ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการเป็นองค์การสมรรถนะสูงของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครพนม

ศิริลักษณ์  วดีศิริศักดิ์; ชาญวิทย์ หาญรินทร์; ไพฑูรย์  พวงยอด

ผู้แต่ง

ศิริลักษณ์ วดีศิริศักดิ์ สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม
ชาญวิทย์ หาญรินทร์ สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม
ไพฑูรย์ พวงยอด สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง , การเป็นองค์การสมรรถนะสูง

บทคัดย่อ

ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาเป็นคุณลักษณะสำคัญที่จะสนับสนุนการพัฒนาองค์การสมรรถนะสูงนำไปสู่การจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาและเปรียบเทียบภาวะผู้นำทางการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาจำแนกตามสถานภาพและขนาดของสถานศึกษา (2) ศึกษาและเปรียบเทียบองค์การสมรรถนะสูงในสถานศึกษา (3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษากับองค์การสมรรถนะสูงในสถานศึกษา
(4) ศึกษาอำนาจพยากรณ์ของภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการเป็นองค์การสมรรถนะสูงในสถานศึกษา กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครู รวมทั้งสิ้น 255 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่าง
โดยใช้เกณฑ์ร้อยละจากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยจำนวน 2 ฉบับ คือ (1) แบบสอบถามภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา (2) แบบสอบถามการเป็นองค์การสมรรถนะสูงในสถานศึกษา สถิติที่ใช้ ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบสมมติฐานโดยใช้ค่าที (t-test แบบ Independent Samples) การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว การวิเคราะห์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน (Stepwise)

ผลการวิจัย พบว่า

1) ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับมาก ผลการเปรียบเทียบจำแนกตามสถานภาพ และตามขนาดของสถานศึกษา โดยรวมพบว่า ไม่แตกต่างกัน

2) การเป็นองค์การสมรรถนะสูงในสถานศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับมาก ผลการเปรียบเทียบจำแนกตามสถานภาพ และขนาดของสถานศึกษา พบว่า โดยรวมไม่แตกต่างกัน

3) ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษามีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการเป็นองค์การสมรรถนะสูงในสถานศึกษาในระดับค่อนข้างสูงอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .01

4). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาส่งผลต่อการเป็นองค์การสมรรถนะสูงในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครพนม โดยร่วมกันพยากรณ์ได้ร้อยละ 73

เอกสารอ้างอิง

กนกอร สมปราชญ์. (2560). ภาวะผู้นำการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน: การศึกษาทฤษฎีฐานราก. วารสารวิชาการและวิจัยสังคมศาสตร์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 12(34), 51-66.

กุหลาบ หงษ์ทอง. (2559). แบบวัดภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา. [วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/23305

จันทพร วิชัยกุล และ ปิยะนาถ บุญมีพิพิธ. (2567). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคประเทศไทย 4.0 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1. วารสารสิรินธรปริทรรศน์, 25(2), 1808-1821.

ชำนาญ คำปัญโญสีโนทัย. (2559). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนในฝัน : พหุกรณีศึกษา. [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].

ธนัตถ์พร โคจรานนท์. (2562). การพัฒนาระบบบริหารจัดการโรงเรียนประถมศึกษาสู่องค์การสมรรถนะสูง [วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม]. http://202.28.34.124/dspace/bitstream/123456789/32/1/56010561002.pdf

ธงชัย สมบูรณ์. (2549). จากองค์กรแห่งการเรียนรู้สู่องค์กรณ์เปี่ยมสุข. ปราชญสยาม.

นลินี คลังทอง. (2559). รูปแบบการจัดการเรียนรู้ในสถานประกอบการด้วยวิธีเรียนรู้จากการปฏิบัติและการสื่อสารโน้มน้าวใจผ่านคอมพิวเตอร์สนับสนุนการทำงานร่วมกันเพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของบุคลากรภายในองค์กรเอกชน. [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

นุชนาฏ จิตต์สะอาด. (2566). การพัฒนาองค์กรสู่การเป็นองค์กรที่มีประสิทธิภาพสูง. วารสารดุษฎีบัณฑิตทางสังคมศาสตร์, 13(3), 728–739. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/phdssj/article/view/261863

บัณฑิตา สิทธิพงศากุล และ ประเสริฐ อินทร์รักษ์. (2565). ภาวะผู้นำของผู้บริหารกับองค์กรสมรรถนะสูงของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสงคราม. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 5(3), 1205-1221. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jmhs1_s/article/view/259206/176333

บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน). (2559). รายงานความยั่งยืนประจำปี 2559. บริิษััท ปตทสำรวจและผลิิตปิิโตรเลีียม จำกััด (มหาชน). https://sustainability.pttep.com/th/document/viewer/98568/sustainability-report-2016

บุญจิรา ล้วนปรีดา และ รัตติกรณ์ จงวิศาล. (2566). ภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณ จิตวิญญาณในสถานที่ทำงาน และความยึดมั่นผูกพันของพนักงานของข้าราชการระดับชำนาญการพิเศษในหน่วยงานภาครัฐ. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 15(2), 149–164. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/var/article/view/283363

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 10). สำนักพิมพ์สุวีริยาสาส์.

