“การศึกษาลวดลายปูนปั้นวัดอุโปสถาราม” จังหวัดอุทัยธานี เพื่อพัฒนาการออกแบบผลิตภัณฑ์เครื่องหนัง

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อ 1) เพื่อศึกษาและรวบรวม “ลวดลายปูนปั้น วัดอุโปสถาราม” จังหวัดอุทัยธานี
2) เพื่อวิเคราะห์ “ลวดลายปูนปั้น วัดอุโปสถาราม” จังหวัดอุทัยธานี และ 3. เพื่อออกแบบผลิตภัณฑ์เครื่องหนังที่มีอัตลักษณ์ “ลวดลายปูนปั้น วัดอุโปสถาราม” จังหวัดอุทัยธานี โดยมุ่งเน้นศึกษาและรวบรวมลวดลายปูนปั้น วัดอุโปสถาราม จังหวัดอุทัยธานี จากการศึกษาเอกสาร งานวิจัย และลงพื้นที่สำรวจสถานที่จริง วิเคราะห์ลวดลายปูนปั้น เพื่อกำหนดกรอบแนวคิดรูปแบบต้นแบบผลิตภัณฑ์เครื่องหนังร่วมกับกลุ่มผู้ประกอบการทางด้านผลิตภัณฑ์เครื่องหนัง ตรวจสอบคุณภาพต้นแบบผลิตภัณฑ์ จากกลุ่มผู้เชี่ยวชาญทางการออกแบบผลิตภัณฑ์ประเภทเครื่องหนังและแฟชั่น สำรวจความพึงพอใจต้นแบบผลิตภัณฑ์จากกลุ่มผู้ชื่นชอบและบริโภคผลิตภัณฑ์เครื่องหนังทั่วไป ผลการศึกษาลวดลายปูนปั้น พบว่า ประติมากรรมลวดลายปูนปั้นภายในบริเวณวัดอุโปสถาราม จังหวัดอุทัยธานี ส่วนใหญ่สร้างสรรค์ขึ้นเพื่อตกแต่งอาคารบริเวณหน้าบัน อุดปีกนก หน้ามุข ซุ้มหน้าต่าง ซุ้มประตู ฐานเสมา และเสาของพระอุโบสถ พระวิหาร มณฑปแปดเหลี่ยม และเจดีย์ 3 สมัย ลักษณะแบบอย่างสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ผสมผสานศิลปะแบบไทย จีน และยุโรป ลักษณะการสร้างสรรค์ลวดลาย สามารถแบ่งเป็น 4 ประเภท คือ

1). ลวดลายเกี่ยวกับความเชื่อทางศาสนาและรูปเคารพ ลวดลายปรากฏอยู่บนบริเวณหน้าบัน อุดปีกนกของ
พระวิหาร พระอุโบสถ และบริเวณหน้ามุขมณฑปแปดเหลี่ยม สะท้อนความเชื่อและอิทธิพลทางพุทธศาสนา
ลวดลายทำหน้าที่เป็นประธานอยู่บริเวณจุดศูนย์กลางดูโดดเด่น เช่น ลวดลายปูนปั้นพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณบริเวณหน้าบันพระวิหาร ลวดลายปูนปั้นพระพุทธรูปปางถวายเนตรอุ้มบาตรประทับยืนในกรอบโค้งของมณฑปแปดเหลี่ยม

2). ลวดลายเกี่ยวกับวรรณคดีและสัตว์หิมพานต์ แสดงให้เห็นถึงคุณค่าทางวรรณศิลป์ของชาติไทยที่เจริญรุ่งเรืองมาแต่โบราณ เช่น ลวดลายปูนปั้นเขียนสีตอนหนุมานและองคตไปลวงเอากล่องดวงใจของทศกัณฐ์จากฤาษีโคบุตรบริเวณหน้าบันด้านหลังพระวิหาร ปูนปั้นรูปคชสีห์และราชสีห์บริเวณหน้าอุดปีกนกทางด้านหลังพระวิหาร

3). ลวดลายพรรณพฤกษา เป็นลวดลายประดับตกแต่งทำให้เกิดความสวยงามบริเวณหน้าบัน อุดปีกนก และซุ้มประตู
ซุ้มหน้าต่าง ประกอบด้วย ดอกพุดตานใบเทศ และลายไม้เลื้อย

4). ลวดลายตามแบบลายไทย ประกอบด้วย ลวดลายบัวคว่ำ บัวหงาย ลายประจำยาม ลายหน้ากระดานที่ใช้ประดับตกแต่งบริเวณเจดีย์ 3 สมัย และฐานใบเสมา ลายหน้าขบบริเวณซุ้มหน้าต่างทิศเหนือมณฑปแปดเหลี่ยม

ผลการประเมินต้นแบบผลิตภัณฑ์เครื่องหนังประเภทกระเป๋าโดยใช้เทคนิคการปักด้วยจักรระบบอุตสาหกรรมเพื่อสร้างลวดลาย.จำนวน 5 รูปแบบ ประกอบด้วย 1). กระเป๋าถือทรงแปดเหลี่ยม 2). กระเป๋าทรงกระบอก 3.กระเป๋าสตางค์ทรงยาว 4.กระเป๋าสตางค์ใบสั้น และ 5.กระเป๋าใส่เหรียญและนามบัตร พบว่า ผู้บริโภคมีความพึงพอใจต่อภาพรวมต้นแบบคอลเลคชั่นผลิตภัณฑ์เครื่องหนังในด้านต่างๆ อยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด