ความฉลาดทางดิจิทัลที่มีอิทธิพลต่อการรู้เท่าทันสื่อของเยาวชนไทย
คำสำคัญ:
ความฉลาดทางดิจิทัล, การรู้เท่าทันสื่อ, เยาวชนไทยบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความฉลาดทางดิจิทัลและระดับการรู้เท่าทันสื่อของเยาวชนไทย และศึกษาความฉลาดทางดิจิทัลที่มีอิทธิพลต่อการรู้เท่าทันสื่อของเยาวชนไทย การวิจัยเป็นแบบเชิงปริมาณ โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างเยาวชนไทยอายุระหว่าง 18–25 ปี ที่กำลังศึกษาในระดับปริญญาตรีในมหาวิทยาลัยพื้นที่ภาคกลาง จำนวน 680 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ ด้วยวิธี Enter
ผลการวิจัยพบว่า 1) ความฉลาดทางดิจิทัลของเยาวชนไทยในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 2) การรู้เท่าทันสื่อของเยาวชนไทยในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยเฉพาะด้านการใช้สื่อให้เกิดประโยชน์ซึ่งได้รับคะแนนสูงสุด และ 3) ปัจจัยด้านความฉลาดทางดิจิทัลทั้งหมดที่นำเข้าสู่แบบจำลอง มีอิทธิพลทางบวกและร่วมกันทำนายการรู้เท่าทันสื่อของเยาวชนไทยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดย สามารถอธิบายความแปรปรวนของการรู้เท่าทันสื่อได้ถึงร้อยละ 83.0 เทียบเท่า R2= .830 เมื่อพิจารณาในภาพรวมของแบบจำลอง การเพิ่มขึ้นของระดับความฉลาดทางดิจิทัลจึงส่งผลให้ระดับการรู้เท่าทันสื่อของเยาวชนไทยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญและมีอำนาจในการทำนายที่สูงมาก
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต. (2562). รายงานประจำปี กรมสุขภาพจิต พ.ศ. 2562. กระทรวงสาธารณสุข. https://dmh-elibrary.org/items/show/189
กิตติพงษ์ แก้วดี, และชัยยันต์ ธรรมสถิตย์. (2564). การพัฒนาความสามารถทางดิจิทัลเพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อของนักศึกษาในยุคโควิด-19. วารสารเทคโนโลยีการศึกษาและนวัตกรรม, 6(2), 15-30.
กุลธิดา สุขถนอม, และอรุณศรี เหมือนมาตย์. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถทางเทคนิคกับทักษะการรู้เท่าทันสื่อของเยาวชน. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 16(3), 45-59.
ชนกพร อังคนานุวัฒน์, และพรพรรณ ไวทยาภรณ์. (2563). การรู้เท่าทันสื่อของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในยุคดิจิทัล. วารสารนิเทศศาสตร์, 38(4), 101-115.
ณรงค์ศักดิ์ รอบคอบ, และธีระยุทธ รัชชะ. (2568). ปัจจัยพหุระดับที่มีผลต่อการรู้เท่าทันสื่อของนักศึกษาปริญญาตรีในจังหวัดภาคใต้ชายแดน. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้, 18(1), 52-66. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/journal_sct/article/view/271140
ณัฏฐกาญจน์ ศุกลรัตนเมธี, และนุชประภา โมกข์ศาสตร์. (2562). การรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของเยาวชนเพื่อการเป็นพลเมืองในสังคมประชาธิปไตย. สำนักวิจัยและพัฒนา สถาบันพระปกเกล้า. https://www.kpi-lib.com/elib/opac?op=mmvw&db=Main&skin=S&mmid=8748&bid=25633
ณัฐธินี ชงโค. (2566). การศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความฉลาดทางดิจิทัลของนิสิตปริญญาตรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย [วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].
นันทญา โกมลมาลย์. (2561, 18 กรกฎาคม). ความรู้เท่าทันสื่อเฟซบุ๊กของวัยรุ่นไทย [การนำเสนอผลงาน]. การประชุมวิชาการระดับชาติด้านนวัตกรรมเพื่อการเรียนรู้และสิ่งประดิษฐ์ ครั้งที่ 2, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี, ปทุมธานี.
บุญชม ศรีสะอาด.(2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
ประชาชาติธุรกิจออนไลน์. (2567). เปิด 20 อันดับมหาวิทยาลัยรัฐ ที่ได้รับความนิยมสูงสุดในปี 2567. https://www.prachachat.net/hilight-prachachat/news-1569320
ปิยะนุช วงศ์ล้อม. (2565). จริยธรรมดิจิทัลกับการจัดการข้อมูลส่วนบุคคลในสื่อสังคมออนไลน์ของเยาวชน. วารสารนิเทศศาสตร์และนวัตกรรมการจัดการ, 8(1), 89-105.
