การรับรู้ข่าวสารและความรู้เท่าทันสื่อผ่านสื่อออนไลน์ของผู้สูงอายุ ในเขตพื้นที่อำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดหนองบัวลำภู
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) การรับรู้ข่าวสารผ่านสื่อออนไลน์ของกลุ่มผู้สูงอายุในอำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดหนองบัวลำภู (2) การรู้เท่าทันสื่อผ่านสื่อออนไลน์ของกลุ่มผู้สูงอายุในพื้นที่ดังกล่าว และ (3) แนวทางในการพัฒนา ทั้งนี้ใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) ซึ่งผสมผสานระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) และการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามจากผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 378 คน และสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 16 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า (1) ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีการรับรู้ข่าวสารผ่านสื่อออนไลน์ในระดับปานกลาง โดยนิยมใช้ Facebook มากที่สุด ใช้งานเฉลี่ย 1–3 วันต่อสัปดาห์ และมีส่วนร่วมกับกิจกรรมออนไลน์อย่างชัดเจน แม้จะยังมีข้อจำกัดทางเทคโนโลยี (2) ด้านการรู้เท่าทันสื่อ ผู้สูงอายุมีความสามารถในระดับน่าพอใจ โดยเฉพาะด้านการประเมินแหล่งข่าวสาร (Mean = 4.6834) เพศหญิงและกลุ่มอายุ 60–65 ปีมีศักยภาพสูง ส่วนด้านการใช้วิจารณญาณยังต่ำที่สุด (Mean = 4.5335) โดยเฉพาะในกลุ่มอายุ 75 ปีขึ้นไป อย่างไรก็ตาม ผู้ที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรีและมีรายได้มากกว่า 15,000 บาท มีความสามารถโดดเด่นด้านการคิดวิเคราะห์และวิจารณญาณ (3) แนวทางในการพัฒนา พบว่าผู้สูงอายุสามารถปรับตัวต่อสื่อออนไลน์ได้พอสมควร มีความรอบคอบในการใช้สื่อ และควรส่งเสริมด้านการใช้วิจารณญาณ การจัดกิจกรรมให้ความรู้เชิงปฏิบัติ และการสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ เพื่อเพิ่มศักยภาพในการรับรู้และตัดสินใจบนสื่อออนไลน์อย่างเหมาะสมและปลอดภัย
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อมูลภาพ เสียง วิดีโอ และข้อความที่ปรากฎบนเว็บไซต์นี้ ผู้นำไปใช้จะถูกอนุญาตให้นำไปใช้ได้ โดยจะต้องอ้างอิงแหล่งที่มา จะต้องไม่นำไปใช้เพื่อการค้า และจะต้องไม่ดัดแปลง (CC-BY-NC-ND)
เอกสารอ้างอิง
หมอรู้จักคุณ. (2024). ประชากรผู้สูงอายุในพื้นที่อำเภอสุวรรณคูหา สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด. https://3doctor.hss.moph.go.th/main/rp_screen
ชัชชญา เรืองยศ. (2563). การรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของผู้สูงวัย [การค้นคว้าอิสระ]. คณะวารสารศาสตร์และ สื่อสารมวลชน, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ชัชญา เรืองยศ. (2566). การรู้เท่าทันสื่อในผู้สูงอายุไทยยุคดิจิทัล. สำนักพิมพ์วิชาการแห่งชาติ. เช้านี้ที่หมอชิต. (2566, 10 เมษายน). ยายวัย 80 ถูกแก๊งคอลเซ็นเตอร์หลอกโอนเงินเกือบแสน. สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 7. https://news.ch7.com/detail/764224
ตรัยรัตน์ ปลื้มปิติชัยกุล. (2565). การเปิดรับสื่อและการรับรู้ข่าวสารในสื่อออนไลน์ต่อการมีส่วนร่วมทางการเมืองของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในเขตพื้นที่จังหวัดขอนแก่น [วิทยานิพนธ์ปริญญาไม่ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยศรีปทุม วิทยาเขตขอนแก่น.
https://idcneu.com/neunic22/file_article/hss/neunic2022-hss-03.pdf
บุพผา เมฆศรีทองคำ. (2552). การรู้เท่าทันสื่อในสังคมปัจจุบัน. วารสารการศึกษาเพื่อพัฒนาสื่อ, 10(1), 21–34.
http://irrigation.rid.go.th/rid15/cvl1/km/aw16.pdf
ราชกิจจานุเบกษา. (2560). พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560. http://www.ratchakitcha.soc.go.th
ศิริพร กิจเกื้อกูล. (2562). การส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้สูงอายุโดยชุมชน. วารสารการพัฒนาสังคม, 21(2), 99–112.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). รายงานการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2565. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2023/20230731140458_26870.pdf
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหนองบัวลำภู. (2566). ข้อมูลประชากรอำเภอสุวรรณคูหา ปี 2566 [เอกสารภายใน]. https://r8way.moph.go.th/r8wayNewadmin/page/upload_file/20230810030834.pdf
วชิรา สุวรรณวงศ์. (2565). แนวทางการพัฒนากิจกรรมรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์สำหรับ Generation Z ของศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม [การค้นคว้าอิสระ]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน. https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2022/TU_2022_6407011268_17831_26603.pdf
วีรณัฐ โรจนประภา. (2560). พฤติกรรมการใช้เทคโนโลยีที่มีผลต่อระดับความสุขของผู้สูงอายุในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการบัณฑิตวิทยาลัยสวนดุสิต, 13(1), 89–104. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jar/article/view/260472
โสภิดา วีรกุลเทวัญ (2561). เท่าทันสื่อ : อำนาจในมือพลเมืองดิจิทัล (ฉบับพิมพ์แรก). มูลนิธิส่งเสริมสื่อเด็กและเยาวชน, สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน. https://cclickthailand.com/wp-content/uploads/2020/04/17.pdf
Field, J. (2006). Lifelong Learning and the New Educational Order. Routledge.
Formosa, M. (2002). Critical Educational Gerontology: Developing Practical Possibilities for
Critical Educational Work with Older Adults. Education and Ageing, 17(1), 73–85.
Jarvis, P. (2009). Learning to be a Person in Society: Learning to be Me. Routledge.
Kolb, D. A. (1984). Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Prentice-Hall.
Krippendorff, K. (2004). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology (2nd ed.). Sage Publications.
Leist, A. K. (2013). Social media use of older adults: A mini-review. Gerontology, 59(4), 378–384. https://doi.org/10.1159/000346818
Lewandowsky, S., Ecker, U. K. H., Seifert, C. M., Schwarz, N., & Cook, J. (2012). Misinformation and Its Correction: Continued Influence and Successful Debiasing. Psychological Science in the Public Interest, 13(3), 106–131.
Livingstone, S. (2004). Media Literacy and the Challenge of New Information and Communication Technologies. The Communication Review, 7(1), 3–14.
McQuail, D. (2010). McQuail’s Mass Communication Theory (6th ed.). Sage Publications.
Potter, W. J. (2010). Media literacy (5th ed.). SAGE Publications.
van Dijk, J. (2005). The Deepening Divide: Inequality in the Information Society. Sage Publications.
