การศึกษาปัจจัยที่ทำให้ผู้หญิงถูกลดบทบาทในการแสดงโขน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาเรื่อง ปัจจัยที่ทำให้ผู้หญิงถูกลดบทบาทในการแสดงโขน มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยต่าง ๆ ที่ส่งผลให้ผู้หญิงถูกลดบทบาทในการแสดงโขน การศึกษาครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มุ่งศึกษาโขนพระราชทาน ตั้งแต่ปี 2561 – 2567 โดยใช้กรอบแนวคิดบทบาททางเพศ (Gender Role) เป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์ข้อมูล ประกอบการเก็บข้อมูลจากเอกสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาผ่านองค์ประกอบ ชื่อตอน จำนวนและบทบาทผู้แสดงหญิงและชายพบว่า ปัจจัยที่ทำให้ผู้หญิงถูกลดบทบาทในการแสดงโขน คือ การจำกัดบทบาทตามขนบบทละคร การจำกัดบทบาทตามกรอบเพศแบบจารีต และค่านิยมทางสังคมและวัฒนธรรม การแสดงโขนทำหน้าที่เป็นกลไกทางวัฒนธรรมที่ตอกย้ำ บทบาททางเพศแบบดั้งเดิม โดยกำหนดให้ผู้ชายเป็น ผู้ที่มีอำนาจ และผู้หญิงเป็นผู้ที่ทำหน้าที่เป็นองค์ประกอบเสริมเท่านั้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำบทความทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อ หรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2556) รามเกียรติ์ ฉบับพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 1. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ คุรุสภา.
ธนิต อยู่โพธิ์. (2495). ตำนานโขนหลวง. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์พระจันทร์
ธนิต อยู่โพธิ์. (2516). ศิลปะละคอนรำ. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัด ศิวพร.
สุทธ์ ทิมากร. (2500). โขน. กรุงเทพมหานคร: สหอุปกรณ์การพิมพ์.
ชลาลัย วงศ์อารีย์ (2563). ประวัติศาสตร์ตัวนางผู้ชายในการแสดงนาฏยศิลป์ไทย. วารสารวิชาการ
มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 12(2), 55-68.
ญาณวุฒิ ดวงดารา, ศุภชัย จันทร์สุวรรณ์, และ อัควิทย์ เรืองรอง. (2566). การแสดงบทบาทข้ามเพศ: แนวคิดนอกกรอบเพศภาวะและปัจจัยที่ส่งผลต่อการข้ามเพศ. วารสารมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 17(2), 97-122
พัชรินทร์ สันติอัชวรรณ, และ ผุสดี หลิมสกุล. (2560). บทบาทนางโขน: สีสันแห่งการแสดงโขน. วารสารรมยสาร, 15(2), 33–40.
ภรดี พันธุภากร และ อภิญญา รุ่งพิทักษ์มานะ. (2565). การขึ้นทะเบียนโขน : ตัวแทนมรดกทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ. วารสารศิลปกรรมบูรพา, 25(2), 89-107
สุมาลี วีระวงศ์. (2546). บทบาทของสตรีในวรรณคดี : เงาสะท้อนกับความจริง. วารสารศิลปะศาสตร์, 3(2), 157-171
อมรา กล่ำเจริญ และคณะ. (2561) โขน. วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ, 20(1), 215-228
ฐาปนีย์ สังสิทธิวงศ์. (2557). โขน : ศิลปะประจำชาติไทยและสื่อวัฒนธรรมในบริบทสังคมร่วมสมัย
[วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, สาขาศิลปวัฒนธรรมวิจัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ]. https://ir.swu.ac.th/jspui/bitstream/123456789/3932/2/Thapanee_S
ณัฐกานต์ พลพิทักษ์. (2559). โขนพระราชทาน : การสืบทอดและ การสร้างสรรค์บทโขนแก่ผู้ชม
ร่วมสมัย. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาวิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์
จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย]. คลังปัญญาจุฬาhttp://doi.org/10.58837/CHULA.THE.2016.705
วิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร. (2565). หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง พุทธศักราช 2565 (นาฏศิลป์ไทย). https://www.bpi.ac.th/upload/media/2022/06/788662a17ddf2f4ae.pdf
หรรษา ติ่งสุวรรณ. (2548). บทบาทสตรีในรามเกียรติ์: ศึกษาเปรียบเทียบนางสีดาของอินเดียและไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขามานุษยวิทยา คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. CUIR. http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/66182
เอกณัฏฐ์ วิทย์วศิน. (2563). นาฏยกรรมโขนอุษาคเนย์: อัตลักษณ์ที่แตกต่างในมิติทางประวัติศาสตร์และความเป็นชาติ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษาคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. TU Digital Collections. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:183187
สันติภาพ สีเผือก. (2561). การวิเคราะห์บทบาทตัวละครเอกฝ่ายหญิงในละครนอกด้วยทฤษฎีสตรีนิยม. ใน มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ “Graduate School Conference 2018” (1111–1118).
