ธรรมาสน์สำนักช่างวัดเกาะ: ประวัติศาสตร์วัตถุในบริบทวัฒนธรรมกระฎุมพีเมืองเพชร ประวัติศาสตร์วัตถุในบริบทวัฒนธรรมกระฎุมพีเมืองเพชร

บทคัดย่อ

บทความชิ้นนี้ต้องการทำความเข้าใจประวัติศาสตร์สังคมเมืองเพชรบุรีในช่วงของการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในวงการงานช่างในครึ่งหลังพุทธศตวรรษที่ 25 ผ่านการศึกษาจากธรรมาสน์ไม้แกะสลักสกุลช่างเพชรบุรีของกลุ่มช่างวัดเกาะ จำนวน 4 หลัง เพื่อใช้เป็นส่วนหนึ่งในการศึกษาความสลับซับซ้อนของบริบททางสังคมวัฒนธรรมที่ผู้เขียนได้ตั้งข้อสมมติฐานไว้ว่า การเฟื่องฟูและล่มสลายของงานช่างเมืองเพชรมีความสัมพันธ์กับความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจของเมืองเพชรในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 25 และในปลายพุทธศตวรรษเดียวกันตามลำดับ พบว่า กลุ่มผู้อุปถัมภ์งานช่างเป็นกระฎุมพีในพื้นที่ที่สร้างฐานะของตัวเองขึ้นมาในช่วงของการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจเพื่อการส่งออก.พวกเขาสร้างฐานะจากการค้าขายข้าว น้ำตาล และให้เช่าที่นาจนมีฐานะที่มั่นคง โดยใช้การถวายปัจจัยเพื่อการทำบุญในพระพุทธศาสนาเป็นช่องทางในการแสดงถึงความมีตัวตนด้วยการสร้างธรรมาสน์ทรงบุษบกถวายวัด ธรรมาสน์ของกลุ่มช่างวัดเกาะที่นำมาใช้เป็นวัตถุของการศึกษา มีการสร้างในช่วงปี 2465 - 2509 กระจายอยู่ทั่วไปตามระบบความสัมพันธ์ทางสังคมของวัดที่สร้างกลุ่มช่าง และผู้อุปถัมภ์ ซึ่งแสดงให้เห็นมิติทางสังคมวัฒนธรรมในหลายแง่มุม ทั้งวัฒนธรรมงานช่างในบริบทของวัฒนธรรมกระฎุมพีเมืองเพชร การดำรงอยู่ของกลุ่มผู้อุปถัมภ์ และเครือข่ายทางสังคมที่รองรับเข้าไว้ด้วยกัน ผู้เขียนมีความเห็นว่าการอุปถัมภ์งานช่างในพื้นที่เป็นช่องทางที่สำคัญอย่างหนึ่งในการศึกษาทำความเข้าใจการดำรงอยู่ของกลุ่มกระฎุมพีเมืองเพชรในช่วงเวลาดังกล่าว