การศึกษาความอ่อนด้อยของเพศหญิงผ่านภาพถ่ายพิธีมงคลสมรสตามประเพณีไทย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความอ่อนด้อยของเพศหญิง ที่ปรากฏในภาพถ่ายพิธีมงคลสมรสตามประเพณีไทย การวิจัยฉบับนี้เป็นวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจาก 1) ภาพถ่ายพิธีมงคลสมรสตามประเพณีไทยผ่านคลังภาพถ่ายของ NP  photo ทั้งหมด 73 ภาพ ที่มีการเผยแพร่ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2567 2) หนังสือ เอกสารวิชาการ วารสาร งานวิจัยที่อยู่เว็บไซต์ (website) และ 3) ตารางบันทึกข้อมูลสถิติ โดยใช้การวิเคราะห์ภาพถ่าย และตีความข้อมูลที่ได้จากความถี่ เพื่อแสดงให้เห็นว่า ภาพถ่ายในงานพิธีมงคลสมรสตามประเพณีไทยแฝงฝังความอ่อนด้อยของเพศหญิง ผ่าน 4 องค์ประกอบหลักคือ สัดส่วนและตำแหน่งในภาพ เครื่องแต่งกาย ประเภทและจำนวนเครื่องประดับ และกิจกรรม

ผลการศึกษาพบว่า  1) องค์ประกอบภาพส่วนใหญ่เป็นเพศชาย   โดยจากการจัดวางตำแหน่ง พบเพศชายที่ตำแหน่งทางด้านซ้าย และกึ่งกลางของภาพมากกว่าเพศหญิง 2) เครื่องแต่งกายของเพศชาย พบว่า สวมใส่ชุดสูท (เสื้อและกางเกง) มากที่สุด ในขณะที่เพศหญิงสวมใส่ชุดไทยแยกชิ้น (เสื้อและกระโปรง) มากที่สุด 3) เพศหญิงสวมใส่เครื่องประดับมากกว่าเพศชาย และเครื่องประดับที่เพศหญิงสวมใส่คือ เครื่องประดับศีรษะ แว่นตา ต่างหู สร้อยคอ เข็มกลัด สังวาล เข็มขัด เครื่องประดับข้อมือ และแหวน และ 4) กิจกรรมที่เพศชายปฏิบัติส่วนใหญ่คือ พิธีสงฆ์ กลุ่มพิธีแห่ขันหมาก การรับตัวเจ้าสาว และกลุ่มพิธีรดน้ำสังข์ ส่วนเพศหญิงมักมีบทบาทในกลุ่มพิธีสวมแหวน และกลุ่มกิจกรรมอื่น ๆ

 จากองค์ประกอบภาพถ่ายงานแต่งงาน น้อมนำให้เห็นถึง ความอ่อนด้อยของเพศหญิงโดยกรอบสังคม ที่เพศหญิงมักถูกกำหนดให้อยู่ในฐานะที่เป็นรอง ถูกตีกรอบให้เชื่อฟัง และขาดอำนาจในการดำเนินกิจกรรมทางสังคมอยู่เสมอ ภาพถ่ายจึงเป็นหนึ่งในเครื่องมือในการผลิตซ้ำ และเผยแพร่ความอ่อนด้อยของเพศหญิงออกสู่สังคม