การพัฒนาผลิตภัณฑ์และตราสินค้าเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มกลุ่มผู้ผลิตชุมชนจังหวัดอุบลราชธานี
คำสำคัญ:
ผลิตภัณฑ์ชุมชน, การเพิ่มมูลค่า, การสร้างแบรนด์, อัตลักษณ์ท้องถิ่น, กลยุทธ์การตลาด, บรรจุภัณฑ์บทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงพัฒนา (Research and Development: R&D) มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันของผลิตภัณฑ์และตราสินค้าของกลุ่มผู้ผลิตชุมชนในจังหวัดอุบลราชธานี 2) พัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีมูลค่าเพิ่มตรงกับความต้องการของตลาด และ 3) ออกแบบและพัฒนาตราสินค้าให้สอดคล้องกับอัตลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ชุมชน กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ผู้ผลิตชุมชนจำนวน 20 กลุ่ม และผู้บริโภค 60 คน โดยใช้การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง การสังเกตภาคสนาม และแบบประเมินความพึงพอใจมาตราส่วน 5 ระดับ
ผลการวิจัยสรุปตามวัตถุประสงค์ได้ดังนี้
1) ด้านสภาพปัจจุบันของผลิตภัณฑ์และตราสินค้า พบว่าผลิตภัณฑ์ของกลุ่มผู้ผลิตชุมชนมีอัตลักษณ์เฉพาะในด้านวัตถุดิบ ภูมิปัญญา และลวดลายท้องถิ่น แต่ยังขาดการออกแบบที่ทันสมัย บรรจุภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน และกลยุทธ์ตราสินค้าที่ชัดเจน
2) ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ กลุ่มผู้ผลิตสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด เช่น การปรับลวดลายผ้าไทยให้ร่วมสมัย การออกแบบบรรจุภัณฑ์อาหารให้ทันสมัยและปลอดภัย พร้อมฉลากโภชนาการ ตลอดจนการพัฒนาผลิตภัณฑ์จักสานให้มีฟังก์ชันตอบโจทย์ผู้บริโภครุ่นใหม่ โดยผลการประเมินความพึงพอใจเฉลี่ยอยู่ในระดับสูง ได้แก่ ผ้าไทย (เฉลี่ย 4.55 ด้านการออกแบบ ร่วมสมัย) อาหารแปรรูป (เฉลี่ย 4.70 ด้านบรรจุภัณฑ์) และจักสาน (เฉลี่ย 4.82 ด้านวัสดุธรรมชาติ)
3) ด้านการพัฒนาตราสินค้า กลุ่มผู้ผลิตสามารถสร้างแบรนด์ที่สะท้อนอัตลักษณ์ชุมชนได้อย่างชัดเจน โดยเชื่อมโยงชื่อ สี ลวดลาย และเรื่องเล่าท้องถิ่นมาใช้ในตราสินค้า ช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือและการจดจำของผู้บริโภคได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า แนวทางการพัฒนาอย่างมีส่วนร่วมและยึดผู้บริโภคเป็นศูนย์กลาง เป็นกลไกสำคัญในการยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนให้มีมูลค่าเพิ่ม สามารถแข่งขันในตลาดได้อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2566). รายงานสถานการณ์และแนวโน้มการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมการเกษตร.
กรวิทย์ ต่ายกระทึก, สิทธิชัย ฝรั่งทอง และอรวรรณ ลีลาเกียรติวณิช. (2565). การสร้างคุณค่าตราสินค้าผลิตภัณฑ์ชุมชนท้องถิ่นประเภทอาหารแห้ง ในเขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 16(2), 166-178.
เครือวัลย์ มาลาศรี. (2564). การพัฒนาศักยภาพผู้นำชุมชน กลุ่มสตรี ชุมชนบ้านสะอาด ตำบลสะอาด อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 10(1), 183-194
จุรีวรรณ จันพลา, วลี สงสุวงค์, เพ็ญสินี กิจค้า และ สุรีรัตน์ วงศ์สมิง. (2559). การพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ผ้าทอไทยทรงดาเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มตามแนวทางเศรษฐกิจสร้างสรรค์. Veridian E-Journal,Silpakorn University สาขามนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์และศิลปะ, 9(2), 82-98.
