การพัฒนาและตรวจสอบคุณภาพเกณฑ์การประเมินการท่องเที่ยวแพที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
DOI:
https://doi.org/10.14456/jesm.2026.6คำสำคัญ:
การท่องเที่ยวแพ, การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน, เกณฑ์การประเมิน, การท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม, ความเชื่อมั่นบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์องค์ประกอบของเกณฑ์การท่องเที่ยวแพที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การพัฒนาและตรวจสอบคุณภาพเกณฑ์ และสนับสนุนการจัดการการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม โดยดำเนินการวิจัยและพัฒนาผ่านกระบวนการวิเคราะห์และสังเคราะห์แนวคิดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน นำไปสู่การพัฒนาเกณฑ์การประเมิน และตรวจสอบคุณภาพโดยเครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบประเมินความสอดคล้องของดัชนีชี้วัดกับวัตถุประสงค์ และแบบประเมินความเชื่อมั่น
ผลการศึกษาสามารถสังเคราะห์ดัชนีชี้วัดเบื้องต้น 25 รายการ ครอบคลุม 4 มิติ ได้แก่ มิติสิ่งแวดล้อม มิติสังคมและวัฒนธรรม มิติเศรษฐกิจ และมิติความปลอดภัยและการจัดการ การตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา โดยผู้เชี่ยวชาญ 3 คน พบว่า ค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับวัตถุประสงค์ (IOC) มีค่าเฉลี่ย เท่ากับ 0.90 1.00 0.83 และ 0.97 ตามลำดับ และเพิ่มเติมดัชนีชี้วัดตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 3 รายการ รวมมีดัชนีชี้วัด 28 รายการ และผลการตรวจสอบความเชื่อมั่นกับกลุ่มตัวอย่าง 30 คน พบว่าค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค มีค่าเท่ากับ 0.942 0.649 0.384 และ 0.887 ตามลำดับ
ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าเกณฑ์ที่พัฒนาขึ้นสามารถใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นในการประเมินและยกระดับการท่องเที่ยวแพที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม ดัชนีชี้วัดมิติสังคมและวัฒนธรรม และมิติเศรษฐกิจ ควรมีการพัฒนาเพิ่มเติมเพื่อให้ครอบคลุมการประเมิน และความเชื่อมั่นของเกณฑ์การประเมินก่อนนำไปใช้เป็นเกณฑ์การประเมินในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
Ajibade, I. & Shah, S. H. (2024). Can floating homes make coastal communities resilient to climate risks? Nature, 632, 733–736. https://doi.org/10.1038/d41586-024-02679-w
Department of Tourism. (2025). Notification of the Department of Tourism on the low carbon tourism quality criteria (Low Carbon Tourism). https://www.dot.go.th/news/inform-downloadFileDetail/8844/file1
Đorđević, N., Milićević, S., & Lazović, S. (2024). Eco-friendly tourism destinations: Strategies for implementing sustainable tourism practices. Economics of Sustainable Development, 8(2), 21–33. https://doi.org/10.5937/ESD2402021D
George, D. & Mallery, P. (2003). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (4th ed.). Allyn & Bacon.
