ประสิทธิภาพทางเทคนิคและข้อเสนอแนะเชิงบริหารในการผลิตยางพาราในภาคเหนือของประเทศไทย

บทคัดย่อ

ยางพาราเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทย ซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศผู้ผลิตและส่งออกยางธรรมชาติรายใหญ่ของโลก ส่งผลให้มีการขยายตัวของการผลิตยางพาราอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนที่มีการปลูกยางพาราอย่างแพร่หลาย อย่างไรก็ตาม พบว่า ผลผลิตต่อไร่ในพื้นที่ดังกล่าวมีแนวโน้มลดลงอย่างชัดเจนมากกว่าภูมิภาคอื่นของประเทศ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาลักษณะและวัดประสิทธิภาพทางเทคนิคของการผลิตยางพารา ตลอดจนวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อความไม่มีประสิทธิภาพทางเทคนิค ในการผลิตยางพาราในพื้นที่ภาคเหนือ ตอนบนของประเทศไทย โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากเกษตรกรชาวสวนยางจำนวน 400 ราย ใน 5 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเชียงคำ อำเภอภูซาง อำเภอเชียงดาว อำเภอฝาง และอำเภอเชียงของ ในจังหวัดพะเยา เชียงใหม่ และเชียงราย การวิเคราะห์ข้อมูลดำเนินการโดยใช้ แนวทางเส้นพรมแดนการผลิตแบบสุ่ม เพื่อประมาณค่าประสิทธิภาพทางเทคนิค และใช้ แบบจำลองโทบิต เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความไม่มีประสิทธิภาพทางเทคนิคในการผลิตยางพารา โดยกำหนดระดับความเชื่อมั่นทางสถิติที่ร้อยละ 90 และร้อยละ 95 ผลการวิจัยพบว่า ประสิทธิภาพทางเทคนิคในการทำสวนยางวัดโดยวิธี Stochastic Frontier Analysis (SFA) อยู่ในระดับ สูงมาก (0.901–1.000) ในกลุ่มเกษตรกรส่วนใหญ่ของอำเภอเชียงคำ (จังหวัดพะเยา), อำเภอเชียงดาว (จังหวัดเชียงใหม่) และอำเภอเชียงของ (จังหวัดเชียงราย) ขณะที่อำเภอภูซาง (จังหวัดพะเยา) และอำเภอฝาง (จังหวัดเชียงใหม่) มีระดับประสิทธิภาพทางเทคนิคในเกณฑ์สูง 0.701–0.900) สำหรับปัจจัยที่ส่งผลต่อความไม่มีประสิทธิภาพทางเทคนิคอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ จำนวนครั้งที่ได้รับการอบรม ประสบการณ์ในการทำสวนยาง การจ้างแรงงานกรีดยาง และปริมาณน้ำฝนในพื้นที่ ผลการวิจัยนี้สามารถใช้เป็นแนวทางในการขับเคลื่อนเพื่อการพัฒนาและการปรับปรุงประสิทธิภาพทางเทคนิค รวมถึงเป็นข้อเสนอแนะเชิงบริหารในการผลิตยางพาราในภาคเหนือของประเทศไทย