พสุ เดชะรินทร์. (2549). การพัฒนาองค์การให้มีขีดสมรรถนะสูง. วิชั่น พริ้นท์ แอนด์ มีเดีย.

พจน์ เจริญสันเทียะ. (2567). ภาวะผู้นําการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 1. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(6), 40-61.

พรนิภา ธนาธรรมนันท์. (2561). การวิเคราะห์องค์ประกอบการเป็นองค์การสมรรถนะสูง: กรณีศึกษาศาลในสังกัด สำนักงานอธิบดีผู้พิพากษาภาค 2. [วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา]. https://buuir.buu.ac.th/bitstream/1234567890/8716/1/55810200.pdf

รัตติกรณ์ จงวิศาล. (2545). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 28(1), 31-48.

วลัยพร สุขปลั่ง. (2559). องค์ประกอบขององค์การสมรรถนะสูงของโรงเรียนมัธยมศึกษา. วารสารวิชาการครุศาสตร์, 14(3), 70–85.

รินทร์ลภัส ศักดิ์ชัยวัฒนา, จันทรัศม์ ภูติอริยวัฒน์ และ อัจฉรา นิยมาภา. (2567). การพัฒนาโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุที่ส่งอิทธิพลต่อการเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัด สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(3), 1244-1265.

ศิลปิน ทิพย์นพคุณ. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษากับการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาประจวบคีรีขันธ์. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 7(1), 202-216. https://doi.org/10.14456/jeir.2023.14

สกาวเดือน ปานทิพย์, กัญภร เอี่ยมพญา และนิวัตต์ น้อยมณี. (2565). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารที่ส่งผลต่อการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปราจีนบุรี นครนายก. วารสารวิชาการสถาบันวิทยาการจัดการแห่งแปซิฟิค สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(2), 616 – 629. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/pacific/article/view/258006

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครพนม. (2568). สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครพนม. https://www.sesaonkp.go.th

สุกัญญา พรมอารักษ์. (2567). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารกับการสร้างองค์การสมรรถนะสูง. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 19(1), 15–24.

สุเทพ พงศ์ศรีวัฒน์. (2550). ภาวะผู้นำ: ภาวะความเป็นผู้นำ. บริษัท ส.เอเชียเพลส (1989) จำกัด.

สุขพงศ์ สุขพิพัฒน์. (2560). ภาวะผู้นำเพื่อการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2563). แนวทางการพัฒนาองค์การสมรรถนะสูงของภาครัฐ. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ.

Bass, B. M., & Avolio, B. J. (1990). The implications of transactional and transformational leadership for individual, team, and organizational development. Research in Organizational Change and Development, 4, 231-272.

__________. (1994). Improving organizational effectiveness through transformational leadership. Sage Publications, Inc.

Bass, B.M. (1999) Two Decades of Research and Development in Transformational Leadership. European Journal of Work and Organizational Psychology, 8(1), 9-32. http://dx.doi.org/10.1080/135943299398410

Bass, B. M., & Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates Publishers. https://doi.org/10.4324/9781410617095

Doz, Y.L. & Kosonen, M. (2010). Embedding Strategic Agility: A Leadership Agenda for Accelerating Business Model Renewal. Long Range Planning, 43, 370-382. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2009.07.006

De Waal, A. A. (2012). What Make a High Performance Organization: Five Valid Actors of

Competitive Advantage that Apply Worldwide. Global Professional Publishing.

De Waal, A., & Linthorst, J. (2020). Future-Proofing the High-Performance Organization.

Sustainability, 12(20), 8507. https://doi.org/10.3390/su12208507

Fullan, M. (2006). Change theory: A force for school improvement. Center for Strategic Education, 157, 3-14.

__________. (2020). Leading in a Culture of Change. John Wiley & Sons.

Holbeche, L. (2005). The High Performance Organization: Creating Dynamic Stability and Sustainable Success. Oxford: Elsevier/Butterworth-Heinemann.

Hoy, W. K. & Miskel, C. G. (2012). Educational Administration: Theory, Research, and Practice. (6th ed.). McGraw–Hill.

Ketmai, S., Cruthaka, C., Yamsang, W., & Chancharoen, D. (2024). The development of high performance organization model for the office of the nation broadcasting and telecommunications commission. Journal of Social Science and Cultural, 8(5), 128–138. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JSC/article/view/273757

Luthans, F. (1998). Organizational Behavior. (8th Edition). Irwin McGraw-Hill.

Schreurs, M., & Meingast, A. (2015). A high performance organization. what it is? HPO Centre.

Whitlock, J. L. (2003). Strategic Thinking, Planning, and Doing: How to Reunite Leadership and Management to Connect Vision with Action. Paper Presented at the American Society for Public Administration 64 th Annual Conference. March 15- 18, Washington, DC.