Graaf, D. G. (2012). Adaptive urban development: A symbiosis between cities on land and water in the 21st century. Rotterdam University Press. https://www.researchgate.net/publication/280622438_Adaptive_urban_development_A_symbiosis_between_cities_on_land_and_water_in_the_21st_century
Huebner, S. (2025). Floating and stilted structures as strategies in coastal climate adaptation: Local monsoon adaptation practices and implications for flood risk management. Climate Risk Management, 49, 100719. https://doi.org/10.1016/j.crm.2025.100719
Karczewski, A. & Piatek, Ł. (2020). The influence of the cuboid float’s parameters on the stability of a floating building, Polish Maritime Research, 27(3), 16-21. https://doi.org/10.2478/pomr-2020-0042
Laowirojanakul, T., & Sangpikul, A. (2023). The analysis of research works in regard to low carbon tourism: The approaches to the sustainable tourism of the country. Academic and Research Journal of Liberal Arts, 18(1), 129–143. https://doi.org/10.14456/lar.2023.7
Methis, J. & Pudwong, P. (2022). The Local People’s Participation in Ecotourism Management: A Case Study of Kiu Lom Dam, Lampang Province, ARU Research Journal, 9(3), 121–129. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/rdi-aru/article/view/244157/171991
Noosut, K., Attawongchayakorn, K. Trakarnsiriwanich, K. & Panyadee, C. (2022). The Development of Policy Guidelines for Carrying Capacity Assessment of Community Attractions, Connexion Journal of Humanities and Social Sciences, 11(2), 260495. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/MFUconnexion/article/view/260495
Palakawong-na-ayudhya, S. (2025). Barriers and approaches to formulating indicators of settlement and human security for climate change adaptation in Thailand: an analysis through the sociological new institutionalism paradigm. Journal of Environmental and Sustainable Management, 21(2), 22–45. https://doi.org/10.14456/jesm.2025.9
Qian, C., Sasaki, N., Jourdain, D., Kim, S. M., & Shivakoti, G. P. (2017). Local livelihood under different governances of tourism development in China: A case study of Huangshan mountain area. Tourism Management, 61, 221–233. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2017.01.006
Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1976). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity [Paper presentation]. Annual Meeting of the American Educational Research Association, San Francisco, CA, United States. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED121845.pdf
Sharpley, R. (2020). Tourism, sustainable development and the theoretical divide: 20 years on. Journal of Sustainable Tourism, 28(11), 1932–1946. https://doi.org/10.1080/09669582.2020.1779732
Shivakoti, B. R., Pham, N.-B., Seingheng, H., Yoshimura, C., Uk, S., Khanal, R., Siev, S., Yamashita, A., Fujii, H., Tanaka, T., Yoshioka, H., Nakamura, T., Fujihara, Y., Hoshikawa, K., Ly, S., Lun, S., Heng, S., Ty, S., Marith, M., Chantha, O., Layheang, S., Kuok, F., Ty, B., Phat, C., Mariquit, E. G., Kurniawan, W., Hinode, H., Ung, P., Tan, R., Ann, V., Peng, C., Fujii, M., Miyanaga, K., & Tanji, Y. (2020). Environmental changes in Tonle Sap Lake and its floodplain: Status and policy recommendations. Institute for Global Environmental Strategies, Tokyo Institute of Technology & Institute of Technology of Cambodia. https://doi.org/10.57405/iges-10469
Sindecharak, T. (2021). Low–Carbon Tourism: Perceptions and Attitudes of Tourists Staying in the Cooperate with Designated Area for Sustainable Tourism Administration (DASTA). Journal of Thai Hospitality and Tourism, 16(2), 74–84. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/tourismtaat/article/view/249490
Tabucanon, A. S., Chokaumnuay, N., Tiemmek, B., & Pratum, C. (2023). Guidelines for integrated municipal solid waste management in the Sakaeo special economic zone and its vicinity area using waste flow diagrams. Journal of Environmental and Sustainable Management, 19(1), 110–127. https://doi.org/10.14456/jem.2023.6
Tahir, R., Athar, M. R., Faisal, F., Shahani, N. N., & Solangi, B. (2019). Green organizational culture: A review of literature and future research agenda. Annals of Contemporary Developments in Management & HR, 1(1), 23–38. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3497251
Tourism Authority of Thailand. (2025). STGs Easy (Sustainable Tourism Goals). https://www.tatstar.org/
Tuntimas, P. (2022). Potential to reduce carbon footprint by using solar energy: A case study of small hotels in Nan province [Master’s thesis, Chulalongkorn University]. Chulalongkorn University Intellectual Repository. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/6654
World Tourism Organization. (2004). Indicators of sustainable development for tourism destinations: A guidebook. https://tourismgreeneconomy.weebly.com/uploads/8/1/3/1/81312260/indicators_of_sustainable_development_for_tourism_destinations_unwto.pdf