กองโบราณคดี. (ม.ป.ป.). กุมภกรรณทดน้ำ. สืบค้นเมื่อวันที่ 28 กันยายน 2568. https://www.finearts.go.th/archae/view/45595--%E0%B8%81%E0%B8%B8%E0%B8%A1%E0%B8%A0%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%93%E0%B8%97%E0%B8%94%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B3-
จรัญ พูลลาภ. (ม.ป.ป.) ตามรอยครูดูโขน ละคร อยุธยา. กรมศิลปากร, สืบค้นเมื่อวันที่ 8
กุมภาพันธ์ 2568. https://www.finearts.go.th/promotion/view/43300-ตามรอยครูดูโขน-ละคร-อยุธยา
ชัยณรงค์ กิตินารถอินทราณี. (11 กรกฎาคม 2557). โขน...โฉมงามhttps://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/592644
ไทยพีบีเอส. (21 พฤศจิกายน 2561). "ยูเนสโก" ขึ้นทะเบียน "โขน" เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ. https://www.thaipbs.or.th/news/content/276021
ไทยโพสต์. "8 ฉากยิ่งใหญ่โขนศิลปาชีพพระจักราวตาร " สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กันยายน 2568. https://www.thaipost.net/news-update/685527/
ไทยโพสต์. (13 มิถุนายน 2566). โขนพระราชทานค้นหานักแสดงรุ่นใหม่ ตอน’กุมภกรรณทดน้ำ’. https://www.thaipost.net/news-update/395862/
ปิ่นอนงค์ ปานชื่น. (22 กันยายน 2562). หนุมานผจญภัยในสืบมรรคา. กรุงเทพธุรกิจ. https://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/848032
มติชนออนไลน์. (ม.ป.ป.). "โขนพระราชทาน 'สืบมรรคา' : โดย ผศ.ดร.สมหมาย จันทร์เรือง" สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กันยายน 2568. https://www.matichon.co.th/columnists/news_1764227
มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ. (ม.ป.ป.). โขน. สืบค้นเมื่อวันที่ สืบค้นเมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2568. https://ich-thailand.org/heritage/detail/6291e5b7978f238e61f77da4
วราพงษ์ ป่านแก้ว. (2566). โขนพระราชทาน ศาสตร์และศิลป์ชั้นสูง…ความภาคภูมิใจของไทยทั้งชาติ. https://thaipropertymentor.com/archives/21406
วิทยาลัยนาฏศิลป. (ม.ป.ป.). ประวัติวิทยาลัย. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2568. https://cda.bpi.ac.th/prawat.html
ศุภวิชญ์ แก้วคูนอก. (1 ตุลาคม 2561). แหวกม่านวัฒนธรรม ส่องสถานภาพสตรีในสังคมอินเดีย. https://www.the101.world/woman-rights-in-india/
สมชัย อักษรารักษ์. (ม.ป.ป.). "รำลึกถึง "โขนพระราชทาน" กว่าทศวรรษแห่งการฟื้นศาสตร์และศิลป์ของแผ่นดิน", สืบค้นเมื่อวันที่ 16 กันยายน 2568. https://www.thestorythailand.com/12/08/2022/73123/
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2554). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔. https://dictionary.orst.go.th/
สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ. "การแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ตอน สะกดทัพ." สืบค้นเมื่อวันที่ 27 กันยายน 2568. https://www.businesseventsthailand.com/th/event-calendar/detail/555-
สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว กรุงเทพมหานคร. "ประกาศกิจกรรมเทศกาลดนตรีกรุงเทพมหานคร (Bangkok Music Fest): สืบค้นเมื่อวันที่ 27 กันยายน 2568. https://webportal.bangkok.go.th/cstdprakard
Disco TEAK. (n.d.). Wayang Wong: The Court Dance-Drama. Retrieved from https://disco.teak.fi/asia/wayang-wong-the-court-dance-drama/
Facts and Details. (n.d.). THEATER IN INDONESIA: HUMAN PUPPETS, DANCE-DRAMA AND MASKED THEATER. Retrieved from https://factsanddetails.com/indonesia/Arts_Culture_Media_Sports/sub6_4c/entry-4055.html?utm
Khan Performance โขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ. (16 มิถุนายน 2562). ประกาศรายชื่อผู้ผ่านเข้ารอบตัดสิน. [ลิงก์]. https://www.facebook.com/share/p/1BDquSrwrX/?mibextid=wwXIfr
MGR Online. (7 กันยายน 2561). เรื่องย่อ “พิเภกสวามิภักดิ์”. https://mgronline.com/drama/detail/9610000089952
River City Bangkok. (2 กันยายน 2565). โขนไทย มรดกโลก. สืบค้นจาก https://rivercitybangkok.com/th/khon-mask/
UNESCO. (n.d.). Wayang Wong: The Court Dance-Drama. Retrieved from https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-4767
Butler, J. (1999). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. New York: Routledge
Eagly, A. H. (1987). Sex differences in social behavior: A social-role interpretation. Lawrence Erlbaum Associates.
Lorber, J. (1994). Paradoxes of gender. New Haven: Yale University Press.
Wollstonecraft, M. (1792). A Vindication of the Rights of Woman with Strictures on Political and Moral Subjects. Liberty Fund.
Hazarika, M. (2014). Gender roles and representation of feminine identity in Ramayana: A critical study. International Journal of English Language, Literature in Humanities (IJELLH), 2(5), 295–301.
U Thaw Kaung. (2002). The Ramayana Drama in Myanmar. Journal of the Siam Society,
(1 & 2), 136–148.