เจนจิรา อาษากิจ. (2564). การพัฒนากลยุทธ์ทางการตลาดดิจิทัลสำหรับผลิตภัณฑ์ชุมชนของหมู่บ้านป่าสักงาม ต.ลวงเหนือ อ. ดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
ธนนฤเบศร ทองแดง, ถนัด ยันต์ทอง, กฤษดา นิยมทอง. (2567). อัตลักษณ์ท้องถิ่น: การพัฒนาผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นแบบองค์รวมเพื่อการเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคม จังหวัดชลบุรี. วารสารสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม, 5(2). 1-13.
นริศรา สารีบุตร, ภัทรา สวนโสกเชือก, กนกวรรณ สุภักดี, วัชระชัย บุญน้อย และพชร วารินสิทธิกุล. (2561). การออกแบบบรรจุภัณฑ์แปรรูปผลิตภัณฑ์แก้วมังกรเพื่อส่งเสริมการขาย ตําบลก่อเอ้ อําเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี, การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ ครั้งที่ 2 “GRADUATE SCHOOL CONFERENCE 2018” มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 2(1), 391-400.
นิภาภรณ์ จงวุฒิเวศย์. (2566). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ OTOP ให้มีความทันสมัยตรงตามความต้องการของตลาดและมีอัตลักษณ์เฉพาะถิ่น ของชุมชนโนนบุรี จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 7(3), 182-190.
นิรันดร์ จงวุฒิเวศน์. (2550). แนวคิดแนวทางการพัฒนาชุมชน. กรุงเทพฯ: กรมพัฒนาชุมชน.
บุษยมาส ชื่นเย็น, อุมารินทร์ ราตรี, จตุพร จันทารัมย์ และ โชฒกามาศ พลศรี. (2566). การพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์สิ่งแวดล้อมเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มของสินค้าชุมชนบ้านปะอาว อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี. 32 วารสารการจัดการและการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 10(2), 31-48.
ปูริดา วิปัชชา และอนุชา แพ่งเกสร. (2565). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าทอมือโดยการมีส่วนร่วมของผู้ผลิต นักออกแบบ ผู้จัดจำหน่าย และผู้บริโภค จังหวัดมุกดาหาร. การประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 13 มหาวิทยาลัยหาดใหญ่, 2836-2849
พระครูประภัทรสุตธรรม (วีรศักดิ์ ปภสฺสโร). (2560). การอนุรักษ์และพัฒนาภูมิปัญญาการทอผ้าไหมของกลุ่มทอผ้าไหม บ้านดูนาหนองไผ่ ตำบลนาหนองไผ่ อำเภอชุมพลบุรี จังหวัดสุรินทร์. [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย].
แพรภัทร ยอดแก้ว. (2566). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าทอตีนจกเชิงสร้างสรรค์และบรรจุภัณฑ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ลาวครั่งในจังหวัดนครปฐมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 7(1), 14-30.
วรพงศ์ แสงผัด, เพ็ญศรี ฉิรินัง, วรเดช จันทรศร และ วิพร เกตุแก้ว. (2566). แนวทางการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ผลิตภัณฑ์สินค้าชุมชนท้องถิ่นไทย. Journal of Modern Learning Development, 9(1), 439–448.
สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดอุบลราชธานี. (2566). รายงานผลการจำหน่ายสินค้า OTOP จังหวัดอุบลราชธานีในงาน OTOP City 2022. อุบลราชธานี: สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดอุบลราชธานี.
สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดอุบลราชธานี. (2566). แผนพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการ OTOP และผลิตภัณฑ์ชุมชน จังหวัดอุบลราชธานี ปี 2566-2570. อุบลราชธานี: สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดอุบลราชธานี.
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. (2565). รายงานสถานการณ์ SMEs และวิสาหกิจชุมชนในประเทศไทย ปี 2565. กรุงเทพฯ: กระทรวงอุตสาหกรรม.
สุนิตา สุติยะ, ชนาภา โพธิ์ศร, พัชรพล หงษ์เหาะ, คณิศร ตระกูลพิทักษ์กิจ, ธนารัตน์ ธนะปัด. (2566). การยกระดับภูมิปัญญาผ้าทอชุมชนสู่การค้าเชิงพาณิชย์ กรณีศึกษาผ้าทอไทลื้อ บ้านลวงเหนือ ตำบลลวงเหนือ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่. วารสารข่วงผญา, 17(1), 28-41.
