การปรับปรุงประสิทธิภาพห่วงโซ่อุปทานข้าวหอมมะลิทุ่งสัมฤทธิ์ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของสหกรณ์การเกษตรพิมาย อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ
ข้าวถือว่าเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของไทย แม้ว่าที่ผ่านมา ภาครัฐได้ดำเนินการในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อที่จะ
พัฒนาอุตสาหกรรมข้าวไทยอย่างต่อเนื่อง แต่ปัจจุบันยังพบว่า เกษตรกรยังประสบปัญหาในหลาย ๆ ด้าน ไม่ว่าจะเป็น
ราคาข้าว คุณภาพเมล็ดพันธุ์ คุณภาพข้าวเปลือก รวมทั้งการไหลเวียนข้อมูล ในส่วนของโรงสีข้าวก็ประสบปัญหา
ต่าง ๆ เช่น ปัญหาเกี่ยวกับเงินทุน เทคโนโลยีการผลิต และการขนส่งกระจายสินค้า ดังนั้น ปัญหาของข้าวไทย
ในปัจจุบัน ส่วนหนึ่งอาจเกิดจากการขาดการศึกษาและปรับปรุงประสิทธิภาพของทั้งห่วงโซ่อุปทาน
ด้วยเหตุนี้ คณะผู้วิจัยจึงได้นำเสนอโครงการวิจัยโดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาแนวทางการปรับปรุง
ประสิทธิภาพห่วงโซ่อุปทานข้าว โดยใช้กรณีศึกษาคือ ข้าวหอมมะลิทุ่งสัมฤทธิ์ของสหกรณ์การเกษตรพิมาย ซึ่งเป็น
แหล่งรวบรวมข้าวเปลือกจากสมาชิกที่สำคัญของจังหวัดนครราชสีมา ในการวิจัยมีการเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์
แบบเจาะลึก (In-depth Interview) จากบุคลากรของสหกรณ์การเกษตรต่าง ๆ จำนวน 9 แห่ง ซึ่งประกอบด้วย
ผู้บริหาร จำนวน 10 ราย และเจ้าหน้าที่จำนวน 2 ราย และการใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลจากเกษตรกรสมาชิก
ของสหกรณ์ จำนวน 400 ราย ข้อมูลที่ได้นำมาวิเคราะห์โดยใช้ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบน
มาตรฐาน และการวิเคราะห์ความถดถอยอย่างง่าย
ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อประสิทธิภาพของห่วงโซ่อุปทาน ได้แก่ ปัจจัยด้านการจัดการข้อมูล
สารสนเทศ ปัจจัยด้านการจัดการสินค้าคงคลัง ปัจจัยด้านการจัดการการขนส่ง และปัจจัยด้านการจัดการสิ่งอำนวย
ความสะดวก โดยปัจจัยด้านการจัดการข้อมูลสารสนเทศจะมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับปัจจัยด้านการจัดการสินค้า
คงคลัง ปัจจัยด้านการจัดการการขนส่ง ปัจจัยด้านการจัดการสิ่งอำนวยความสะดวก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่
ระดับ 0.05 นอกจากนี้ ผลจากการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกพบว่า แนวทางเพื่อการปรับปรุงประสิทธิภาพห่วงโซ่อุปทาน
ข้าวหอมมะลิทุ่งสัมฤทธิ์สำหรับสหกรณ์นั้น จะประกอบด้วย 1) การรักษาคุณภาพของข้าวสารให้คงที่ 2) การกำหนด
ราคาข้าวสารตามคุณภาพและมีความยืดหยุ่น 3) การกำหนดนโยบายเปลี่ยนคืนผลิตภัณฑ์ข้าวสารทันทีหากพบปัญหา
4) การส่งเสริมการติดต่อสื่อสารแบบไม่เป็นทางการภายในหน่วยงาน 5) การมีนโยบายจัดจ้างรถขนส่งจากเครือข่าย
สหกรณ์การเกษตรด้วยกัน 6) การเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ของเครือข่ายสหกรณ์ 7) การจัดกิจกรรมส่งเสริมการตลาด
8) การกำหนดนโยบายแลกเปลี่ยนสินค้าระหว่างกัน 9) การสอบถามความต้องการในอนาคตจากลูกค้าโดยสม่ำเสมอ