ปัญหาการบังคับใช้พระราชบัญญัติคุ้มครอง ผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 ของผู้ปฏิบัติงานในกลุ่มพนักงานไกล่เกลี่ยและประนอมข้อพิพาท ศาลเยาวชนและครอบครัว

บทคัดย่อ

          บทความนี้ผู้เขียนได้ศึกษากฎหมายและความสำคัญของกระบวนการไกล่เกลี่ยคดีอาญาประเภทคดีความรุนแรงในครอบครัว รวมไปถึงผู้ปฏิบัติงานในกลุ่มพนักงานไกล่เกลี่ยและประนอมข้อพิพาทและผู้ปฏิบัติงานสนับสนุนในศาลเยาวชนและครอบครัว ตามกฎหมายพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 โดยศึกษากฎหมายทั้งในและต่างประเทศซึ่งได้บัญญัติในเรื่องการไกล่เกลี่ยคดีอาญาผู้กระทำความรุนแรงในครอบครัวและกฎหมายเกี่ยวกับมาตรการทางกฎหมาย ภายหลังการบังคับใช้กฎหมายความรุนแรงในครอบครัวร่วมกับเจ้าพนักงานตำรวจศาล เพื่อให้กระบวนการไกล่เกลี่ยและผู้ปฏิบัติงานในกลุ่มพนักงานไกล่เกลี่ยและประนอมข้อพิพาทในคดีอาญาประเภทดังกล่าวมีประสิทธิภาพและสามารถระงับข้อพิพาทได้อย่างแท้จริง เนื่องจากปัญหาการบังคับใช้กฎหมายคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัวและปัญหาในการปฏิบัติงานของผู้ปฏิบัติงานในกลุ่มพนักงานไกล่เกลี่ยและประนอมข้อพิพาท ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 ยังคงมีอยู่ในประเทศไทย ได้แก่ ปัญหาการฟ้องคดีอาญาประเภทคดีความรุนแรงในครอบครัวสู่ศาลเยาวชนและครอบครัวน้อยเกินไป แต่ปัญหาความรุนแรงในครอบครัวยังคงเพิ่มขึ้น ซึ่งมีความขัดแย้งกัน ปัญหาการไม่ส่งคดีอาญาประเภทคดีความรุนแรงในครอบครัวเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยและประนอมข้อพิพาท ปัญหาการนำบุคคลที่ไม่มีความรู้และความสามารถเข้าร่วมกระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท และเมื่อได้ผลจากการไกล่เกลี่ยแล้วทำให้เกิดปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับมาตรการทางกฎหมายภายหลังการบังคับใช้กฎหมายความรุนแรงในครอบครัวตามมา โดยยังไม่ได้รับการจัดทำบทบัญญัติเพื่อให้เจ้าพนักงานตำรวจศาลช่วยปฏิบัติหน้าที่ในการสนับสนุนตุลาการในการกำกับ ดูแล ช่วยเหลือในมาตรการทางกฎหมายดังกล่าว อันเป็นการสนับสนุนให้ข้อตกลงระงับความรุนแรงในครอบครัวที่ได้จากการไกล่เกลี่ยเป็นไปด้วยความสงบสุขและเรียบร้อย จากการศึกษาพบว่า บางมาตราในพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 ควรปรับปรุงเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนกระบวนการไกล่เกลี่ยคดีอาญา อันได้แก่ มาตรา 5 และมาตรา 6 ซึ่งไม่มีการเปิดโอกาสให้ประชาชนสามารถเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมในคดีอาญาประเภทคดีความรุนแรงในครอบครัว โดยบังคับให้ประชาชนต้องผ่านการร้องทุกข์กล่าวโทษต่อพนักงานเจ้าหน้าที่เท่านั้น มาตรา 15 ซึ่งไม่มีการส่งคดีอาญาประเภทคดีความรุนแรงในครอบครัวเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทของศาลเยาวชนและครอบครัวในนัดแรก ทำให้คู่ความไม่มีโอกาสได้ยอมความกันเท่าที่ควร มาตรา 16 วรรคแรก ซึ่งเป็นการนำบุคคลอื่นที่ไม่มีความรู้มาปฏิบัติหน้าที่ไกล่เกลี่ยด้วย เช่น บิดามารดา ผู้ปกครอง ญาติของคู่ความ ทำให้การไกล่เกลี่ยขาดประสิทธิภาพและไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน และมาตรา 5 ในพระราชบัญญัติ เจ้าพนักงานตำรวจศาล พ.ศ. 2562 ไม่ได้ให้อำนาจเจ้าพนักงานตำรวจศาลที่ปฏิบัติหน้าที่ในศาลเยาวชนและครอบครัวเข้ามามีบทบาทสำคัญในการช่วยเหลือมาตรการทางกฎหมายภายหลังการบังคับใช้กฎหมายความรุนแรงในครอบครัว ซึ่งเป็นผลที่ได้จากการไกล่เกลี่ย ผู้เขียนเห็นว่า กฎหมายที่ทำการศึกษายังคงมีปัญหาในกระบวนการไกล่เกลี่ยคดีอาญาที่นำไปใช้ รวมไปถึงยังขาดประสิทธิภาพในมาตรการทางกฎหมายภายหลังการบังคับใช้กฎหมายดังกล่าว อันเป็นผลที่ได้จากการไกล่เกลี่ย จึงจำเป็นต้องหาแนวทางไปสู่การปรับปรุงแก้ไขกฎหมายและหามาตรการทางกฎหมายที่เหมาะสมต่อไป