อิสสราพร กล่อมกล่ำนุ่ม, โอกามา กุพันธ์, สุทธีรา คำบุญเรือง, วิยุดา ทิพย์วิเศษ, ภัสร์ศศิร์ พลายละหาร และศุภฤทธิ์ ธาราทิพย์นรา. (2568). นวัตกรรมต้นแบบการเพิ่มมูลค่าสินค้าด้วยทุนทางวัฒนธรรมชุมชนวิถีชีวิตใหม่สู่ตลาดออนไลน์ เพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากของคนรุ่นใหม่ชาวไทยภูเขาชนเผ่าลาหู่ บ้านแปลงสี่ ตําบลคลองลานพัฒนา อําเภอคลองลาน จังหวัดกําแพงเพชร. วารสารมนุษยสังคมสาร (มสส.), 23(2), 116-136.
Aaker, D. A. (2010). Building Strong Brands. Free Press.
Berman, B. (2004). Retail Management: A Strategic Approach. (9th ed.). Prentice Hall.
Booms, B. H., & Bitner, M. J. (1981). Marketing strategies and organizational structures for service firms. In J.H. Donnelly & W.R. George (Eds.), Marketing of Services.
Jamiluddin, J., Idris, R. & Samad, S. (2016) Weaving Crafts on Muna Community (A Case Study of the Role of Human Capital and Social Capital in Cultural Reproduction of Weaving at Muna Regency). Mediterranean Journal of Social Sciences, 7(3), 53-61.
Kapferer, J.-N. (2012). The New Strategic Brand Management: Advanced Insights and Strategic Thinking. (5th ed.). Kogan Page.
Khasan, S., Nisa, W., W, Nina, F., Muhammad, F, Dedi, P. (2020). Contribution of 21st Century Skills to Work Readiness in Industry 4.0. International Journal of Advanced Science and Technology. 29(5), (2020), pp. 5947 - 5955-5947.
Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing Management. (15th ed.). Pearson Education.
Mark Joseph O’Connell. (2021). Browsing the virtual boutique with Baudrillard: The new realities of online, device-based, luxury fashion design and consumption. Journal of Design, Business & Society, 7(11), 11-27.
Nurleni, N., Junaidi, J. & Nuraini, A. (2023). E-Marketing Learning Media Based on Local Wisdom of Sambas Songket Weaving. Journal of Innovation in Educational and Cultural Research (JIECR), 4(2), 337-345. https://doi.org/10.46843/jiecr.v4i2.618
Pine, B. J., & Gilmore, J. H. (1999). The Experience Economy: Work Is Theatre & Every Business a Stage. Harvard Business Press.
Porter, M. E. (1985). Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. The Free Press.
Rizqha, S., Dewi, K., & Nurbani. (2024). Marketing Communication Strategy for Female Weavers in Increasing Sales of Woven Songket in the Weaving Tourism Villages Batu Bara Regency North Sumatra Province. Indonesian Journal of Advanced Research, 3(5), 601–610. http://dx.doi.org/10.55927/ijar.v3i5.9384.
Shyh-Huei, H., Hsiu-Mei, H. & Tzu-Hsuan, C. (2025). The Practice of SEPL Based on Weaving-Derived Cultural Business Mechanisms: A Case Study of an Indigenous Settlement in Central Taiwan., Business and Biodiversity, Satoyama Initiative Thematic Review, https://doi.org/10.1007/978-981-97-7574-3_9
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารพิชญทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกเรื่องได้รับการตรวจความถูกต้องทางวิชาการโดยผู้ทรงคุณวุฒิภายนอกอย่างน้อย 3 คน ความคิดเห็นในวารสารพิชญทรรศน์เป็นความคิดเห็นของผู้นิพนธ์มิใช่ความคิดเห็นของผู้จัดทำ จึงมิใช่ความรับผิดชอบของวารสารพิชญทรรศน์ และบทความในวารสารพิชญทรรศน์สงวนสิทธิ์ตามกฎหมายไทย การจะนำไปเผยแพร่ต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากกองบรรณาธิการ
