คาเฟ: พื้นที่แห่งอำนาจตะวันตก

บทคัดย่อ

บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคาเฟในฐานะวัฒนธรรมประชานิยม (pop culture) ที่ถูกผลิตซ้ำรสนิยมและคุณค่าแบบตะวันตกที่แฝงฝังอยู่ในคาเฟ โดยใช้คาเฟ Such A Small World เป็นกรณีศึกษา ภายใต้กรอบแนวคิดวัฒนธรรมและอำนาจนำ (hegemony) เพื่อทำความเข้าใจคาเฟในฐานะพื้นที่แสดงออกถึงสถานะทางสังคมงานวิจัยฉบับนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสังเกตองค์ประกอบทางกายภาพในคาเฟ

ผลการศึกษาพบว่า องค์ประกอบทางกายภาพของคาเฟ ได้แก่ 1) การออกแบบเป็นแบบวินเทจผสมเรโทร ใช้สีธรรมชาติ และของตกแต่งแสดงภาพลักษณ์ที่ดูเก่า ภายใต้แผนผังแบบเปิด (open plan) 2) การใช้ภาษาอังกฤษในชื่อร้าน เมนูอาหารและเครื่องดื่ม รวมถึงการเปิดเพลงสากล 3) รายการอาหารและเครื่องดื่มส่วนใหญ่เป็นอาหารตะวันตก 4) กิจกรรมภายในคาเฟ เน้นรูปแบบการมีปฏิสัมพันธ์แบบกลุ่ม และมีค่าใช้จ่ายบริการตั้งแต่ 400 ถึง 1,000 บาทต่อชั่วโมง 5) บรรยากาศของคาเฟ คือ บรรยากาศช่วงกลางวันเป็นพื้นที่สาธารณะกึ่งส่วนตัว และบรรยากาศช่วงค่ำ เป็นพื้นที่เพื่อเน้นการรวมตัวสังสรรค์

องค์ประกอบเหล่านี้ แสดงให้เห็นสัญญะความเป็นตะวันตกในคาเฟ และคาเฟ เป็นเครื่องมือในการเผยแพร่และผลิตซ้ำรสนิยมแบบตะวันตก อันได้แก่ พื้นที่แห่งการรวมกลุ่มของคนที่มีรสนิยมเหมือนกัน พื้นที่แสดงสถานะทางสังคม และ บ้านหลังที่สามภายใต้กลไกของอำนาจนำทางวัฒนธรรมที่ตอกย้ำความเหลื่อมล้ำทางชนชั้นอย่างแยบยล นำไปสู่การแสดงอัตลักษณ์และสถานะทางสังคมของผู้บริโภค อันเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาอำนาจนำและความหมายของชนชั้นในพื้นที่ร่วมสมัย