พงศ์พันธ์ รัตนโชติ, และรัชนีกร โชติพานิช. (2564). ภัยคุกคามออนไลน์ต่อเยาวชน: การศึกษาระดับความเสี่ยงและแนวทางป้องกัน. วารสารวิชาการบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 16(2), 150-165.
ลักษมี คงลาภ. (2561). Fact Sheet ความฉลาดทางดิจิทัลและการศึกษาการรังแกกับบนโลกไซเบอร์ของวัยรุ่น. สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน.
วรภัทร ชาติวิวัฒนา, และจารุวรรณ กฤษณา. (2565). การขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทย: บทบาทและแนวทางของภาครัฐและเอกชน. วารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 5(2), 1-15.
ศศิวิมล ศรีกงพาน, และปรีชา ตองอ่อน. (2565). การประยุกต์ใช้แนวคิดพลเมืองดิจิทัลเพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อในสถานศึกษา. วารสารการศึกษาและการพัฒนาสังคม, 14(1), 120-135.
สรานนท์ อินทนนท์. (2563). ความฉลาดทางดิจิทัล (พิมพ์ครั้งที่ 3). วอร์ค ออน คลาวด์
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2560). 5 องค์ประกอบของการรู้เท่าทันสื่อ. https://www.thaihealth.or.th/5-องค์ประกอบของการรู้เท-2/
สำนักงานปลัดกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2567). นักศึกษารวม ปีการศึกษา 2567 ภาคเรียนที่ 1 ในสถาบันอุดมศึกษาทั้งหมด จำแนกตามสถาบัน/กลุ่มสถาบัน/เพศ/ระดับการศึกษา/ ชื่อหลักสูตร/กลุ่มสาขาวิชา ISCED/ชั้นปี. https://info.mhesi.go.th/download_stat_s.php
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2563). รายละเอียดแต่ละดัชนี. https://www.etda.or.th/th/Our-Service/statistics-and-information/detail-index.aspx
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์กรมหาชน). (2564). ความฉลาดทางดิจิทัล DQ (Digital Intelligence) ที่คนรุ่นใหม่ต้องมี. https://www.dga.or.th/document-sharing/infographic/49422/
สุชาดา จักรพิสุทธิ์. (2554). หน้าที่พลเมืองกับการรู้เท่าทันสื่อ. ใน ธาม เชื้อสถาปนศิริ (บ.ก.), รู้ทันสื่อ (น. 61). ออฟเซ็ท ครีเอชั่น.
สุวิมล ลิขิตพงษ์. (2566). การพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิพากษ์เพื่อการรู้เท่าทันสื่อในแพลตฟอร์มดิจิทัล. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 18(4), 1-18.
อาทิตย์ พันธุมน, และฉันทนา มีสุวรรณ. (2566). ความเห็นอกเห็นใจดิจิทัลกับการป้องกันการกลั่นแกล้งทางไซเบอร์ในกลุ่มวัยรุ่น. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, 23(1), 101-118.
Chainan, P. (2022). Media literacy in Thailand as a key in communication to strengthen democratic society. In C. Yamahata (Ed.), Social transformations in India, Myanmar, and Thailand: Volume II (pp. 255–262). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-981-16-7110-4_15
Christ, W. G., & Potter, W. J. (1998). Media literacy, media education, and the academy. Journal of Communication, 48(1), 5–15. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1998.tb02732.x
Eshet, Y. (2004). Digital literacy: A conceptual framework for survival skills in the digital era. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 13(1), 93–106. https://www.learntechlib.org/p/4793/
Livingstone, S., & Van der Graaf, S. (2010). Media literacy. In K. Drotner & S. Livingstone (Eds.), International handbook of children, media and culture (pp. 247–265). SAGE.
Marinier, P., Choklapsiri, C., Pikultong, T., Apinantham, P., & Jarusombut, Y. (2023). The effect of the level of media literacy among Thai youth on their ability to detect greenwashing. Proceedings of the International Conference on Education, 9(1), 233–243. https://doi.org/10.17501/24246700.2023.9117
Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy?. Computers & Education, 59(3), 1065–1078. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.04.016
Park, Y. (2016, September 6). 8 digital life skills all children need – and a plan for teaching them. World Economic Forum. https://www.weforum.org/agenda/2016/09/8-digital-life-skills-all-children-need-and-a-plan-for-teachingthem/
Potter, W. J. (2004). Theory of media literacy: A cognitive approach. Sage.
Rosen, L. D., Lim, A. F., Felt, J., Carrier, L. M., Cheever, N. A., Lara-Ruiz, J. M., Mendoza, J. S., & Rokkum, J. (2014). Media and technology use predicts ill-being among children, preteens and teenagers independent of the negative health impacts of exercise and eating habits. Computers in Human Behavior, 35, 364–375. https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.01.036
Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4102_2
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารนิเทศศาสตร์ มสธ.
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
