การวิเคราะห์เครื่องแต่งกายที่แสดงอัตลักษณ์หญิงไทยจากละครเรื่องแม่หยัว

บทคัดย่อ

            งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบ องค์ประกอบ และวิเคราะห์ความหมายเชิงสัญญะของเครื่องแต่งกายในละครโทรทัศน์เรื่อง “แม่หยัว” พ.ศ. 2567 ในฐานะสื่อที่สะท้อนอัตลักษณ์หญิงไทย โดยมุ่งทำความเข้าใจบทบาทของเครื่องแต่งกายในฐานะภาษาทางวัฒนธรรมที่สื่อสารอัตลักษณ์หญิงไทยในมิติด้านเพศ ชนชั้น และอำนาจทางสังคม ผ่านกรอบแนวคิดเชิงสัญญะ การวิจัยนี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากเครื่องแต่งกายของตัวละครหญิงหลัก 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) ท้าวศรีสุดาจันทร์ (แม่หยัว) 2) นางในราชสำนัก และ 3) หญิงสามัญชน จากละครทั้งหมด 16 ตอน ที่ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ช่อง ONE 31 ผลการวิจัยพบว่า เครื่องแต่งกายในละครทำหน้าที่เป็นระบบสัญญะที่สื่อสารอัตลักษณ์หญิงไทยใน 3 มิติหลัก ได้แก่ (1) มิติด้านเพศและความเป็นหญิง เครื่องแต่งกายของแม่หยัวที่ใช้ผ้าไหมยกดิ้นทองและเครื่องประดับหรู สื่อถึงหญิงผู้มีอำนาจและกล้าแสดงออก ซึ่งท้าทายภาพกุลสตรีไทยแบบดั้งเดิม, (2) มิติด้านชนชั้นและสถานะทางสังคม เครื่องแต่งกายของตัวละครสะท้อนลำดับชั้นในสังคมไทยผ่านการเลือกใช้วัสดุ ลวดลาย และระดับความประณีตของผ้า, (3) มิติด้านอำนาจและวัฒนธรรมไทย เครื่องแต่งกายทำหน้าที่เป็นสื่อกลางที่เชื่อมโยงอัตลักษณ์หญิงไทยระหว่างอดีตและปัจจุบัน โดยสรุป อัตลักษณ์หญิงไทยมิได้เป็นสิ่งคงที่ หากแต่เป็นสิ่งที่ถูกประกอบสร้างผ่านสื่อและแฟชั่นร่วมสมัย เครื่องแต่งกายในละครแม่หยัวจึงไม่เพียงเป็นองค์ประกอบทางศิลป์ แต่เป็นกลไกสำคัญในการสื่อสารและต่อรองอัตลักษณ์หญิงไทยในบริบทสังคมไทยร่วมสมัย