6 องค์ความรู้และการสร้างสรรค์การละเล่นเพลงเรือ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน: ตำบลท่าโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาองค์ความรู้และศิลปวัฒนธรรมการละเล่นเพลงเรือ ผ่านประสบการณ์กลุ่มผู้สูงอายุชุมชนท่าโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก และสร้างสรรค์ผลงานแสดงการละเล่นเพลงเรือ ร่วมกับกลุ่มผู้สูงอายุชุมชนท่าโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก ซึ่งกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยในครั้งนี้ ได้แบ่งเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มผู้ให้ข้อมูล คือ กลุ่มผู้เชี่ยวชาญการละเล่นพื้นบ้าน ปราชญ์ชุมชน และกลุ่มตัวแทนผู้สูงอายุในชุมชน 2) กลุ่มตัวอย่างที่ร่วมสร้างสรรค์ผลงาน/ร่วมแสดง (กลุ่มนำร่อง) คือ กลุ่มผู้สูงอายุอาสาสมัครในชุมชนท่าโพธิ์ จำนวน 8 คน ที่มีรายชื่ออยู่ในทะเบียนของตำบลท่าโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก ซึ่งจะเป็นกลุ่มที่ร่วมสร้างสรรค์การแสดงการละเล่นเพลงเรือในงานวิจัยในครั้งนี้ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงประสบการณ์ และแบบประเมินผลงานสร้างสรรค์ผลการวิจัย พบว่าการละเล่นเพลงเรือของชุมชนท่าโพธิ์ จังหวัดพิษณุโลก มีความโดดเด่นและมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในอดีตมายาวนาน เนื่องจากการละเล่นเพลงเรือของชุมชนท่าโพธิ์มีเอกลักษณ์ในด้านภาษา การนำสำเนียงและภาษาถิ่นมาใช้ เวลาร้องจึงเกิดความเป็นเอกลักษณ์ประจำชุมชนท่าโพธิ์  แต่ในปัจจุบันการละเล่นเพลงเรือและแข่งขันเรือยาวได้สูญหายจากชุมชนไปตามยุคสมัย เนื่องด้วยปัจจัยของการเปลี่ยนแปลงในด้านต่าง ๆ และผลงานสร้างสรรค์เพลงเรือที่เกิดจากการระดมความคิดของคนในชุมชน ได้ร่วมสร้างสรรค์และถ่ายทอดผลงาน ซึ่งมีผลการประเมินงานสร้างสรรค์จากผู้ทรงคุณวุฒิอยู่ในระดับดีเด่น รวมถึงยังสามารถสร้างความสัมพันธ์ของคนในชุมชนให้เกิดความรักความสามัคคี และการตระหนักถึงคุณค่าทางวัฒนธรรมประจำถิ่นผ่านการใช้กิจกรรมการละเล่นพื้นบ้านให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อชุมชนและสังคมต่อไปได้ และการสร้างสรรค์ผลงานการละเล่นเพลงเรือสามารถดึงผู้คนในชุมชนออกมาร่วมกันทำกิจกรรมในชุมชนและสานปฏิสัมพันธ์กันได้ และเป็นแนวทางให้กลุ่มเยาวชนได้ตระหนักและเล็งเห็นคุณค่าของศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อทำการอนุรักษ์และสืบทอดต่อไป