การสร้างสรรค์ผลงานศิลปะจัดวาง “กาลตกผลึก”: ภาพของเวลาในการผลิตเกลือสินเธาว์โบราณ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาภูมิปัญญาและวิถีชีวิตการผลิตเกลือสินเธาว์ ณ ชุมชนบ้านบ่อหลวง ตำบลบ่อเกลือใต้ อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน และ 2) สร้างสรรค์ผลงานศิลปะร่วมสมัยที่สะท้อนกระบวนการตกผลึกและแนวคิดของเวลาในมิติเชิงศิลปะผ่านการรับรู้ของเวลากับการมีอยู่ของภูมิปัญญาโบราณในบริบทปัจจุบัน โดยมีสมมติฐานในการสร้าง “ภาพของเวลา” ในผลงานศิลปะ ด้วยการศึกษาผ่านการวิจัยเอกสาร สังเกต และสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Analysis) และสร้างสรรค์เป็นผลงานศิลปะออกแสดงสู่สาธารณชน ผ่านการสร้างกระบวนการตกผลึกของเกลือในพื้นที่ศิลปะที่ได้แรงบันดาลใจมาจากกระบวนการผลิตเกลือสินเธาว์ และนำองค์ความรู้ที่ได้จากกระบวนการมาสรุปผล

จากการศึกษาพบว่า “ภาพของเวลา” นั้นคือ “ความเปลี่ยนแปลง” และไม่สามารถปรากฏเป็นรูปร่าง แต่ปรากฏเพียงร่องรอยตะกอน และหลักฐานบางอย่างที่ปรากฏให้เห็นได้เท่านั้น ซึ่งในที่นี้เป็นการนำเสนอในรูปแบบของศิลปะจัดวางในลักษณะสื่อผสม ด้วยการใช้ภาพเคลื่อนไหวและวัตถุศิลปะนำมาสร้างความหมายต่อกันในพื้นที่นิทรรศการ จากการศึกษาและสร้างสรรค์ผ่านแนวคิดของเวลา 2 ลักษณะ คือ เวลาแบบภววิสัย (Objective Time) และ เวลาแบบอัตวิสัย (Subjective Time) ถูกตีความเป็นผลงานชุด “กาลตกผลึก” จัดแสดงในพื้นที่ศูนย์ศิลปะบ้านตึก จังหวัดเชียงใหม่ สิ่งที่ผู้ชมสามารถรับรู้ได้ผ่านผลงานคือ “การเปลี่ยนแปลง” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิดเวลาแบบอัตวิสัย จึงสามารถสรุปได้ว่า “ภาพของเวลา” เป็นมิติที่จับต้องไม่ได้ แต่สามารถสัมผัสได้ผ่านประสบการณ์ในพื้นที่ศิลปะ