอิง

จันทนา เกิดบางแขม. (2562). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของแรงงานไทยในเขตพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษ ภาคตะวันออก (รายงายวิจัย). ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.

จิรังกูร ณัฐรังสี, ทศา ชัยวรรณวรรต และ กมลเนตร วรรณเสวก. (2563). ก้าวข้ามความรุนแรงสู่การใช้วินัยเชิงบวกในการแนะแนวทางเด็กและเยาวชน. เวชสารแพทย์ทหารบก, 73(3), 173-179.

ฉัตรวิไล สุรินทร์ชมพู, อัจฉรา วรรธนานันต์ และ กวิน บุญประโคน. (2567). ธรรมชาติหายไป: ผลกระทบและวิธีการฟื้นฟูสำหรับเด็กปฐมวัยในยุคดิจิทัล. Journal of Education and Innovation, 27(1), 337–352. https://doi.org/10.71185/jeiejournals.v27i1.278316

ฐิติพร ศุภสิทธิ์ธำรง. (2565, 5 เมษายน). โรคซึมเศร้า (Depression) อาการ สาเหตุ และการป้องกัน. https://www.medparkhospital.com/disease-and-treatment/depression

ณฐมน สีธิแก้ว, ศลิษา โกดยี่, เกศมณี มูลปานันท์, ขนิษฐา พิศฉลาด, ฉันทนา แรงสิงห์, อรนลิน สิงขรณ์, และสุริยเดว ทรีปาตี. (2565). การศึกษาความสัมพันธ์ของปัจจัยที่เกี่ยวข้องต่อพฤติกรรม การเลี้ยงดูเชิงบวกของผู้ปกครองเด็กปฐมวัย และความคิดเชิงบริหาร ของเด็กปฐมวัยในจังหวัดเชียงราย. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 32(3), 122-133. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/tnaph/article/view/260653/178140

ดุษฎี จึงศิรกุลวิทย์, และ อมรา ธนศุภรัตนา. (2564). โปรแกรมการส่งเสริมพัฒนาการ และสร้างวินัยเชิงบวกโดยครอบครัวมีส่วนร่วม. สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร

นัฏฐ์ดนุช จรครบุรีธนาดุล, ทนง ทองภูเบศร์ และชินวงศ์ ศรีงาม. (2567). วินัยเชิงบวกของเด็กปฐมวัยสู่การเรียนรู้บนฐานวิถีชีวิตใหม่. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 35(1), 1-16. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/edubuu/article/view/264673

ภูมิพัฒน์ แดงโสภา. (2561). แนวทางการป้องกันโรคซึมเศร้าตามหลักของอานาปานสติ. [ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.]

มูลนิธิหมอชาวบ้าน. (2565, 13 มีนาคม). พฤติกรรมพ่อแม่ทำร้ายลูกhttps://empowerliving.doctor.or.th/case/68

วรุณรัตน์ คัทมาตย์. (2566, 5 ตุลาคม). ผู้หญิงป่วย 'ซึมเศร้า' มากกว่าผู้ชาย 2 เท่า โดยเฉพาะ PMDD ที่ทำให้เศร้าบ่อย. https://www.bangkokbiznews.com/health/well-being/1092287

วิทมา ธรรมเจริญ, นิทัศนีย์ เจริญงาม, ญาดาภา โชติดิลก และนิตยา ทองหนูนุ้ย. (2564). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุ. วารสารวิจัยรำไพพรรณี, 15(3), 52 – 62. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RRBR/article/view/256388/172865

ศูนย์สุขภาพจิตที่ 8. (2567, 23 เมษายน). สื่อสุขภาพจิต เด็กเศร้าเรารู้ได้ไง ?. https://shorturl.asia/xmpG5.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น. (2566). การใช้นวัตกรรม PROMPT GHOD SIAO HUGS Model. ขอนแก่น: ม.ป.ท.

สุพัตรา บุญเจียม, นิตยา พรรณาภพ. (2568). พฤติกรรมการเลี้ยงดูเด็กปฐมวัยของผู้เลี้ยงดู เขตสุขภาพที่ 10. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 18(1), 81–94. https://doi.org/10.64962/rdhsj.v18i1.2025.272475

เสกสรร มาตวังแสง. (2567). “อุปนิสัย “พอเพียง” เริ่มต้นสร้างตั้งแต่เด็กปฐมวัย,” วารสารรามคาแหง ฉบับคณะศึกษาศาสตร์ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์). 5(2), 1–14.

อันธิกา ภูวภิรมย์ขวัญ. (2567). การประยุกต์ใช้จิตวิทยาเชิงพุทธในการปลูกฝังทักษะชีวิต เพื่อป้องกันโรคซึมเศร้าในเด็กปฐมวัย. วารสารพุทธจิตวิทยา, 9(4), 686–699. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jbp/article/view/275329

Bangkokbiznews. (2565, 27 กุมภาพันธ์). ทำอย่างไรเมื่อลูกเป็น ‘โรคซึมเศร้า’ และอยาก ‘ฆ่าตัวตาย. https://www.bangkokbiznews.com/social/990543

Beck, A. T. (1967). Depression: Clinical, experimental and theoretical aspects. Harper and Row.

Berk, L. E. (2018). Development Through the Lifespan. Pearson.

Bozkurt, A. & Sharm, R. C. (2020). Emergency remote teaching in a global crisis due to the Corona Virus pandemic. Asian Journal of Distance Education, 15(1), 1-6. https://doi.org/10.5281/zenodo.3778083

Daniel, S. J. (2020). Education and the Covid-19 pandemic. Prospects, 49(1-2), 91-96. https://doi.org/10.1007/s11125-020-09464-3

Koopman, C. (2019). How we become our data: A genealogy of the informational person. University of Chicago Press.

Musthofiyah, L., Sopiah, S., & Adinugraha, H. (2021). The Implementation of Distance Learning on Early Childhood Education During New Normal Era of Covid-19. Journal of Educational Studies, 6(1), 32-47. https://doi.org/10.30983/educative.v6i1.4112

Nelsen, J., Lott, L., & Glenn, H. S. (2019). Positive Discipline. Ballantine Books.

United Nations Children’s Fund (UNICEF). (2019). A world ready to learn: Prioritizing quality early childhood education. United Nations Children’s Fund.

Vacarolis, E.M. (2002). Foundations of psychiatric mental health nursing: A clinical approach. 4th ed. New York: W.B. Saunder.

Wanga, W. & Kuo, C. (2019). Relationships Among Teachers’ Positive Discipline, Students’ Well-being and Teachers’ Effective Teaching: A Study of Special Education Teachers and Adolescent Students with Learning Disabilities in Taiwan. International Journal of Disability, Development and Education, 66(1), 82-98. DOI:10.1080/1034912X.2018.1441978

Weissman, M., Markowiz, J. & Klerman, G. (2000). Comprehensive guide to Interpersonal Psychotherapy. New York: Basic books.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-30

รูปแบบการอ้างอิง

ทุมทอง บ. . (2026). แนวทางการส่งเสริมวินัยเชิงบวกสู่การเรียนรู้บนฐานวิถีชีวิตใหม่เพื่อป้องกันภาวะซึมเศร้า ในเด็กปฐมวัย. วารสารพิชญทรรศน์, 21(1), 187–200. สืบค้น จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/Pitchayatat/article/view/283588

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