การวิเคราะห์เส้นทางความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของทุนวัฒนธรรมที่มีอิทธิพลต่อการบริหารจัดการแรงงานผู้สูงอายุของวิสาหกิจชุมชน
DOI:
https://doi.org/10.65205/jmsr.2026.e285548คำสำคัญ:
ทุนวัฒนธรรม, การบริหารจัดการแรงงานผู้สูงอายุ, วิสาหกิจชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระดับความคิดเห็นต่อองค์ประกอบทุนวัฒนธรรมในการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน 2. ศึกษาระดับความคิดเห็นต่อองค์ประกอบการบริหารจัดการแรงงานผู้สูงอายุเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับเศรษฐกิจฐานราก และ 3. วิเคราะห์เส้นทางความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของทุนวัฒนธรรมที่มีอิทธิพลต่อการบริหารจัดการแรงงานผู้สูงอายุของวิสาหกิจชุมชน การวิจัยเป็นแบบเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างคือผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชนเชิงเกษตรในจังหวัดตากจำนวน 160 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้คือแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง ผลการวิจัยพบว่า ระดับความคิดเห็นต่อองค์ประกอบทุนวัฒนธรรมโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยทุนทรัพยากรมนุษย์และทุนภูมิปัญญาวัฒนธรรมมีค่าเฉลี่ยสูงสุด ขณะที่ระดับความคิดเห็นต่อองค์ประกอบการบริหารจัดการแรงงานผู้สูงอายุโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุดเช่นกัน โดยด้านการจัดการความรู้กับแรงงานต่างวัยมีค่าเฉลี่ยสูงสุด ผลการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้างพบว่า ทุนวัฒนธรรมมีอิทธิพลทางตรงเชิงบวกต่อการบริหารจัดการแรงงานผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และโมเดลมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดี ผลการวิจัยยืนยันว่าทุนวัฒนธรรมเป็นปัจจัยเชิงโครงสร้างที่มีบทบาทสำคัญต่อการเสริมสร้างความเข้มแข็งของเศรษฐกิจฐานรากผ่านการบริหารจัดการแรงงานผู้สูงอายุของวิสาหกิจชุมชน
เอกสารอ้างอิง
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). SAGE Publications.
Department of Agricultural Extension. (2024). Report on community enterprise registration as of December 31, 2024. Bangkok: Department of Agricultural Extension. http://catalog.doae.go.th/th/dataset/smce-registration
Egdell, V., Maclean, G., Raeside, R., & Chen, T. (2021). Workplace preparedness for an aging workforce: A case study. International Journal of Sociology and Social Policy, 41(5/6), 523–539. https://doi.org/10.1108/ijssp-07-2021-0175
Hair, J. F., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Black, W. C. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning. ISBN: 978-1-4737-5654-0
Hankittichai, C. (2024). Potential of elderly farmers for agricultural home economics extension. STOU Journal of Agriculture (Online), 6(1), 18–29. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/stouagjournal/article/download/273919/177924/1097016
Laokhompruttajarn, T. & Laokhompruttajarn, J. (2022). The potential development and career promotion for the elderly according to the administrative organization policy, Chaiyaphum Province. Journal of MCU Buddhapanya Review, 7(3), 144–158. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jmbr/article/view/256920
National Statistical Office. (2021). Report on the elderly population in Thailand 2021. Bangkok: National Statistical Office. https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2023/20230731140458_26870.pdf
Ng, T. W. H., & Feldman, D. C. (2008). The relationship of age to ten dimensions of job performance. Journal of Applied Psychology, 93(2), 392–423 https://doi.org/10.1037/0021-9010.93.2.392
Nuchanaka, N. (2020). Elderly and economic stimulation in the community of Rachathewa, Samut Prakan Province (Independent study). Bangkok: Ramkhamhaeng University.
https://www3.ru.ac.th/mpa-abstract/files/2563_1614224268_6214830063.pdf
OECD. (2019). Working better with age: Ageing and employment policies. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/c4d4f66a-en
Phiwphun, K. & Kobamrung, P. (2023). Analysis of the causal relationship path influencing local economic capital development approached for enhancing the capacity of community enterprise entrepreneurs in the lower northern region of Thailand. Journal of SaengKhomKham Buddhist Studies, 8(2), 260–281. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jsbs/article/view/258453
Pongsung, K., Pipathnangkul, C., Butrrerm, O., Sanont, R., & Saetan, R. (2023). A community enterprise restoration for driving local economy by participating of community in Phimon Rat Subdistric, Bang Bua Thong District, Nonthaburi Province. Research Community and Social Development Journal, 17(1), 154–168. https://doi.org/10.14456/nrru-rdi.2023.12
Proust, P.-A. (2025). Extending the productive working life of older workers: The role of human resource management (ILO Research Brief). International Labour Organization. https://www.ilo.org/sites/default/files/2025-07/Research%20Brief_Expending%20the%20productive%20working%20life%20of%20older%20workers_1.pdf
Rodjam, C. & Phansuwan, B. (2023). Components of local economic capital of community enterprises to upgrade the local economy of Samut Songkhram Province. Journal of Public Administration, Chiang Rai Rajabhat University, 6(2), 1–16. https://so16.tci-thaijo.org/index.php/POPACRRU/article/view/851
Tak Provincial Labour Office. (2023). Report on the Situation of Elderly Workers in Tak Province. Tak: Ministry of Labour. [in Thai]
United Nations. (2022). World population prospects 2022: Summary of results. New York: Department of Economic and Social Affairs, Population Division. ISBN: 978-92-1-148373-4
Vorraakkatham, K., Wiriyapinit, M., Bhattarakosol, P., & Rajchamaha, K. (2025). Knowledge sharing in horticultural community-based enterprises: The determinants of indigenous knowledge sharing. Knowledge Management & E-Learning, 17(4), 620–643. https://doi.org/10.34105/j.kmel.2025.17.029
Yu, F., Peng, K., & Hu, X. (2021). Knowledge is money: Do people think cultural capital can be transformed into economic value? PsyCh Journal, 10(1), 87–95. https://doi.org/10.1002/pchj.387
