การศึกษาการบริหารการศึกษาทางเลือกและการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นแบบองค์รวม ฐานวิชาหมอบ้านๆ โดยการประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง กรณีศึกษา : โฮมสคูลวัดพระบรมธาตุดอยผาส้ม จ.เชียงใหม่

บทคัดย่อ

            งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1)เพื่อศึกษาการบริหารการศึกษาทางเลือกโฮมสคูล วัดพระบรมธาตุดอยผาส้ม  2)เพื่อพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นแบบองค์รวมฐานวิชาหมอบ้านๆ โดยการประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 3)เพื่อศึกษาผลการพัฒนาทักษะชีวิต 5 ด้าน คือ (1) ผู้เรียนรู้ประหยัด (2) ผู้เรียนมีความอดทน (3) ผู้เรียนมีทักษะปฏิบัติการ (4) ผู้เรียนมีทักษะการวิเคราะห์แก้ปัญหา และ (5) ผู้เรียนเป็นผู้มีจิตอาสา ขั้นตอนการวิจัยมี 3 ส่วน 8 ขั้นตอน ผลการวิจัยพบว่า 1) โฮมสคูลวัดพระบรมธาตุดอยผาส้ม  มีการบริหารการจัดการศึกษารูปแบบการศึกษาทางเลือกที่มีความยืดหยุ่น มีการจัดการเรียนรู้แบบคละชั้น ประเมินผลตามศักยภาพเป็นรายบุคคล มุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้ค้นหาศักยภาพที่มีอยู่ในตัวตนเลือกเรียนตามความถนัดความสนใจ พัฒนาต่อยอดองค์ความรู้จนถึงขีดสูงสุดที่ผู้เรียนจะสามารถเรียนรู้ได้ มีการจัดการศึกษาให้กับผู้เรียนหลายชนเผ่าคือ ม้ง  ปกาเก่อญอ ปะโอ ไทยพื้นเมือง มีเป้าหมายวิสัยทัศน์การปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรมเชิงปฏิบัติการ เน้นทักษะชีวิตและสามารถพึ่งพาตนเองได้ 2)การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นแบบองค์รวม ฐานวิชาหมอบ้านๆโดยการประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีกระบวนการพัฒนาหลักสูตรจากปัญหาและความต้องการของคนในชุมชน  โดยเป็นหลักสูตรที่สอดคล้องกับปัญหาที่เกิดขึ้นในตัวผู้เรียน ครอบครัว ชุมชนตามสถานการณ์หรือฤดูกาล มีกระบวนการจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม มีการเรียนรู้ปัญหาและการแก้ปัญหาของผู้เรียนผ่านตารางวิถีชีวิตกิจวัตรประจำวันและแผนการเรียนรู้ 6 กิจกรรมที่ได้พัฒนาขึ้น 3)ผลของกระบวนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะชีวิต 5 ด้านของผู้เรียนพบว่า ผู้เรียนมีพัฒนาการที่ดีขึ้นตามลำดับจากการสังเกตและการประเมินเพื่อการพัฒนา ผลจากการบริหารและการพัฒนาหลักสูตรฯยังทำให้ผู้เรียนมีบทบาทในช่วยเหลืองานชุมชน  โดยได้รับผลสะท้อนตอบรับที่ดีจากชุมชนและชุมชนร้องขอให้เปิดระดับประถมด้วย