สังคีตรังสรรค์จากทำนองเห่เรือในวัฒนธรรมไทย

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่องสังคีตรังสรรค์จากทำนองเห่เรือในวัฒนธรรมไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างสรรค์บทเพลงจากทำนองเห่เรือในวัฒนธรรมไทย โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการศึกษาเอกสาร ข้อมูลวิดีทัศน์ และการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านดนตรีไทย ด้านการเห่เรือ และด้านภาษาไทย

ผลการศึกษาพบว่า ทำนองเห่เรือในกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค มี 4 ทำนอง คือ ทำนองเกริ่นเห่ ทำนองช้าละวะเห่  ทำนองมูลเห่  และทำนองสวะเห่ ซึ่งแต่ละทำนองมีการใช้ลูกคอและใช้กลวิธีที่ใช้ในการขับร้องเพลงไทยสอดแทรกอยู่ด้วย เช่น การครั่นเสียง การปริบ การเอื้อนเสียง  โปรยเสียง การใช้เสียงนาสิก ผู้วิจัยได้นำกระสวนทำนองและกลุ่มเสียงของทำนองเห่เรือมาสร้างสรรค์เพลงใหม่ จำนวน 1 ชุด คือ เพลงชุดทศราชามหาจักรีวงศ์ ประกอบด้วยเพลงจำนวน 4 เพลง ได้แก่ เพลงทีฆชาติปรารมภ์ เพลงหงสยาตร เพลงพวยภุชงค์ และเพลงธราธารภิรมย์ ผู้วิจัยได้ประพันธ์บทร้องขึ้นใหม่ในลักษณะของกาพย์เห่เรือ ประกอบด้วยโคลงสี่สุภาพจำนวน 1 บท และกาพย์ยานี 11 จำนวน 10 บท ที่กล่าวถึงพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ทรงดูแลเหล่าพสกนิกรไทย  โดยผู้วิจัยถ่ายทอดผ่านการสร้างสรรค์บทเพลงให้ผู้ฟังเกิดความจงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์ซึ่งเป็นค่านิยมของคนไทยมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งมีเนื้อหา 4 ช่วง ได้แก่  ช่วงที่ 1 วชิรเกล้าเจ้าจอมราชา ช่วงที่ 2 ปวงประชาร่วมยินดี  ช่วงที่ 3  ใต้ร่มพระบารมี และช่วงที่ 4 จักรีวงศ์ทรงพระเจริญ  ในการประพันธ์ทำนองเพลงผู้วิจัยได้นำทำนองเห่มาสร้างสรรค์เป็นทำนองหลักในเที่ยวแรก จากนั้นจึงประพันธ์เป็นทางเปลี่ยนอีก 3 เที่ยว ได้แก่ ทางกรอ ทางพื้น และทางลูกล้อลูกขัด ทำให้ครบถ้วนตามลักษณะสำนวนของทำนองเพลงไทย และประพันธ์ทางร้องตามทำนองเที่ยวหลักโดยกำหนดให้บรรเลงเคล้าไปกับทำนองดนตรี