การใช้เศรษฐศาสตร์พฤติกรรมเพื่อจูงใจให้เกษตรกร ลูกค้า ธ.ก.ส. ในจังหวัดร้อยเอ็ด ชำระหนี้ตรงเวลา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบประสิทธิผลของกลยุทธ์การสื่อสารที่ประยุกต์ใช้หลักเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมในการกระตุ้นการชำระหนี้ของเกษตรกรลูกค้าธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ในจังหวัดร้อยเอ็ด การวิจัยนี้เป็นรูปแบบการวิจัยเชิงทดลองภาคสนามแบบสุ่มควบคุม (Randomized Controlled Field Trial) กลุ่มตัวอย่างเป็นเกษตรกรลูกค้า ธ.ก.ส. มียอดค้างชำระ 0-3 เดือน จำนวน 400 ราย ซึ่งถูกสุ่มแบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มควบคุม, กลุ่มทดลอง Loss Aversion, กลุ่มทดลอง Social Norms และกลุ่มทดลอง Incentive การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน โดยเฉพาะการทดสอบไคสแควร์ ผลการวิจัยเชิงพรรณนาแสดงให้เห็นว่ากลุ่ม Incentive มีอัตราการชำระหนี้สูงสุด ที่ร้อยละ 36 ตามมาด้วยกลุ่ม Loss Aversion ที่ร้อยละ 32 กลุ่ม Social Norms ที่ร้อยละ 25 และกลุ่มควบคุม ที่ร้อยละ 5 ตามลำดับ ผลการทดสอบไคสแควร์ยืนยันว่าความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มทดลองและพฤติกรรมการชำระหนี้มีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ( (3)=27.50, p<.00) สิ่งนี้บ่งชี้ว่ากลยุทธ์การสื่อสารที่แตกต่างกันส่งผลต่ออัตราการชำระหนี้ที่แตกต่างกันอย่างแท้จริง ข้อเสนอแนะจากการวิจัยคือ ธ.ก.ส. ควรพิจารณานำกลยุทธ์การสื่อสารเชิงพฤติกรรมมาปรับใช้ โดยเฉพาะกลยุทธ์ Loss Aversion ที่มีประสิทธิภาพสูงและไม่มีต้นทุนทางการเงินเพิ่มเติม การค้นพบนี้เน้นย้ำถึงศักยภาพของ “การสะกิด” (Nudges) ที่ออกแบบตามหลักจิตวิทยาในการสร้างผลกระทบที่วัดผลได้ต่อพฤติกรรมการเงินที่สำคัญ เช่น การชำระหนี้ ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นถึงประโยชน์เชิงปฏิบัติของเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมในการดำเนินงานทางการเงินในโลกแห่งความเป็นจริง