การพัฒนาบทปฏิบัติการทดลองเคมีแบบย่อส่วนบูรณาการร่วมกับหลักการเคมีสีเขียว เพื่อส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบูรณาการ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และความตระหนักต่อสิ่งแวดล้อม สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนอัสสัมชัญระยอง

Article Sidebar

PDF
เผยแพร่แล้ว: ก.พ. 22, 2026
คำสำคัญ:
ปฏิบัติการทดลองเคมีแบบย่อส่วน หลักการเคมีสีเขียว

Main Article Content

พัฒนี สกุลช่างเสนาะ
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาสัยบูรพา
ภัทรภร ชัยประเสริฐ
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาสัยบูรพา
ปริญญา ทองสอน
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาสัยบูรพา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาชุดการทดลองเคมีแบบย่อส่วนบูรณาการร่วมกับหลักการเคมีสีเขียว เรื่อง ปัจจัยที่ส่งผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2) พัฒนาบทปฏิบัติการทดลองเคมีแบบย่อส่วน บูรณาการร่วมกับหลักการเคมีสีเขียวให้มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 75/75  3) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน   ของนักเรียนก่อนและหลังเรียน 4) เปรียบเทียบทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบูรณาการของนักเรียนก่อนและหลังเรียน และ 5) เปรียบเทียบความตระหนักต่อสิ่งแวดล้อมของนักเรียนก่อนและหลังเรียน ตัวอย่างที่ใช้ในการดำเนินการวิจัยคือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/3 โรงเรียนอัสสัมชัญระยอง ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 40 คน ด้วยวิธีการสุ่มแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการวิจัย คือ 1) บทปฏิบัติการทดลองเคมีแบบย่อส่วนบูรณาการร่วมกับหลักการเคมีสีเขียว 2) แผนจัดการเรียนรู้ 3) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน  4) แบบทดสอบวัดทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบูรณาการ และ 5) แบบวัดความตระหนักต่อสิ่งแวดล้อม สถิติที่ใช้ในการวิจัย คือ 1) ค่าเฉลี่ย 2) ร้อยละ 3) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ 4) การทดสอบค่า (t-test) แบบ Dependent Samples ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวโน้มของอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีจากชุดการทดลองเคมีแบบย่อส่วนบูรณาการ ร่วมกับหลักการเคมีสีเขียวไม่แตกต่างจากชุดการทดลองเคมีแบบมาตรฐาน ชุดการทดลองเคมีแบบย่อส่วนบูรณาการร่วมกับหลักการเคมีสีเขียวถูกนำไปใช้ประกอบในบทปฏิบัติการทดลองเคมีแบบย่อส่วนบูรณาการร่วมกับหลักการเคมีสีเขียว 2) บทปฏิบัติการทดลองเคมีแบบย่อส่วนบูรณาการร่วมกับหลักการเคมีสีเขียวมีประสิทธิภาพเท่ากับ 80.45/78.90  3) คะแนนหลังเรียนของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงกว่าคะแนนก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .05  4) คะแนนหลังเรียนของทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบูรณาการสูงกว่าคะแนนก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ.05 และ 5) คะแนนหลังเรียนของความตระหนักต่อสิ่งแวดล้อมสูงกว่าคะแนนก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ.05 
 

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

ฉบับ
ปีที่ 9 ฉบับที่ 29 (2026): มกราคม-กุมภาพันธ์ 2569
ประเภทบทความ
Research Article
ประวัติผู้แต่ง

ภัทรภร ชัยประเสริฐ, คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาสัยบูรพา

Assistant Professor in Department of Learning Management Faculty of Education Burapha University

ปริญญา ทองสอน, คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาสัยบูรพา

Assistant Professor in Department of Learning Management Faculty of Education Burapha University

เอกสารอ้างอิง

กรไกร ภูมิไสว. (2557). การพัฒนาบทปฏิบัติการทดลองเคมี เรื่อง ปัจจัยทีมีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี เพื่อเพิ่มผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบูรณาการ ของนักเรียนชันมัธยมศึกษาปีที่ 5. [วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551. (ม.ป.ท.).

กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). มาตรการป้องกันและควบคุมสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของกระทรวงศึกษาธิการ. https://moe360.blog/2022/01/03/3-1-2565

ณัฐธิดา มั่นคง. (2566). การพัฒนาบทปฏิบัติการทดลองเคมีเชิงสร้างสรรค์ เรื่องสารประกอบไฮโดรคาร์บอนเพื่อส่งเสริมความสามารถในการสร้างองค์ความรู้ใหม่และการแก้ปัญหาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. [วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.

ญาณี เชื้อเมืองพาน, เชษฐ์ ศิริสวัสดิ์, และปริญญา ทองสอน. (2564). การสร้างบทปฏิบัติการทดลองแบบย่อส่วน วิชา เคมี เรื่อง ไฟฟ้าเคมี สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์. 8(1). 69-85. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/EDMCU/article/download/245217/167939

ทิศนา แขมมณี. (2558). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 19). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นิดา ชาญบรรยง. (ม.ป.ป.). หลักการวางแผนการทดลอง. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. https://kukr.lib.ku.ac.th/kukr_es/BKN/search_detail/dowload_digital_file/190838/61194

รุ่งนภา ม่วงสิงห์. (2565). การใช้บทปฏิบัติการที่บูรณาการแนวคิดเชิงระบบเพื่อพัฒนาทักษะ กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียน. [วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

ล้วน สายยศ และ อังคณา สายยศ. (2538). เทคนิคการวิจัยทางการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 4). สุวีริยาสาส์น.

วรรณทิพา รอดแรงค้า. (2544). ทฤษฎีการสร้างองค์ความรู้. ภาควิชาการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

วุฒิไกร ป้อมมะรัง. (2568). โปรแกรมวิเคราะห์ประสิทธิภาพนวัตกรรม E1/E2 [โปรแกรมคอมพิวเตอร์]. https://statsmartly.com/statistical/EE.php

ศักดิ์ศรี สุภาษร, กานต์ตะรัตน์ วุฒิเสลา และ สุภาพ ตาเมือง. (2560). ชุดการทดลองเคมีแบบย่อส่วน ต้นทุนต่ำเพื่อสนับสนุนความเข้าใจมโนมติ เรื่องสมดุลเคมีสำหรับนักเรียน ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้, 8(2), 379-397. https://ejournals.swu.ac.th/index.php/JSTEL/article/view/9446

ศุภวรรณ ตันตยานนท์. (2555). ชุดปฏิบัติการเคมีย่อส่วน. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. สถาบันทดสอบการศึกษาแห่งชาติ. (2564). รูปแบบข้อสอบ และจำนวนข้อสอบในแต่ละรายวิชา (Test Blueprint). https://www.niets.or.th/th/content/view/23869

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551. ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สมพร ปรีชากุล. (2563). ผลของการจัดการเรียนรู้โดยใช้หลักการเคมีสีเขียวร่วมกับการใช้คำถามระดับสูงต่อความสามารถในการคิดเชิงสร้างสรรค์และความตระหนักด้านสิ่งแวดล้อมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

สมาคมเคมีแห่งประเทศไทย. (2558). การทดลองเคมีแบบย่อส่วน. ดาวประเทศไทย.

สุภาวดี สาระวัน. (2564, 4 พฤษภาคม). “เคมีสีเขียว” กับเทรนรักษ์โลกแบบกรีนคลีน. https://www.scimath.org/article-chemistry/item/11663-2020-06-30-06-22-02

สุรีย์พร ศรีสมบูรณ์. (2566). การพัฒนาชุดปฏิบัติการไตเตรทกรด-เบสโดยใช้เทคโนโลยีเซนเซอร์เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการทดลอง. [วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด.อลงกรณ์ พรมที. (2556). การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนตามทฤษฎีการเรียนรู้กลุ่มพุทธินิยม เรื่อง คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าและการแพร่กระจายสำหรับการศึกษาระดับปริญญาตรีสาขาวิศวกรรมไฟฟ้า. [วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ.

Boloto, M.P., Nabua E.B., Salic-Hairulla, M.A., Alcopra, A.R. & Fernandez, M.J.F. (2024). Small-Scale Chemistry (SSC): Its Effect on the Grade 11 Stem Students’ Conceptual Understanding of Acid and Base. International Journal of Scientific Engineering and Science. 8(6), 98-100. https://ijses.com/wp-content/uploads/2024/07/100-IJSES-V8N6.pdf

Hidayah, F.F., Imaduddin, M., Yuliyanto, E., Gunawan, G., Djunaidi, M.C. & Tantayanon, S. (2022). “Counting drops and observing color”: Teachers’ and students’ first experiences in small-scale chemistry practicum of acid-base solutions. Journal of Technology and Science Education, 12(1), 244-258. https://doi.org/10.3926/jotse.1388

Mardhiya, J. & Laila, F.N. (2022). Designing Small-scale Chemistry for General Chemistry Practical Work Course. Jurnal Penelitian Pendidikan IPA. 8(6), 3102-3109. https://doi.org/10.29303/jppipa.v8i6.2440

Listyarinir, R.V., Pamenang, F. D. N., Harta, J., Wijayanti, L. W., Asy’ari, M. & Lee, W., The Integration of green Chemistry Principles Into small scale Chemistry Practicum for senior high school Students. Jurnal Pendidikan IPA Indonesia. 8(3), 371 – 378. https://scispace.com/pdf/the-integration-of-green-chemistry-principles-into-small-3u703g9bz6.pdf